Các lựa chọn điều trị Glaucoma hiện đại ngoài thuốc nhỏ mắt

Bs Ngô Hữu Thế
13.10.26
Last Updated

Chương trình Glaucoma chat năm 2026 của BrightFocus Foundation đã thảo luận về các phương pháp điều trị Glaucoma hiện đại, nhấn mạnh sự chuyển dịch từ việc chỉ sử dụng thuốc nhỏ mắt sang các can thiệp chủ động hơn nhằm bảo tồn thị lực cho bệnh nhân. Glaucoma là bệnh lý ảnh hưởng đến dây thần kinh thị giác (optic nerve), gây mất thị lực ngoại vi không hồi phục, do đó việc chẩn đoán sớm là yếu tố then chốt để ngăn ngừa mù lòa.

Bản chất của Glaucoma và tầm quan trọng của chẩn đoán sớm

Glaucoma được mô tả là bệnh lý của cơ chế thoát lưu dịch trong mắt, cụ thể là tại vùng góc (angle). Khi áp lực nội nhãn (intraocular pressure) không được kiểm soát, nó gây tổn thương dây thần kinh thị giác, dẫn đến mất thị lực ngoại vi. Quá trình này có thể diễn ra âm thầm trong nhiều năm hoặc nhanh chóng trong vài ngày. Việc chẩn đoán sớm cho phép bác sĩ can thiệp vào hệ thống thoát lưu dịch trước khi tổn thương lan rộng, giúp bảo tồn thị lực trung tâm và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

Các quan niệm sai lầm về điều trị Glaucoma

Một trong những quan niệm sai lầm phổ biến là Glaucoma có thể chữa khỏi hoàn toàn. Thực tế, đây là bệnh lý mạn tính cần kiểm soát suốt đời. Bệnh nhân thường lầm tưởng thuốc nhỏ mắt là phương pháp duy nhất, tuy nhiên hiện nay đã có nhiều liệu pháp nhắm trúng đích (targeted therapies) phát triển trong 5-10 năm qua. Ngoài ra, việc chẩn đoán Glaucoma không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ bị mù, mục tiêu điều trị là ngăn chặn sự tiến triển của bệnh.

Kỷ nguyên của Glaucoma can thiệp (Interventional Glaucoma)

Glaucoma can thiệp đại diện cho một bước ngoặt trong quản lý bệnh, tập trung vào việc chủ động can thiệp thay vì chờ đợi thị lực suy giảm. Các công cụ chẩn đoán như chụp cắt lớp quang học (Optical Coherence Tomography - OCT) cho phép phân tích độ dày của dây thần kinh thị giác một cách khách quan. Các phương pháp điều trị hiện đại bao gồm laser, dược phẩm điều trị (pharmaceutical therapeutics) dạng pellet giải phóng chậm, và các phẫu thuật Glaucoma xâm lấn tối thiểu (Minimally Invasive Glaucoma Surgery - MIGS) như đặt stent hoặc canaloplasty, giúp giảm gánh nặng tuân thủ điều trị bằng thuốc nhỏ mắt cho bệnh nhân.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tài trợ nghiên cứu Glaucomahơn 52 triệu USD
Thời gian theo dõi bệnh nhântài liệu không nêu
Tỷ lệ rủi ro phẫu thuậttài liệu không nêu (tác giả nêu rủi ro có thể thấp hơn 1/10.000)
Bình luận: Tác giả nhấn mạnh sự chuyển dịch sang các phương pháp can thiệp sớm (MIGS) để giảm gánh nặng tuân thủ thuốc. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, tình trạng góc tiền phòng và các bệnh lý đi kèm như phù hoàng điểm hoặc bệnh lý giác mạc (ví dụ: Fuchs dystrophy). Hạn chế của tài liệu là không cung cấp số liệu cụ thể về hiệu quả lâm sàng (p-value, OR) của các phương pháp được nhắc đến.
  • Ưu tiên chẩn đoán sớm bằng OCT và đo thị trường (visual field) để can thiệp kịp thời.
  • Cân nhắc các phương pháp MIGS hoặc laser (như Selective Laser Trabeculoplasty) thay vì chỉ dựa vào thuốc nhỏ mắt nếu bệnh nhân gặp khó khăn trong tuân thủ hoặc có tác dụng phụ tại bề mặt nhãn cầu.
  • Cá thể hóa điều trị dựa trên lối sống, gánh nặng bệnh tật và tình trạng giải phẫu của bệnh nhân.
  • Khuyến khích bệnh nhân thảo luận cởi mở về khó khăn khi dùng thuốc để bác sĩ điều chỉnh phác đồ phù hợp.

Tài liệu tham khảo:

Jenny Lou, 2026, Beyond Eye Drops: Modern Options for Glaucoma Care, BrightFocus Foundation, Video ID: 8v_lD8eCsuM.

Xem thêm