Hội nghị AIOC 2026 (AIOC 2026 Poster Podium Presentation Vitreo Retinal Diseases, 2026) đã trình bày các báo cáo lâm sàng về các bệnh lý dịch kính võng mạc phức tạp, bao gồm xuất huyết dưới võng mạc, bệnh Best di truyền lặn, bệnh Coats ở người lớn, nang sán dưới võng mạc và mối liên quan giữa Vitamin D3 với phù hoàng điểm do đái tháo đường (DME). Các nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc can thiệp kịp thời và chẩn đoán hình ảnh đa phương thức (multimodal imaging) trong quản lý bệnh lý võng mạc.
Quản lý xuất huyết dưới võng mạc bằng kỹ thuật tiêm vi liều
Xuất huyết dưới võng mạc là một cấp cứu nhãn khoa có thể dẫn đến độc tính sắt (iron mediated photo receptor toxicity) và tổn thương cơ học lên tế bào thụ cảm ánh sáng. Nghiên cứu hồi cứu trên 5 bệnh nhân (từ tháng 12/2024 đến tháng 9/2025) sử dụng kỹ thuật vitrectomy với hệ thống Hypervit để tiêm vi liều (micro dose injection) nhằm tiêu sợi huyết (fibrinolysis) và dịch hóa cục máu đông. Kết quả cho thấy sự dịch chuyển hoàn toàn cục máu ở 5 mắt, dịch chuyển một phần ở 3 mắt và không dịch chuyển ở 2 mắt. Tác giả nhấn mạnh việc can thiệp sớm trong vòng 3-14 ngày là yếu tố then chốt để bảo tồn thị lực.
Đặc điểm kiểu hình và kiểu gen của bệnh Best di truyền lặn
Nghiên cứu trên 18 bệnh nhân (từ năm 2022 đến 2025) mắc bệnh Best di truyền lặn (Autosomal Recessive Best Disease - ARB) cho thấy sự đa dạng trong biểu hiện lâm sàng. Các bệnh nhân được thực hiện chụp ảnh đáy mắt, OCT, chụp mạch huỳnh quang (FFA) và chụp mạch ICG. Kết quả gen cho thấy đột biến missense tại exon 6 là phổ biến nhất. Nghiên cứu chỉ ra rằng ARB có thể mô phỏng các bệnh lý khác như bệnh hắc võng mạc trung tâm thanh dịch (CSR) hoặc thoái hóa hoàng điểm tuổi già (ARMD), do đó chẩn đoán gen là công cụ vô giá.
Kết cục dài hạn của bệnh Coats ở người lớn
Nghiên cứu hồi cứu trên 26 bệnh nhân (từ tháng 1/2020 đến tháng 3/2025) mắc bệnh Coats ở người lớn cho thấy ưu thế ở nam giới (80,7%). Các triệu chứng đặc trưng bao gồm giãn mạch (telangiectasia), phình mạch dạng bóng đèn (light bulb aneurysms) và xuất tiết dưới võng mạc. Điều trị bao gồm quang đông võng mạc (panretinal photocoagulation) và tiêm nội nhãn (IVTA hoặc anti-VEGF). Steroid được chỉ định trong các trường hợp xuất tiết mạn tính để ổn định giường mạch máu.
Nang sán dưới võng mạc và thách thức chẩn đoán
Nang sán dưới võng mạc (subretinal cysticercosis) là một thách thức chẩn đoán do khả năng mô phỏng các bệnh lý khác. Các ca lâm sàng được trình bày cho thấy sự cần thiết của việc chụp B-scan và MRI để xác định tổn thương. Quản lý bao gồm phẫu thuật cắt dịch kính (vitrectomy) để loại bỏ nang sán, kết hợp với steroid liều cao trước và sau phẫu thuật, cùng thuốc chống ký sinh trùng (anti-helminthic drugs) để điều trị triệt để.
Mối liên quan giữa Vitamin D3 và phù hoàng điểm do đái tháo đường
Nghiên cứu bệnh chứng hồi cứu trên 96 bệnh nhân (từ tháng 8/2024 đến tháng 5/2025) đánh giá nồng độ Vitamin D3 huyết thanh và sự tiến triển của DME. Kết quả cho thấy nồng độ Vitamin D3 thấp có liên quan đến nguy cơ phát triển DME cao gấp 2,5 lần (odds ratio). Tác giả khuyến cáo việc bổ sung Vitamin D3 có thể là một biện pháp hỗ trợ tiềm năng trong quản lý bệnh nhân đái tháo đường.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu xuất huyết | 5 bệnh nhân |
| Tỷ lệ nam giới trong bệnh Coats | 80,7% |
| Odds ratio Vitamin D3 và DME | 2,5 lần |
| Thời gian can thiệp xuất huyết | 3-14 ngày |
Bình luận: Các nghiên cứu trên cung cấp cái nhìn đa dạng về các bệnh lý dịch kính võng mạc. Cần lưu ý rằng các nghiên cứu này chủ yếu là hồi cứu hoặc báo cáo ca lâm sàng, do đó mức độ bằng chứng còn hạn chế. Việc áp dụng các kỹ thuật tiêm vi liều hay bổ sung Vitamin D3 cần được đối chiếu với các hướng dẫn điều trị hiện hành tại thời điểm áp dụng lâm sàng. Thông tin theo AIOC 2026, 2026.
- Ưu tiên can thiệp phẫu thuật sớm trong vòng 14 ngày đối với xuất huyết dưới võng mạc để tránh tổn thương thụ cảm thể.
- Sử dụng chẩn đoán gen cho các bệnh lý võng mạc di truyền để phân biệt với các bệnh lý mô phỏng (mimickers).
- Cân nhắc bổ sung Vitamin D3 cho bệnh nhân đái tháo đường có nồng độ huyết thanh thấp để hỗ trợ kiểm soát DME.
- Thực hiện chụp B-scan và MRI trong các trường hợp viêm màng bồ đào không rõ nguyên nhân để loại trừ nang sán.
Tài liệu tham khảo:
AIOS Editor Proceedings, 2026, AIOC 2026 Poster Podium Presentation Vitreo Retinal Diseases, YouTube, Video ID: -DCso8JnEgc.