Cập nhật thực hành lâm sàng võng mạc: Xu hướng điều trị và công nghệ mới (AIOC 2026)

Bs Ngô Hữu Thế
15.10.26
Last Updated

Hội nghị AIOC 2026, phiên IC68 với chủ đề "Retina Round Up: What Changed in Our Practice" đã tổng kết những thay đổi quan trọng trong thực hành lâm sàng võng mạc trong năm qua. Trọng tâm của lĩnh vực đã chuyển dịch từ việc chỉ tập trung vào hiệu quả đơn thuần sang tối ưu hóa khoảng cách tiêm, đảm bảo an toàn, sự an tâm của bệnh nhân và tính kinh tế của các liệu pháp điều trị.

Cập nhật liệu pháp Anti-VEGF trong thoái hóa hoàng điểm tuổi già (nAMD)

Trong quản lý nAMD, các thuốc kháng yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu (anti-VEGF) vẫn là nền tảng điều trị. Tuy nhiên, mục tiêu hiện nay là tối ưu hóa khoảng cách tiêm và giảm gánh nặng điều trị. Các lựa chọn hiện nay bao gồm các thuốc biệt dược bền vững, hệ thống phân phối thuốc và các thuốc tương tự sinh học (biosimilars) có chi phí thấp hơn. Bevacizumab vẫn đóng vai trò quan trọng trong thực hành nhạy cảm về chi phí, mặc dù các vấn đề về pha chế thuốc vẫn là rào cản. Các nghiên cứu như VIEW đã thiết lập tiêu chuẩn tiêm mỗi 8 tuần với aflibercept. Faricimab nổi lên như một lựa chọn bền vững với cơ chế kép (ức chế VEGF và Angiopoietin-2), cho thấy khả năng kéo dài khoảng cách tiêm hiệu quả. Đối với hệ thống phân phối thuốc qua võng mạc (PDS - Port Delivery System), dữ liệu từ các nghiên cứu như ARCHWAY và PORT cho thấy khả năng duy trì hiệu quả thị lực trong 24 tuần, tuy nhiên cần lựa chọn bệnh nhân kỹ lưỡng do các biến cố bất lợi về mắt.

Quản lý phù hoàng điểm do đái tháo đường (DME) và vai trò của các thuốc mới

DME là một bệnh lý mạn tính đòi hỏi cách tiếp cận đa phương thức. Ranibizumab, thông qua các thử nghiệm RISE và RIDE, đã chứng minh hiệu quả cải thiện thị lực đáng kể. Các thuốc mới như faricimab đang cho thấy ưu thế trong việc kiểm soát DME nhanh hơn so với các thuốc cũ, với dữ liệu từ các thử nghiệm cho thấy khoảng 78% bệnh nhân đạt được sự kiểm soát bệnh ổn định trong thời gian dài (lên đến 4 năm). Dexamethasone implant vẫn là một lựa chọn quan trọng cho các trường hợp DME kháng trị, với thời gian tác dụng khoảng 3 tháng. Ngoài ra, các thuốc ức chế tyrosine kinase (TKI) đang được nghiên cứu như một hướng đi mới với các đường dùng khác như đường uống hoặc tại chỗ, hứa hẹn thay đổi cách tiếp cận điều trị trong tương lai.

Vai trò của OCT, OCTA và AI trong chẩn đoán

Chụp cắt lớp quang học (OCT) và chụp mạch OCT (OCTA) đã trở thành công cụ không thể thiếu. OCT cung cấp thông tin về cấu trúc, trong khi OCTA đánh giá tưới máu. Các dấu ấn sinh học (biomarkers) trên OCT như dịch trong võng mạc (IRF - Intraretinal Fluid) được coi là dấu hiệu cảnh báo cần điều trị, đặc biệt trong nAMD. Đối với DME, sự hiện diện của IRF cũng là một chỉ số quan trọng. Trí tuệ nhân tạo (AI) đang được tích hợp để hỗ trợ phân loại bệnh, định lượng thay đổi và dự đoán tiến triển, giúp chuẩn hóa thực hành lâm sàng và hỗ trợ sàng lọc trong các mạng lưới y tế.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu DME (Yosum/Rin)2.000 bệnh nhân
Tỷ lệ bệnh nhân duy trì khoảng cách tiêm Q12/Q16 (DME)~78%
Tỷ lệ cải thiện thị lực >15 chữ cái (Ranibizumab)39-45%
Tỷ lệ biến cố bất lợi (Brolucizumab - Ấn Độ)79% (IUI)
Hiệu quả giảm tiến triển GA (Pegcetacoplan)18-35%
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các dữ liệu về hiệu quả thuốc và AI cần được xem xét trong bối cảnh thực hành tại địa phương. Việc sử dụng biosimilars cần chú trọng đến dược cảnh giác (pharmacovigilance) và chất lượng sản phẩm.
  • Ưu tiên cá thể hóa phác đồ điều trị (treat-and-extend) để giảm gánh nặng tiêm.
  • Sử dụng OCT/OCTA làm công cụ chính để theo dõi dấu ấn sinh học (IRF, dịch dưới võng mạc) thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào chụp mạch huỳnh quang (FFA).
  • Cân nhắc sử dụng biosimilars để tăng khả năng tiếp cận điều trị cho bệnh nhân, đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn.
  • Tích hợp AI vào quy trình sàng lọc và theo dõi bệnh lý võng mạc để tối ưu hóa quyết định lâm sàng.

Tài liệu tham khảo:

Aioseditorproceedings, 2026, AIOC 2026 IC68 Retina Round Up What Changed in Our Practice, YouTube, Video ID: QDxZWOnKMqs.

Xem thêm