Tại hội thảo AIOC 2026 (IC520), Dr. SK Basak đã trình bày về tầm quan trọng của việc chẩn đoán và quản lý rối loạn chức năng tuyến Meibomian (Meibomian Gland Dysfunction - MGD) trong thực hành nhãn khoa hiện đại. MGD cùng với cận thị được xác định là hai đại dịch nhãn khoa toàn cầu, đòi hỏi sự chú trọng đặc biệt trong việc đánh giá phim nước mắt trước các can thiệp phẫu thuật.
Tầm quan trọng của chẩn đoán hình ảnh trong MGD
Việc sử dụng các công cụ chẩn đoán như AS-OCT và hệ thống LipiView giúp bác sĩ không chỉ hiểu rõ bệnh lý mà còn hỗ trợ đắc lực trong việc tư vấn cho bệnh nhân. Các chỉ số từ LipiView giúp cụ thể hóa tình trạng bệnh, giúp bệnh nhân dễ dàng hình dung và tuân thủ điều trị. Tác giả nhấn mạnh rằng việc lạm dụng màn hình (iPad, máy tính) từ 10-12 giờ mỗi ngày ở trẻ em là yếu tố nguy cơ dẫn đến MGD sớm, với các biểu hiện như giảm độ dày lớp lipid (Lipid Layer Thickness - LLT) và thay đổi kiểu chớp mắt.
Dịch tễ học và mối liên quan với phẫu thuật
Tỷ lệ lưu hành MGD toàn cầu ghi nhận lên đến 68% trong dân số chung. Tại Ấn Độ, các nghiên cứu tiền COVID-19 cho thấy tỷ lệ này dao động từ 38-40%. Đặc biệt, trong nhóm bệnh nhân phẫu thuật đục thủy tinh thể, 52% có MGD và 56% có tình trạng teo tuyến Meibomian, trong đó 50% bệnh nhân MGD không có triệu chứng. Do đó, việc điều trị MGD trước phẫu thuật, đặc biệt khi sử dụng các loại thủy tinh thể cao cấp (premium IOL), là bắt buộc để tránh các kết quả khúc xạ không như mong đợi và sự không hài lòng của bệnh nhân.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ MGD dân số chung | Lên đến 68% |
| Tỷ lệ MGD ở bệnh nhân đục thủy tinh thể | 52% |
| Tỷ lệ teo tuyến Meibomian ở bệnh nhân đục thủy tinh thể | 56% |
| Tỷ lệ MGD không triệu chứng | 50% |
| LLT bình thường | > 60 |
| Tỷ lệ chớp mắt không hoàn toàn cần can thiệp | > 40% |
Ứng dụng LipiView và LipiFlow trong điều trị
LipiView sử dụng nguyên lý giao thoa kế (interferometry) để đánh giá động học chớp mắt và chụp ảnh hồng ngoại (infrared meography) để quan sát tuyến Meibomian. Mặc dù không định lượng được mức độ mất tuyến, thiết bị cung cấp hình ảnh phóng đại chất lượng cao giúp bác sĩ tư vấn hiệu quả. LipiFlow được ví như "spa cho mi mắt", sử dụng chu trình nhiệt áp lực kéo dài 12 phút (tổng thời gian 20 phút) để làm thông các tuyến bị tắc nghẽn. Tác giả khuyến cáo bệnh nhân nên duy trì vệ sinh mi mắt bằng xà phòng trung tính 1-2 lần mỗi ngày sau điều trị.
Bình luận: Thông tin theo Dr. SK Basak, AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh vai trò của việc thay đổi lối sống và giáo dục bệnh nhân, đặc biệt là nhóm người dùng thiết bị điện tử cường độ cao. Hạn chế của báo cáo là thiếu số liệu cụ thể về hiệu quả dài hạn của LipiFlow trên cỡ mẫu lớn, chủ yếu dựa trên quan sát lâm sàng cá nhân của tác giả.
- Kiểm tra LLT và tỷ lệ chớp mắt không hoàn toàn cho mọi bệnh nhân trước phẫu thuật khúc xạ hoặc đục thủy tinh thể.
- Tư vấn thay đổi lối sống cho bệnh nhân sử dụng màn hình >10 giờ/ngày.
- Sử dụng nước mắt nhân tạo chứa lipid cho bệnh nhân MGD thay vì nước mắt nhân tạo thông thường.
- Thực hiện vệ sinh mi mắt định kỳ 1-2 lần/ngày như một phần của phác đồ duy trì.
- Cân nhắc LipiFlow cho các trường hợp MGD dai dẳng không đáp ứng với điều trị nội khoa.
Tài liệu tham khảo:
Dr. SK Basak, 2026, AIOC 2026 IC520 T Dr SK Basak Tear Film Diagnostics Lipiview and Lipiflow, AIOS Editor Proceedings 3, Video ID: ORV1j3ZI66Y.