Các kỹ thuật và công nghệ mới trong phẫu thuật nhãn khoa: Từ dịch kính võng mạc đến hỗ trợ AI

Bs Ngô Hữu Thế
23.10.26
Last Updated

Phiên thảo luận "Think Under The Apple Tree Session 4" tại AIOC 2026 đã trình bày các cải tiến kỹ thuật trong phẫu thuật dịch kính võng mạc, phẫu thuật đục thủy tinh thể và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hỗ trợ lâm sàng. Các báo cáo tập trung vào việc tối ưu hóa độ an toàn và hiệu quả thông qua các công cụ tự chế hoặc công nghệ mới.

Cải tiến ống truyền dịch trong phẫu thuật dịch kính võng mạc

Trong các ca phẫu thuật dịch kính võng mạc phức tạp, đặc biệt là những trường hợp có bong hắc mạc (choroidal detachment) hoặc thay đổi PVR (proliferative vitreoretinopathy) nặng, việc đặt ống truyền dịch (infusion cannula) không ổn định có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như rách võng mạc do thầy thuốc (iatrogenic breaks) hoặc bong hắc mạc. Tác giả đề xuất sử dụng ống truyền dịch 23 gauge tự chế, được cắt với độ dài 6 mm, 8 mm hoặc 10 mm tùy theo từng ca bệnh. Để tăng độ ổn định, một đoạn ống silicon 22 gauge từ kim luồn tĩnh mạch (IV cannula) được đặt bao quanh ống truyền dịch cho đến phần hub. Kỹ thuật này giúp ống truyền dịch ổn định mà không cần hỗ trợ thêm, giúp phẫu thuật viên tự tin hơn khi thực hiện các thao tác ấn củng mạc (scleral depression) hoặc bóc màng.

Bình luận: Kỹ thuật này tận dụng các vật liệu sẵn có (frugal innovation) để giải quyết vấn đề ổn định trong phẫu thuật dịch kính. Tuy nhiên, cần lưu ý về tính vô trùng và độ bền của các vật liệu tự chế khi đưa vào nội nhãn. Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.

Dao phẫu thuật SK cho đường rạch trong phẫu thuật Phaco

Dao SK (SK knife) được thiết kế để khắc phục các hạn chế của dao kim loại thông thường, vốn có thể gây ra các đường rạch không kiểm soát (sudden jerky entry) ở những giác mạc mềm hoặc rìa giác mạc mỏng. Dao SK có độ dày lưỡi 90 micron, được phủ teflon và mica, giúp giảm lực xuyên thấu (penetration resistance) và có bộ phận chặn (stopper) tương tự dao kim cương để tránh rạch quá sâu. Dao có thể được hấp tiệt trùng tối thiểu 10 lần. Việc sử dụng dao này giúp tạo đường rạch "box incision" ổn định, giảm nhu cầu cầm giữ nhãn cầu bằng vòng Thornton hoặc kẹp, từ đó giảm nguy cơ tổn thương nội mô giác mạc hoặc bao trước.

Ứng dụng AI trong phát triển ứng dụng web y khoa

Một nghiên cứu thí điểm đã sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn (Large Language Models - LLM) như Claude Sonnet 3.6 và Google Gemini để phát triển 3 ứng dụng web hỗ trợ bác sĩ nhãn khoa: (1) Trợ lý tìm kiếm y văn, (2) Công cụ phân tích hình ảnh võng mạc, và (3) Trình tạo thông tin giáo dục bệnh nhân. Các ứng dụng này được xây dựng trong thời gian 3 tuần bởi một bác sĩ không có nền tảng lập trình, sử dụng ngôn ngữ Python và nền tảng Streamlit. Kết quả cho thấy AI có khả năng hỗ trợ chẩn đoán phân biệt và đề xuất các bước xử trí tiếp theo dựa trên dữ liệu đầu vào, tuy nhiên vẫn cần sự kiểm chứng của chuyên gia.

Mô hình silicon đào tạo nội soi mũi

Để hỗ trợ đào tạo kỹ năng nội soi mũi cho bác sĩ nhãn khoa thực hiện phẫu thuật lệ đạo (DCR), một mô hình silicon mô phỏng giải phẫu mũi đã được tạo ra với sự hợp tác của nhà điêu khắc. Mô hình bao gồm các cấu trúc mũi thực tế như cuốn mũi giữa và cuốn mũi dưới. Trong một hội thảo quốc gia với gần 50 người tham gia, mô hình này đạt điểm trung bình 8/10 về độ giống với giải phẫu thực tế, giúp cải thiện đáng kể kỹ năng cầm nắm ống nội soi và thao tác dụng cụ cho học viên.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Độ dài ống truyền dịch tự chế6 mm, 8 mm hoặc 10 mm
Độ dày lưỡi dao SK90 micron
Số lần hấp tiệt trùng dao SKtối thiểu 10 lần
Thời gian phát triển ứng dụng web3 tuần
Điểm mô hình nội soi mũi8/10 (trung bình)
  • Cân nhắc sử dụng các kỹ thuật ổn định ống truyền dịch tự chế trong các ca dịch kính phức tạp để giảm nguy cơ rách võng mạc.
  • Sử dụng các loại dao có thiết kế stopper để kiểm soát độ sâu đường rạch, đặc biệt ở các trường hợp giác mạc khó.
  • Tận dụng các mô hình mô phỏng giải phẫu tự chế để đào tạo kỹ năng nội soi mũi cho bác sĩ nhãn khoa.
  • Thử nghiệm các công cụ AI để hỗ trợ tìm kiếm y văn và phân tích hình ảnh lâm sàng trong thực hành hàng ngày.

Tài liệu tham khảo:

Aioseditorproceedings, 2026, AIOC 2026 Think Under The Apple Tree Session 4, YouTube Video ID: 6acsPhb2Kbk.

Xem thêm