Công nghệ mới trong phẫu thuật khúc xạ: IPCL và Thấu kính đa tiêu

Bs Ngô Hữu Thế
30.10.26
Last Updated

Phiên thảo luận AIOC2026 GP157 về các công nghệ mới trong phẫu thuật khúc xạ đã trình bày kinh nghiệm lâm sàng với thấu kính nội nhãn Implantable Phakic Contact Lens (IPCL) và các giải pháp thấu kính đa tiêu (EDOF/Pan-focal). Các báo cáo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn bệnh nhân kỹ lưỡng, đánh giá tiền phẫu chi tiết và kỹ thuật phẫu thuật tối ưu để đạt được kết quả thị giác tối ưu.

Tổng quan về IPCL và Thiết kế kỹ thuật

IPCL model 2, được giới thiệu từ năm 2017, sử dụng vật liệu tương thích sinh học mô phỏng mô tự nhiên của con người, giúp tăng khả năng dung nạp trong mắt. Thiết kế thấu kính bao gồm nhiều lỗ ở vùng quang học và vùng quanh quang học (tổng cộng 7 lỗ, bao gồm lỗ trung tâm) nhằm cung cấp công nghệ dòng chảy (center of flow technology). Lỗ trung tâm có thiết kế hình nón thay vì hình trụ, giúp giảm thiểu các hiện tượng quang học (foric phenomena) thường gặp. Thấu kính có 13 kích thước với bước nhảy đường kính 0.25 mm, tạo điều kiện thuận lợi cho phẫu thuật viên. Thiết kế haptic dạng lò xo cho phép thấu kính co giãn theo kích thước túi cùng đồ, đảm bảo sự ổn định.

Đánh giá tiền phẫu và Lựa chọn bệnh nhân

Sự do dự trong việc chấp nhận IPCL thường xuất phát từ việc sử dụng các phép đo thay thế (surrogate measurement) như đo khoảng cách trắng-trắng (white-to-white) để tính toán kích thước thấu kính, trong khi thấu kính thực tế nằm trong rãnh mi (sulcus-to-sulcus). Các thiết bị đo đạc khác nhau có cách hiệu chuẩn khác nhau, dẫn đến độ lặp lại kém. Tác giả khuyến cáo độ tuổi tối thiểu là 21 tuổi để đảm bảo sự ổn định của chiều dài trục nhãn cầu, với khúc xạ ổn định trong ít nhất 6 tháng. Cần kiểm tra kỹ thị lực tốt nhất có thể chỉnh kính (BCVA), loại trừ bệnh lý giác mạc (dù keratoconus không phải là chống chỉ định tuyệt đối nhưng cần thận trọng), đánh giá kích thước đồng tử trong điều kiện ánh sáng yếu (mesopic pupil size) và kích thước đồng tử giãn tối đa. Độ sâu tiền phòng (ACD) lý tưởng là 3 mm, tuy nhiên phẫu thuật viên có kinh nghiệm có thể thực hiện ở mức 2.8 mm.

Kỹ thuật phẫu thuật và Quản lý biến chứng

Kỹ thuật phẫu thuật IPCL được mô tả là dễ dàng hơn so với phẫu thuật phacoemulsification thông thường. Phẫu thuật viên sử dụng đường mổ 2.2 mm đến 2.8 mm. Việc nạp thấu kính vào cartridge cần chú ý hướng hình chữ U, tránh hướng ngược lại. Trong quá trình tiêm thấu kính, cần đảm bảo hai lỗ trên thấu kính hướng về phía trên (phía mi trên). Sau khi đặt thấu kính, cần rửa sạch viscoelastic trapped phía sau IPCL bằng cách sử dụng hút thủ công (manual aspiration) với cổng hút đặt ngay trên lỗ trung tâm. Các biến chứng như xoay thấu kính thường gặp trong giai đoạn đầu nhưng hiện nay đã hiếm gặp hơn nhờ cải tiến thiết kế haptic.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu IPCL661 mắt (từ năm 2014)
Độ tuổi tối thiểu21 tuổi
Độ sâu tiền phòng (ACD) lý tưởng3 mm (2.8 mm cho phẫu thuật viên kinh nghiệm)
Đường mổ2.2 mm đến 2.8 mm
Tỷ lệ tổn thương nội mô5.8% đến 8%
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng thước đo kỹ thuật số (digital caliper) để đo khoảng cách trắng-trắng nếu không có các thiết bị đo hiện đại như IOLMaster hoặc Pentacam, với lưu ý về sự khác biệt khoảng 1 mm giữa các phương pháp đo.

Công nghệ EDOF và Thấu kính đa tiêu

Các thấu kính EDOF (Extended Depth of Focus) như Magnificent Plus hoạt động bằng cách điều chỉnh quang sai cầu (spherical aberration), đặc biệt là quang sai cầu âm, để mở rộng dải tiêu cự. Điều này giúp bệnh nhân đạt được thị lực tốt ở khoảng cách xa, trung gian và gần mà không phụ thuộc hoàn toàn vào kính. Các nghiên cứu cho thấy đường cong defocus của các thấu kính này khá phẳng trong khoảng từ 0 đến -1 diopter, đảm bảo thị lực trung gian sắc nét. Việc thực hiện micro-monovision (mắt ưu thế nhắm chính thị, mắt không ưu thế nhắm cận thị nhẹ -0.5 D) được khuyến khích để tối ưu hóa thị lực binocular.

  • Đo đạc khoảng cách trắng-trắng chính xác là yếu tố then chốt để chọn kích thước IPCL phù hợp.
  • Luôn kiểm tra sự ổn định của khúc xạ và BCVA trước phẫu thuật.
  • Kỹ thuật rửa sạch viscoelastic sau phẫu thuật IPCL giúp giảm nguy cơ tăng nhãn áp.
  • Sử dụng micro-monovision với thấu kính EDOF giúp giảm sự phụ thuộc vào kính gọng.
  • Cá nhân hóa lựa chọn thấu kính dựa trên nhu cầu thị giác và đặc điểm giải phẫu của từng bệnh nhân.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Ishan, 2026, AIOC2026 GP157 - Care Group - Newer Technologies for Perfect Refractive Solution Session - 01, YouTube, Video ID: pM26Ua7o_Aw.

Xem thêm