Phiên họp AIOC 2026 "Think Under The Apple Tree Session 2" đã trình bày các giải pháp công nghệ mới nhằm tối ưu hóa kết quả phẫu thuật và quản lý bệnh lý nhãn khoa. Các báo cáo tập trung vào việc cải thiện độ chính xác trong phẫu thuật toric, ứng dụng vật liệu sinh học trong phẫu thuật glaucoma và các thiết bị hỗ trợ kỹ thuật số.
Ứng dụng căn chỉnh toric (Toric realignment app)
Tác giả giới thiệu một ứng dụng căn chỉnh toric tích hợp vào máy đo bản đồ giác mạc (topographer) với module camera, hoạt động như một hệ thống hướng dẫn bằng hình ảnh (image-guided system). Hệ thống này cung cấp khả năng căn chỉnh trục toric theo thời gian thực (real-time toric axis alignment) và phân tích sai số toric (toric error analyzer). Trong một ca lâm sàng, bệnh nhân được đặt kính toric 23.5 diopter cầu và 2 diopter trụ tại 4 độ. Sau 7 ngày, bệnh nhân có bất ngờ khúc xạ (refractive surprise) 1 diopter cầu và -2 diopter trụ tại 64 độ. Ứng dụng đã hỗ trợ xác định trục căn chỉnh tối ưu, kết quả sau 3 ngày cho thấy không còn xoay kính và khúc xạ tồn dư chỉ còn 0.25 diopter trụ. Hệ thống này được đánh giá là có khả năng phân tích nguyên nhân gây bất ngờ khúc xạ, bao gồm cả sai số trong tính toán công suất kính (ALP - axial length and ACD) và tác động của phẫu thuật (SIA - surgically induced astigmatism).
Cấy ghép collagen trong phẫu thuật Glaucoma
Báo cáo giới thiệu một loại implant collagen mới (novel antiglaucoma antifibrosis collagen implant) có nguồn gốc từ bao Tenon bò (bovine Tenon capsule), được xử lý hoàn toàn không tế bào (acellularized) và loại bỏ kháng nguyên (deantigenized). Cơ chế hoạt động dựa trên việc ức chế sự hoạt hóa và trưởng thành của nguyên bào sợi (fibroblast) thành fibromyocyte, từ đó ngăn ngừa sẹo dưới kết mạc. Implant này cũng thúc đẩy tái tạo bạch huyết kết mạc và tạo mạch có kiểm soát, giúp ngăn ngừa tình trạng bóng lọc mỏng và vô mạch. Trong một ca lâm sàng từ năm 2015, sau 6 tháng theo dõi, bóng lọc phẳng và khỏe mạnh, nhãn áp (IOP) đạt 12 mmHg mà không cần dùng thuốc. Dữ liệu từ hơn 300 ca tại Ấn Độ cho thấy tính an toàn của phương pháp này.
Thiết bị trị liệu ánh sáng đỏ (RLRL therapy device)
Thiết bị trị liệu ánh sáng đỏ mức độ thấp (repeated low-level red light - RLRL) được thiết kế để kiểm soát và làm chậm tiến triển cận thị ở trẻ em. Cơ chế dựa trên kích thích quang sinh học (photobiomodulation) giúp tăng lưu lượng máu hắc mạc, tăng sản xuất ATP và nitric oxide, từ đó làm dày hắc mạc. Dữ liệu ghi nhận tăng 20 micron độ dày hắc mạc sau 1 tháng và 44 micron sau 12 tháng. Thiết bị phát ánh sáng 600 nm (hổ phách) hoặc 650 nm (đỏ) trong 3 phút, 2 lần mỗi ngày. Kết quả từ 164 mắt trong 24 tháng cho thấy khả năng ổn định cận thị hiệu quả.
Dụng cụ Terry Shaver trong phẫu thuật mộng thịt
Terry Shaver là một dụng cụ mới được thiết kế để loại bỏ tàn dư mộng thịt (pterygium remnants) một cách an toàn, giảm nguy cơ thủng giác mạc. Dụng cụ có lưỡi cắt siêu chính xác (ultra-precise cutting edge) và tấm chắn bảo vệ (protective guard) giúp kiểm soát độ sâu cắt. Có 3 biến thể với khoảng cách lưỡi (blade gap) là 10, 20 và 50 micron. Dụng cụ này được kỳ vọng giúp giảm tỷ lệ tái phát mộng thịt và là công cụ hỗ trợ hữu ích cho phẫu thuật viên mới.
Công nghệ Dynamic OCT (Time-lapse tomography)
Công nghệ Dynamic OCT (TLT) sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để chuyển đổi các hình ảnh OCT tĩnh thành video động, giúp hình dung sự tiến triển của bệnh lý võng mạc theo thời gian. Hệ thống sử dụng nguyên lý nội suy khung hình thần kinh (neural frame interpolation) để tạo ra các khung hình trung gian. Công nghệ này hỗ trợ đắc lực trong việc đánh giá đáp ứng điều trị, ví dụ như sự thay đổi của dịch dưới võng mạc (SRF) hoặc sự giảm phù nề sau tiêm nội nhãn. Đây là một giải pháp phần mềm có thể nâng cấp cho các máy OCT hiện có.
Giải pháp đánh dấu dụng cụ (Lumi ring)
Lumi ring là các vòng đánh dấu nhỏ được in 3D từ vật liệu nhựa (PLA), dùng để gắn vào các dụng cụ phẫu thuật nhằm giúp trợ thủ dễ dàng nhận diện và phân biệt các dụng cụ tương tự nhau trong điều kiện ánh sáng yếu. Một nghiên cứu đa trung tâm cho thấy việc sử dụng Lumi ring giúp giảm tỷ lệ nhận diện sai dụng cụ xuống còn 7% và giảm thời gian nhận diện từ 4.28 giây xuống 1.6 giây.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu Lumi ring | tài liệu không nêu |
| Tỷ lệ nhận diện sai dụng cụ (trước/sau) | 7% (sau can thiệp) |
| Thời gian nhận diện dụng cụ (trước/sau) | 4.28 giây (trước) / 1.6 giây (sau) |
| Độ dày hắc mạc tăng (1 tháng/12 tháng) | 20 micron (1 tháng) / 44 micron (12 tháng) |
| Số ca cấy ghép collagen | hơn 300 ca |
Bình luận: Các công nghệ được trình bày trong phiên họp AIOC 2026 cho thấy xu hướng cá nhân hóa và hỗ trợ kỹ thuật số mạnh mẽ trong nhãn khoa. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng hầu hết các dữ liệu lâm sàng (như nghiên cứu về Lumi ring hay RLRL) cần được đối chiếu với các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn và guideline hiện hành khi áp dụng vào thực hành lâm sàng thường quy. Các thiết bị như Terry Shaver hiện vẫn đang ở giai đoạn prototype, cần thêm bằng chứng về hiệu quả trên mắt người. Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
- Tối ưu hóa quy trình phẫu thuật bằng cách sử dụng các công cụ hỗ trợ nhận diện dụng cụ để giảm thiểu sai sót và thời gian phẫu thuật.
- Cân nhắc ứng dụng các công nghệ AI trong phân tích hình ảnh OCT để cải thiện khả năng theo dõi tiến triển bệnh và tư vấn cho bệnh nhân.
- Sử dụng các giải pháp hỗ trợ căn chỉnh toric kỹ thuật số để giảm thiểu bất ngờ khúc xạ sau phẫu thuật đặt kính nội nhãn.
- Theo dõi sát các tiến bộ trong liệu pháp ánh sáng đỏ (RLRL) như một phương pháp tiềm năng trong kiểm soát cận thị ở trẻ em.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, Think Under The Apple Tree Session 2, aioseditorproceedings, Video ID: 3M7Zc7NA1SA