CataractCoach™ Podcast 174 (2026) với khách mời Giáo sư Walid Zbiba thảo luận về sự thay đổi mô hình đào tạo phẫu thuật viên trẻ trong phẫu thuật đục thủy tinh thể (cataract surgery). Trong bối cảnh nguồn lực mô phỏng hạn chế tại Tunisia, việc chuyển giao kỹ năng phẫu thuật trực tiếp trên bệnh nhân đòi hỏi một hệ thống hỗ trợ chặt chẽ và tư duy đào tạo lấy người học làm trung tâm.
Mô hình đào tạo NEOS
Tổ chức NEOS (Next Generation of Ophthalmic Surgical Society) được thành lập cách đây 2 năm nhằm giải quyết khoảng trống trong việc chuyển giao kiến thức phẫu thuật. Khác với các hội nghị truyền thống nơi diễn giả thường tương tác với các phẫu thuật viên cấp cao, NEOS đặt phẫu thuật viên trẻ (youngologist) vào trung tâm. Mô hình này thúc đẩy sự tương tác trực tiếp, thảo luận không chính thức và các hoạt động xã hội để xây dựng cầu nối giữa các thế hệ phẫu thuật viên, giúp người học tự tin và chuẩn bị tốt hơn cho tương lai.
Phân loại độ khó và quản lý rủi ro
Để tối ưu hóa quá trình học tập, các ca phẫu thuật được phân loại thành 4 nhóm dựa trên độ khó. Các ca dễ (giãn đồng tử tốt, mật độ trung bình, không có hội chứng giả bong bao - PX) được dành cho người mới bắt đầu. Các ca khó hơn dành cho bác sĩ nội trú có kinh nghiệm và các ca thách thức dành cho bác sĩ cấp cao. Việc phân loại này giúp bác sĩ nội trú tiến bộ hiệu quả và duy trì động lực. Khi xảy ra biến chứng, người hướng dẫn (trainer) sẽ can thiệp kịp thời để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân, vốn là ưu tiên hàng đầu.
Kỹ thuật và công cụ hỗ trợ
Việc sử dụng dispersive OVD (Ophthalmic Viscosurgical Device) được khuyến cáo để bảo vệ giác mạc và hỗ trợ thực hiện xé bao (capsulorhexis) dễ dàng hơn. Đối với các ca đục thủy tinh thể cứng (white cataract, hypermature, morgagnian), đây được xem là bước đệm lý tưởng để nâng cao kỹ năng. Ngoài ra, kỹ thuật MSIC (Manual Small Incision Cataract Surgery) hoặc M6 được nhấn mạnh là một lựa chọn giá trị, đặc biệt trong các tình huống có biến chứng vỡ bao, giúp duy trì áp lực dương và ổn định tiền phòng.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tuổi thành lập NEOS | 2 năm |
| Tỷ lệ bệnh nhân có hội chứng giả bong bao (PX) tại Tunisia | Khoảng 50% |
| Tỷ lệ trung tâm đào tạo tại Mỹ dạy MSIC/M6 | tài liệu không nêu (ước tính 90% không dạy) |
| Thời gian đào tạo để đạt trình độ cao (trước đây) | 10 năm |
| Thời gian đào tạo để đạt trình độ cao (hiện nay) | 1-2 năm |
Bình luận: Thông tin theo CataractCoach™ Podcast 174, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Giáo sư Zbiba nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng "mạng lưới an toàn" (safety net) cho bác sĩ nội trú, nơi sai lầm được phân tích để học hỏi thay vì đổ lỗi. Đây là một tư duy quản trị rủi ro quan trọng trong đào tạo phẫu thuật. Hạn chế của mô hình này là sự phụ thuộc lớn vào kinh nghiệm và sự sẵn sàng của người hướng dẫn tại chỗ.
- Khuyến khích bác sĩ nội trú ghi hình phẫu thuật để xem lại và rút kinh nghiệm hàng tuần.
- Ưu tiên sử dụng dispersive OVD trong các ca phẫu thuật khó để bảo vệ cấu trúc nhãn cầu.
- Áp dụng phân loại độ khó ca bệnh để bác sĩ nội trú tiếp cận dần dần từ dễ đến khó.
- Tập trung vào tư duy "trở thành phẫu thuật viên" thay vì chỉ là "người vận hành máy".
- Cân nhắc đào tạo kỹ thuật MSIC như một phương án dự phòng an toàn khi có biến chứng vỡ bao.
Tài liệu tham khảo:
Uday Devgan, 2026, CataractCoach™ 3002: Podcast 174: Prof. Walid Zbiba MD, CataractCoach.com, Video ID: 3bXK1esfhrw.