Ca lâm sàng viêm màng bồ đào: Chẩn đoán và quản lý hội chứng Vogt-Koyanagi-Harada

Bs Ngô Hữu Thế
20.10.26
Last Updated

Tài liệu này trình bày ca lâm sàng một bệnh nhân 16 tuổi với biểu hiện giảm thị lực hai mắt, đếm ngón tay, tiến triển trong vòng 45 ngày kèm đau đầu. Các thăm khám lâm sàng ban đầu cho thấy phản xạ đồng tử tốt, không có tủa sau giác mạc, không có tân mạch tiền phòng, nhưng soi đáy mắt phát hiện nhiều ổ bong võng mạc thanh dịch (serous retinal detachment) và phù gai thị, gợi ý chẩn đoán hội chứng Vogt-Koyanagi-Harada (VKH).

Đặc điểm hình ảnh học và chẩn đoán

Trên hình ảnh chụp mạch huỳnh quang (fluorescein angiography - FA), bệnh nhân cho thấy các chấm tăng huỳnh quang (pinpoint hyperfluorescence) ở thì muộn, tương ứng với các ổ bong võng mạc thanh dịch. Chụp cắt lớp võng mạc (optical coherence tomography - OCT) cho thấy độ dày hắc mạc tăng đáng kể (1060 micromet, so với mức bình thường dưới 250 micromet), phản ánh tình trạng viêm hắc mạc lan tỏa. Chẩn đoán hội chứng VKH được xác lập dựa trên các tiêu chuẩn lâm sàng: không có tiền sử chấn thương hoặc phẫu thuật mắt, không có các dấu hiệu gợi ý bệnh lý khác, và tổn thương hai mắt với bong võng mạc thanh dịch đặc trưng. Các chẩn đoán phân biệt như bệnh hắc võng mạc trung tâm thanh dịch (central serous chorioretinopathy - CSC), viêm thần kinh thị giác đơn thuần, hoặc bệnh võng mạc tăng huyết áp đã được loại trừ dựa trên bệnh cảnh lâm sàng và hình ảnh học.

Phác đồ điều trị và quản lý

Chiến lược điều trị ưu tiên kiểm soát nhanh tình trạng viêm để ngăn ngừa xơ hóa dưới võng mạc và tổn thương biểu mô sắc tố (retinal pigment epithelium - RPE). Phác đồ bao gồm truyền tĩnh mạch liều cao methylprednisolone (1 gam/ngày trong 3 ngày), sau đó chuyển sang uống prednisolone với liều khởi đầu 0,8 mg/kg cân nặng, giảm liều dần trong 9 tháng. Đối với bệnh nhân trẻ, cần kết hợp thuốc ức chế miễn dịch (immunosuppressive agents) như mycophenolate mofetil để giảm liều corticoid, hạn chế tác dụng phụ toàn thân như hội chứng Cushing. Việc theo dõi sát sao chức năng gan, thận và công thức máu được thực hiện định kỳ hàng tháng.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu1 bệnh nhân, 16 tuổi
Độ dày hắc mạc (OCT)1060 micromet
Thời gian theo dõi ổn định6 tháng
Liều Methylprednisolone truyền1 gam/ngày, 3 ngày
Liều Prednisolone uống0,8 mg/kg cân nặng
Bình luận: Thông tin theo [COLORFUL PRISM, 2022]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc sử dụng liều cao corticoid đường tĩnh mạch là tiêu chuẩn vàng trong giai đoạn cấp của VKH để bảo tồn thị lực. Hạn chế của tài liệu là chưa đề cập chi tiết đến các xét nghiệm loại trừ nguyên nhân nhiễm trùng (như lao, giang mai) vốn rất quan trọng trong chẩn đoán phân biệt viêm màng bồ đào.

Các điểm thay đổi thực hành lâm sàng:

  • Ưu tiên truyền tĩnh mạch liều cao corticoid trong giai đoạn cấp để rút dịch nhanh chóng, tránh xơ hóa dưới võng mạc.
  • Kết hợp sớm thuốc ức chế miễn dịch ở bệnh nhân trẻ để giảm liều corticoid và hạn chế tác dụng phụ toàn thân.
  • Cần tư vấn kế hoạch hóa gia đình cho bệnh nhân trẻ tuổi khi sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài.
  • Theo dõi định kỳ công thức máu và chức năng gan/thận hàng tháng trong quá trình điều trị ức chế miễn dịch.
  • Đánh giá kỹ tiền sử chấn thương và các dấu hiệu toàn thân để chẩn đoán xác định hội chứng VKH.

Tài liệu tham khảo:

COLORFUL PRISM, 2022, CASE LÂM SÀNG VIÊM MÀNG BỒ ĐÀO, YouTube Video ID: yJJatdk9KEo.

Xem thêm