Cập nhật điều trị nhãn khoa: Phẫu thuật mi dưới và bệnh lý võng mạc

Bs Ngô Hữu Thế
21.10.26
Last Updated

Buổi sinh hoạt khoa học lần thứ 4 năm 2026 tại Trung tâm Mắt - Bệnh viện Trung ương Huế đã cập nhật các chiến lược điều trị tiên tiến trong nhãn khoa, bao gồm phẫu thuật thẩm mỹ mi dưới và quản lý bệnh lý võng mạc. Các báo cáo tập trung vào việc tối ưu hóa kết quả lâm sàng thông qua các kỹ thuật mới và cập nhật guideline điều trị.

Phẫu thuật chuyển vị túi mỡ mi dưới điều trị rãnh lệ

Phẫu thuật chuyển vị túi mỡ mi dưới là phương pháp điều trị rãnh lệ (tear trough) và bọng mỡ mi dưới hiệu quả, thay thế cho các phương pháp lấy mỡ đơn thuần trước đây. Cơ chế hình thành rãnh lệ liên quan đến sự lão hóa, tiêu xương bờ dưới hốc mắt, sự yếu đi của vách ngăn hốc mắt và sự giảm sút của khối mỡ má sâu. Dây chằng rãnh lệ bám từ màng xương xuyên qua cơ vòng mi vào da, khi lão hóa sẽ co rút tạo rãnh sâu. Phương pháp chuyển vị mỡ giúp bảo tồn mạch máu nuôi dưỡng, ổn định giải phẫu mi dưới và giảm nguy cơ thiếu máu so với cấy mỡ tự thân. Tỉ lệ ổn định lâu dài đạt 97,3%, với tỉ lệ cần điều trị bổ sung là 2,27% và tỉ lệ tái phẫu thuật là 2,4%.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỉ lệ ổn định lâu dài97,3%
Tỉ lệ cần điều trị bổ sung2,27%
Tỉ lệ tái phẫu thuật2,4%
Tỉ lệ biến chứng (nghiên cứu cũ)6,2% trên 4671 bệnh nhân
Bình luận: Thông tin theo [Cập nhật điều trị nhãn khoa - Lần thứ 4 năm 2026, Trung tâm Mắt - Bệnh viện Trung ương Huế]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Phương pháp chuyển vị mỡ mi dưới (lower blepharoplasty with fat transposition) là kỹ thuật đòi hỏi phẫu thuật viên có kinh nghiệm để tránh tổn thương các cấu trúc giải phẫu quan trọng.

Điều trị suy tế bào gốc vùng rìa bằng phương pháp ghép SLED kết hợp mini-CL

Suy tế bào gốc vùng rìa (Limbal Stem Cell Deficiency - LSCD) dẫn đến mất sự trong suốt của giác mạc, tân mạch hóa và giảm thị lực. Phương pháp ghép SLED (Simple Limbal Epithelial Transplantation) kết hợp mini-CL (mini-conjunctival limbal autograft) là kỹ thuật mới giúp tái tạo bề mặt giác mạc. SLED sử dụng các mảnh mô nhỏ từ vùng rìa mắt lành, dàn trải trên bề mặt giác mạc tổn thương, giúp tế bào di chuyển hướng tâm và ly tâm để lấp đầy tổn thương. Phương pháp này giúp bảo tồn nguồn tế bào gốc ở mắt lành, giảm nguy cơ suy tế bào gốc thứ phát. Kết quả lâm sàng cho thấy sự cải thiện thị lực ngoạn mục, từ bóng bàn tay lên 4/10 và 5/10 với kính lỗ sau 3 tháng.

Bình luận: Thông tin theo [Cập nhật điều trị nhãn khoa - Lần thứ 4 năm 2026, Trung tâm Mắt - Bệnh viện Trung ương Huế]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Kỹ thuật SLED (Simple Limbal Epithelial Transplantation) là một bước tiến trong nhãn khoa tái tạo, đặc biệt hữu ích trong các trường hợp LSCD một mắt.

Chiến lược điều trị tắc tĩnh mạch võng mạc (RVO)

Tắc tĩnh mạch võng mạc (Retinal Vein Occlusion - RVO) là bệnh lý võng mạc xuất tiết phổ biến, đứng hàng thứ ba sau bệnh võng mạc đái tháo đường (DME) và thoái hóa hoàng điểm tuổi già (AMD). Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ cao nhất. Việc quản lý RVO đòi hỏi sự phối hợp đa chuyên khoa để kiểm soát các bệnh lý toàn thân. Các thuốc kháng VEGF (Vascular Endothelial Growth Factor) là lựa chọn đầu tay cho phù hoàng điểm do RVO. Nghiên cứu Platon và Comino cho thấy hiệu quả của Faricimab trong việc cải thiện thị lực và giảm độ dày võng mạc trung tâm, với khả năng giãn liều lên đến 16 tuần. Laser quang đông toàn võng mạc (Panretinal Photocoagulation - PRP) vẫn đóng vai trò quan trọng trong các trường hợp có tân mạch mống mắt hoặc glocom tân mạch.

Bình luận: Thông tin theo [Cập nhật điều trị nhãn khoa - Lần thứ 4 năm 2026, Trung tâm Mắt - Bệnh viện Trung ương Huế]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc sử dụng các thuốc kháng VEGF (Anti-VEGF) thế hệ mới như Faricimab (ức chế kép VEGF và Angiopoietin-2) đang thay đổi chiến lược điều trị RVO, giúp giảm gánh nặng tiêm nội nhãn cho bệnh nhân.
  • Ưu tiên phẫu thuật chuyển vị mỡ mi dưới để bảo tồn cấu trúc và thẩm mỹ.
  • Áp dụng SLED kết hợp mini-CL cho bệnh nhân suy tế bào gốc vùng rìa.
  • Kiểm soát chặt chẽ các bệnh lý toàn thân (huyết áp, lipid máu, đường huyết) ở bệnh nhân RVO.
  • Sử dụng thuốc kháng VEGF thế hệ mới để tối ưu hóa khoảng cách tiêm nội nhãn.
  • Theo dõi sát sao tân mạch mống mắt ở bệnh nhân tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc.

Tài liệu tham khảo:

Phan Đỗ Trọng, 2026, CẬP NHẬT ĐIỀU TRỊ NHÃN KHOA - LẦN THỨ 4 NĂM 2026, Trung tâm Mắt - Bệnh viện Trung ương Huế, Video ID: OJVfAPVo_uY.

Xem thêm