Trong podcast CataractCoach™ số 179 (2026), Giáo sư Filomena Ribeiro, cựu chủ tịch ESCRS, đã thảo luận về việc tích hợp tư duy kỹ thuật vào thực hành lâm sàng nhãn khoa, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ các nguyên lý vật lý và quang học trong phẫu thuật đục thủy tinh thể. Bài giảng nhấn mạnh rằng việc hiểu sâu về công nghệ, từ tính toán công suất thủy tinh thể nhân tạo (IOL) đến việc sử dụng các phần mềm mô phỏng, là chìa khóa để tối ưu hóa kết quả thị giác cho bệnh nhân.
Tư duy kỹ thuật trong nhãn khoa
Giáo sư Ribeiro nhấn mạnh rằng nhãn khoa là một chuyên khoa đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về vật lý và quang học. Việc theo đuổi bằng Tiến sĩ (PhD) về kỹ thuật y sinh (biomedical engineering) đã giúp bà giải quyết các thách thức trong tính toán công suất IOL, vốn thường bị các nhà sản xuất giữ kín như một "hộp đen". Bằng cách sử dụng các phần mềm mô phỏng như ray tracing (truy vết tia sáng), bác sĩ có thể hiểu rõ hơn về hiệu suất của các loại thấu kính khác nhau, bao gồm cả các thấu kính đơn tiêu cộng (monofocal plus) hoặc thấu kính có độ sâu tiêu cự mở rộng (EDOF). Việc hiểu rõ các thông số quang học giúp bác sĩ tránh được các sai số khúc xạ không mong muốn, đặc biệt là ở những bệnh nhân có kích thước đồng tử nhỏ hoặc các trường hợp mắt có cấu trúc đặc biệt.
Tầm quan trọng của thị giác chức năng
Nghiên cứu được thảo luận chỉ ra rằng trong một quần thể bệnh nhân phẫu thuật đục thủy tinh thể, 72% nhu cầu thị giác hàng ngày tập trung vào tầm nhìn gần và trung gian, trong khi chỉ 28% dành cho tầm nhìn xa. Điều này đặt ra thách thức cho các bác sĩ lâm sàng khi chúng ta thường chỉ kiểm tra thị lực Snellen tại khoảng cách 6 mét. Việc sử dụng các cảm biến đeo được (wearable sensors) trong 3 ngày đã cung cấp dữ liệu thực tế về cách bệnh nhân sử dụng thị giác, giúp bác sĩ tư vấn tốt hơn về các lựa chọn IOL phù hợp với lối sống của từng cá nhân, thay vì chỉ dựa vào các tiêu chuẩn đo lường truyền thống.
Đào tạo phẫu thuật và vai trò của dữ liệu lớn
Giáo sư Ribeiro nhấn mạnh sự cần thiết của việc chuẩn hóa đào tạo phẫu thuật thông qua các phòng thí nghiệm mô phỏng (wet labs) để giảm bớt sự phụ thuộc vào đường cong học tập trên mắt người thật. Với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (big data), việc thu thập và phân tích dữ liệu từ nhiều trung tâm cho phép nghiên cứu các trường hợp mắt hiếm gặp (ví dụ: chiều dài trục nhãn cầu 37 mm) một cách hiệu quả hơn. Điều này không chỉ cải thiện kết quả lâm sàng mà còn thúc đẩy sự công bằng trong tiếp cận y tế toàn cầu.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Nhu cầu thị giác gần/trung gian | 72% |
| Nhu cầu thị giác xa | 28% |
| Thời gian đeo cảm biến đo thị giác | 3 ngày |
| Số lượng video Cataract Coach | 3000 video |
Bình luận: Thông tin theo CataractCoach™ Podcast 179 (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Giáo sư Ribeiro nhấn mạnh sự chuyển dịch từ việc chỉ tập trung vào thị lực xa sang thị giác chức năng (functional vision). Hạn chế hiện tại là sự thiếu hụt các định nghĩa chuẩn hóa về thị giác chức năng và sự thiếu minh bạch về thông số quang học từ các nhà sản xuất IOL. Việc áp dụng ray tracing và dữ liệu lớn là xu hướng tất yếu để cá nhân hóa phẫu thuật.
- Ưu tiên đánh giá thị giác chức năng (gần và trung gian) thay vì chỉ kiểm tra thị lực xa đơn thuần.
- Tận dụng các công cụ mô phỏng và phần mềm ray tracing để hiểu rõ đặc tính quang học của IOL trước khi phẫu thuật.
- Tích cực tham gia các chương trình đào tạo mô phỏng (wet labs) để nâng cao kỹ năng phẫu thuật, đặc biệt là các ca phức tạp.
- Khuyến khích sử dụng dữ liệu lớn và các báo cáo kết quả do bệnh nhân tự đánh giá (PROMs) để cải thiện chất lượng chăm sóc.
- Thúc đẩy sự minh bạch trong thông số kỹ thuật của các thiết bị và thấu kính từ phía nhà sản xuất.
Tài liệu tham khảo:
Uday Devgan, 2026, CataractCoach™ 3037: Podcast 179: Filomena Ribeiro MD, Kênh YouTube Uday Devgan, Video ID: qU8NfavtLT8.