Tại hội thảo AIOC2026 IC216, Dr. Sunita Dubey đã trình bày các kịch bản lâm sàng thực tế về việc lựa chọn chiến lược phẫu thuật cho bệnh nhân Glaucoma phức tạp. Việc quyết định phương pháp can thiệp không dựa trên công thức toán học cố định mà phụ thuộc vào tình trạng kết mạc, tiền sử phẫu thuật và đặc điểm bệnh lý của từng cá nhân.
Ca lâm sàng 1: Glaucoma thiếu niên với tiền sử phẫu thuật thất bại
Bệnh nhân nam, tiền sử Glaucoma thiếu niên (juvenile glaucoma) khoảng 15 năm, đã trải qua 2 lần phẫu thuật cắt bè củng mạc (trabeculectomy) và 1 lần đặt van dẫn lưu tiền phòng (AGV). Khi thăm khám, bệnh nhân 25-30 tuổi, đang sử dụng 5 loại thuốc hạ nhãn áp (AGMs) với nhãn áp (IOP) là 18 mmHg. Ống dẫn lưu AGV cũ đã mất chức năng sau 6 năm. Tác giả quyết định thực hiện phẫu thuật kết hợp phacoemulsification (phaco) và đặt implant không van Ahmed ClearPath (ACP). Kỹ thuật sử dụng bao gồm tạo đường hầm cách rìa 4 mm, luồn ống qua iridectomy cũ theo hình chữ S. Sau 3 tháng, IOP đạt 10 mmHg, thị lực duy trì 6/9.
Ca lâm sàng 2: Glaucoma trên bệnh nhân Stevens-Johnson syndrome
Bệnh nhân có tiền sử Stevens-Johnson syndrome 28 năm, tình trạng kết mạc viêm nặng, co rút cùng đồ (fornix shortening), không thể thực hiện phẫu thuật cắt bè hoặc đặt ống dẫn lưu truyền thống. Nhãn áp nền 36 mmHg dù đã dùng acetazolamide, glycerol và 5 loại AGMs. Tác giả lựa chọn phẫu thuật cắt góc (GAT - Gonioscopy-Assisted Transluminal Trabeculotomy). Kết quả sau phẫu thuật, IOP giảm xuống 9 mmHg vào ngày thứ hai và duy trì ổn định trong các tháng tiếp theo.
Ca lâm sàng 3: Glaucoma do steroid trên bệnh nhân viêm kết mạc mùa xuân
Bệnh nhân nam 12 tuổi, viêm kết mạc mùa xuân (vernal keratoconjunctivitis) kèm Glaucoma do steroid, đang dùng 4 loại AGMs và acetazolamide. Kết mạc viêm nặng với nhiều nang và nhú tại vùng rìa khiến phẫu thuật cắt bè có nguy cơ thất bại cao. Tác giả chuyển hướng sang GAT. Do sẹo giác mạc ảnh hưởng tầm nhìn, phẫu thuật thực hiện 180 độ GAT kết hợp 90 độ KDB (Kahook Dual Blade). Sau 3 tháng, IOP đạt 17 mmHg với 2 loại thuốc nhỏ mắt.
Ca lâm sàng 4: Glaucoma thứ phát do viêm màng bồ đào
Bệnh nhân có tiền sử viêm mống mắt thể mi (iridocyclitis), nghi ngờ do virus, nhãn áp nền 41 mmHg, đang dùng 5 loại AGMs. Tác giả chẩn đoán viêm bè (trabeculitis), đĩa thị bình thường nên chỉ định phẫu thuật MIGS (Minimally Invasive Glaucoma Surgery) với implant Hydrus. Bệnh nhân được dự phòng bằng Valacyclovir. Sau 1 tháng, IOP đạt 12 mmHg. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng ống thông (cannula) có góc 15 độ để tiếp cận Schlemm's canal.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Ca lâm sàng 1 (IOP 3 tháng) | 10 mmHg |
| Ca lâm sàng 2 (IOP ngày 2) | 9 mmHg |
| Ca lâm sàng 3 (IOP 3 tháng) | 17 mmHg |
| Ca lâm sàng 4 (IOP 1 tháng) | 12 mmHg |
| Số loại AGMs (trung bình) | 4-5 loại |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các ca lâm sàng cho thấy sự linh hoạt trong việc chuyển đổi chiến lược phẫu thuật dựa trên tình trạng kết mạc và độ trong suốt của giác mạc. Hạn chế của báo cáo là cỡ mẫu nhỏ (ca đơn lẻ) và thời gian theo dõi ngắn, chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả dài hạn của các thủ thuật MIGS trong các trường hợp Glaucoma phức tạp.
- Đánh giá kỹ tình trạng kết mạc trước khi quyết định phẫu thuật cắt bè củng mạc.
- Cân nhắc GAT hoặc MIGS cho các trường hợp kết mạc viêm nặng hoặc có sẹo.
- Sử dụng kỹ thuật taco để giảm kích thước vạt kết mạc khi đặt implant.
- Luôn chuẩn bị phương án dự phòng (rescue strategy) khi tầm nhìn phẫu thuật bị hạn chế.
Tài liệu tham khảo:
Sunita Dubey, 2026, Choosing the Right Surgery Real Patient Examples, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: OMjrjWxqFBo.