Cập nhật lâm sàng về Bệnh võng mạc trẻ sinh non, Phẫu thuật đục thủy tinh thể và Viêm nội nhãn

Bs Ngô Hữu Thế
29.10.26
Last Updated

Hội nghị AIOC 2026, phiên GP35 của Hội Nhãn khoa Haryana, đã cung cấp các cập nhật lâm sàng quan trọng về quản lý bệnh võng mạc trẻ sinh non (Retinopathy of Prematurity - ROP), kỹ thuật phẫu thuật đục thủy tinh thể và xử trí viêm nội nhãn. Các chuyên gia đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chẩn đoán sớm, cá thể hóa điều trị và ứng dụng công nghệ trong thực hành nhãn khoa hiện đại.

Bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP)

ROP là một rối loạn tăng sinh mạch máu xơ ảnh hưởng đến hệ thống mạch máu võng mạc ngoại vi ở trẻ sinh non. Tại Ấn Độ, tỷ lệ ROP đang gia tăng do sự cải thiện của các cơ sở chăm sóc trẻ sơ sinh (NICU) và tỷ lệ sinh non cao. Cơ chế bệnh sinh là quá trình hai giai đoạn do sự mất cân bằng giữa nhu cầu oxy và nguồn cung cấp mạch máu, với vai trò chính của các yếu tố VGF, IGF-1 và TGF beta. Tiêu chuẩn vàng trong sàng lọc là khám bằng Binocular Indirect Ophthalmoscopy (BIO) bởi người được đào tạo. Tiêu chuẩn sàng lọc tại Ấn Độ áp dụng cho trẻ sinh dưới 34 tuần tuổi thai hoặc cân nặng dưới 2.000 gram, đặc biệt là những trẻ có quá trình nằm lồng ấp phức tạp. Tuy nhiên, trẻ có cân nặng trên 2.000 gram vẫn có nguy cơ nếu có diễn tiến bệnh lý tại NICU. Các phương thức điều trị bao gồm laser quang đông (tiêu chuẩn vàng, cần thực hiện confluent laser không để khoảng trống) và liệu pháp anti-VGF.

Kỹ thuật phẫu thuật đục thủy tinh thể và kiểm soát loạn thị

Trong phẫu thuật đục thủy tinh thể (SICS), việc kiểm soát loạn thị do phẫu thuật (Surgically Induced Astigmatism - SIA) là yếu tố then chốt để đạt kết quả thị lực tối ưu. Lựa chọn đường mổ phụ thuộc vào loạn thị có sẵn của bệnh nhân: đường mổ superior cho loạn thị xuôi chiều (WTR) và đường mổ temporal cho loạn thị ngược chiều (ATR). Các hình dạng đường mổ như chevron, frown và straight có khả năng điều chỉnh khác nhau, trong đó đường mổ straight có khả năng điều chỉnh cao nhất. Việc đo đạc chính xác khoảng cách từ đường mổ đến vùng rìa (limbus) là bắt buộc để giảm thiểu tổn thương tế bào nội mô. Các kỹ thuật như kỹ thuật 2mm của Dr. Sahu hoặc kỹ thuật on-axis của Dr. Boraman được khuyến nghị để tối ưu hóa kết quả.

Quản lý viêm nội nhãn cấp tính

Viêm nội nhãn hậu phẫu cấp tính được xem là một cuộc chiến giữa phẫu thuật viên và tác nhân gây bệnh. Chiến lược mới được đề xuất là sử dụng liệu pháp kháng sinh nội nhãn ba loại (empirical triple intravitreal antibiotics) kết hợp với phẫu thuật cắt dịch kính (vitrectomy) sớm. Phác đồ bao gồm vancomycin cho vi khuẩn Gram dương, imipenem và colistin cho vi khuẩn Gram âm. Việc lấy mẫu dịch kính undiluted để làm xét nghiệm vi sinh là bắt buộc để định hướng điều trị. Đối với viêm nội nhãn, việc sử dụng steroid toàn thân được khuyến cáo để làm sạch môi trường trong suốt, giúp quan sát hậu cực tốt hơn, trong khi vai trò của steroid nội nhãn vẫn còn là vấn đề cần cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên từng trường hợp cụ thể.

Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các chiến lược điều trị viêm nội nhãn bằng kháng sinh ba loại là kinh nghiệm lâm sàng từ các cụm ca bệnh (case series), cần thận trọng khi áp dụng đại trà. Việc sử dụng steroid nội nhãn trong viêm nội nhãn vẫn còn nhiều tranh cãi, cần cá thể hóa dựa trên mức độ viêm và tác nhân vi khuẩn.
  • Thực hiện sàng lọc ROP đúng thời điểm cho mọi trẻ sinh non theo tiêu chuẩn quốc gia.
  • Đo đạc chính xác khoảng cách đường mổ đến vùng rìa trong SICS để kiểm soát loạn thị.
  • Sử dụng phác đồ kháng sinh nội nhãn phổ rộng cho viêm nội nhãn cấp tính trước khi có kết quả vi sinh.
  • Lấy mẫu dịch kính undiluted để xét nghiệm vi sinh trong mọi trường hợp viêm nội nhãn.
  • Cá thể hóa điều trị dựa trên tình trạng lâm sàng và đáp ứng của bệnh nhân sau 24-48 giờ.

Tài liệu tham khảo:

Haryana Ophthalmological Society, 2026, AIOC 2026 GP35 Haryana Ophthalmological Society Session Part I, aioseditorproceedings, Video ID: fvFZ-MYNqAc.

Xem thêm

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tiêu chuẩn sàng lọc ROP (Ấn Độ)Trẻ sinh <34 tuần tuổi thai, cân nặng <2.000g, có hỗ trợ oxy/bệnh lý NICU
Thời điểm sàng lọc ROPTrong vòng 1 tháng sau sinh
Phân loại ROP3 vùng (Zone 1, 2, 3) và Zone 2 posterior
Điều trị ROPLaser quang đông (confluent), anti-VGF, phẫu thuật (stage 4, 5)
Phác đồ kháng sinh viêm nội nhãnVancomycin, Imipenem, Colistin