Cập nhật lâm sàng trong nhãn khoa: Từ Glocom bẩm sinh đến Phẫu thuật giác mạc và Thủy tinh thể

Bs Ngô Hữu Thế
29.10.26
Last Updated

Phiên họp Telangana Ophthalmological Society (TOS) năm 2026 đã trình bày các tiến bộ lâm sàng quan trọng trong quản lý các bệnh lý nhãn khoa phức tạp, bao gồm glocom bẩm sinh, chấn thương lệ đạo, sẹo giác mạc và công nghệ thủy tinh thể nhân tạo (IOL). Các báo cáo tập trung vào việc tối ưu hóa kết quả phẫu thuật thông qua cách tiếp cận tích hợp và cá thể hóa điều trị cho từng bệnh nhân.

Quản lý Glocom bẩm sinh

Dr. Anil Mandal đã chia sẻ kinh nghiệm 35 năm trong quản lý glocom bẩm sinh, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc can thiệp phẫu thuật sớm. Kỹ thuật combined trabeculotomy-trabeculectomy (phẫu thuật phối hợp cắt bè củng mạc và mở bè) đã được áp dụng rộng rãi. Năm 2022, một kỹ thuật mới là illuminated microcatheter passage-assisted circumferential trabeculotomy and trabeculectomy đã được giới thiệu. Trong một chuỗi 21 năm tại LV Prasad Eye Institute, 1.128 mắt của 653 trẻ em đã được phẫu thuật. Kết quả dài hạn cho thấy 1/3 bệnh nhân đạt thị lực 20/40 hoặc tốt hơn, trong khi 50% có mức độ suy giảm thị lực từ nhẹ đến nặng. Cách tiếp cận tích hợp bao gồm quản lý y khoa, phẫu thuật, di truyền và phục hồi chức năng là chìa khóa để tối đa hóa chất lượng cuộc sống cho trẻ.

Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc nhấn mạnh vào cách tiếp cận đa chuyên khoa (genetics, rehabilitation) là điểm sáng trong quản lý bệnh mạn tính ở trẻ em.

Quản lý chấn thương lệ đạo

Dr. Modini đã thảo luận về quản lý rách lệ quản (canalicular tear), một chấn thương thường gặp do tai nạn hoặc các tác nhân mới như móc áo blouse ở trẻ em. Khoảng 36% chấn thương mi mắt có liên quan đến rách lệ quản. Nguyên tắc điều trị là đặt stent để tái tạo lệ quản, với vật liệu silicone được ưu tiên do tính không gây dị ứng. Stent mini monocanalicular (kích thước 0,64 mm) thường được sử dụng. Việc xác định đầu rách lệ quản có thể hỗ trợ bằng cách sử dụng que thăm Bowman hoặc tiêm chất nhuộm như trypan blue khi không có sẵn fluorescein. Stent thường được rút sau 3 tháng. Syringing (bơm thông lệ đạo) không được khuyến cáo ở trẻ em do khó thực hiện dưới gây mê, thay vào đó nên sử dụng nghiệm pháp biến mất thuốc nhuộm (dye disappearance test).

Ứng dụng Insulin tại chỗ cho sẹo giác mạc

Dr. Charuta Purani trình bày về việc sử dụng insulin tại chỗ để thúc đẩy tái tạo mô đệm giác mạc. Nghiên cứu thăm dò trên 12 mắt của 12 bệnh nhân cho thấy sự giảm mật độ sẹo trên Pentacam Scheimpflug imaging system. Phác đồ sử dụng insulin người (human regular insulin) pha loãng từ 100 IU/ml xuống 50 IU/ml, phối hợp với CMC (carboxymethylcellulose) 4 lần/ngày trong 3-12 tháng. Mặc dù kết quả ban đầu khả quan với sự cải thiện thị lực ít nhất hai dòng, tác giả nhấn mạnh đây là bằng chứng giai thoại (anecdotal evidence) và cần các nghiên cứu RCT (randomized controlled trials) để khẳng định hiệu quả.

Công nghệ IOL và Phẫu thuật đục thủy tinh thể

Dr. Pujita đã phân tích về thấu kính EDOF (extended depth of focus). Khác với thấu kính trifocal có các điểm tiêu cự cố định, EDOF tạo ra dải tiêu cự liên tục, giúp giảm dysphotopsias. Cơ chế chính bao gồm thay đổi quang sai cầu (spherical aberrations), quang sai màu (chromatic aberration) và hiệu ứng lỗ nhỏ (pinhole effect). Dr. Rishi Swarup đã chia sẻ kỹ thuật xử lý đục thủy tinh thể intumescent (đục thủy tinh thể căng phồng) để tránh biến chứng "Argentinian flag sign" (dấu hiệu cờ Argentina). Các chiến lược bao gồm sử dụng OVD (ophthalmic viscosurgical device) tỷ trọng cao, kỹ thuật double CCC (continuous curvilinear capsulorhexis) và decompression (giải áp) túi bao trước khi thực hiện rexis lớn.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu glocom1.128 mắt, 653 trẻ em
Tỷ lệ rách lệ quản trong chấn thương mi36%
Kích thước stent lệ quản0,64 mm
Nồng độ insulin tại chỗ50 IU/ml
Tỷ lệ giảm endophthalmitis (SICS)4 lần (fourfold)
Tỷ lệ giảm endophthalmitis (phaco)6 lần (sixfold)
  • Sử dụng OVD tỷ trọng cao trong phẫu thuật đục thủy tinh thể căng phồng để bảo vệ túi bao.
  • Ưu tiên đặt stent silicone trong quản lý rách lệ quản để hỗ trợ tái tạo giải phẫu.
  • Cần thận trọng khi chỉ định insulin tại chỗ cho sẹo giác mạc do bằng chứng hiện tại chỉ ở mức thăm dò.
  • Sử dụng moxifloxacin tiêm tiền phòng để giảm tỷ lệ viêm nội nhãn sau phẫu thuật.

Tài liệu tham khảo:

Telangana Ophthalmological Society, 2026, AIOC 2026 GP174 Telangana Ophthalmological Society TOS, YouTube, Video ID: _m5Wd-SRtls.

Xem thêm