Công nghệ thủy tinh thể EDOF: Lựa chọn và ứng dụng lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
22.10.26
Last Updated

Bài giảng tại Aravind Eye Hospital (2026) về thủy tinh thể đa tiêu mở rộng (Extended Depth of Focus - EDOF) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn bệnh nhân phù hợp thay vì chỉ dựa vào thông số kỹ thuật. Với sự gia tăng các hoạt động nhìn gần và trung gian sau đại dịch COVID-19, nhu cầu về thị lực không chỉ ở khoảng cách xa mà còn ở khoảng cách trung gian (intermediate vision) đã trở thành tiêu chuẩn mới trong phẫu thuật khúc xạ và đục thủy tinh thể.

Phân loại và cơ chế công nghệ EDOF

Các loại thủy tinh thể EDOF được phân loại dựa trên cách thức kéo dài tiêu điểm. Loại thứ nhất là EDOF thuần túy, sử dụng các thay đổi về quang sai cầu (spherical aberration) hoặc khẩu độ nhỏ (small aperture) để tạo ra một điểm tiêu duy nhất nhưng kéo dài liên tục. Ví dụ điển hình bao gồm Miniwell và IC-8. Loại thứ hai là các mô hình lai (hybrid), kết hợp công nghệ đa tiêu (multifocal) với EDOF, thường sử dụng các vòng nhiễu xạ hoặc khúc xạ để tạo ra nhiều tiêu điểm, dù điều này có thể làm tăng nguy cơ hiện tượng quang học (photic phenomena) như chói và quầng sáng.

Kết quả nghiên cứu lâm sàng

Trong một nghiên cứu thí điểm tại bệnh viện với 27 bệnh nhân (54 mắt) sử dụng nhóm thủy tinh thể Miniwell, kết quả cho thấy thị lực xa đạt được rất tốt. Đối với thị lực gần, các nghiên cứu thường báo cáo 100% bệnh nhân đạt được thị lực gần, tuy nhiên cần lưu ý rằng con số này thường dựa trên tiêu chuẩn đọc N8 hoặc N10 với độ cộng thêm (add) chỉ từ 1.5 đến 1.75 Diopter. Việc bệnh nhân không đọc được N6 không đồng nghĩa với việc thủy tinh thể hoạt động kém hiệu quả mà phản ánh đúng thiết kế của loại thấu kính này.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu27 bệnh nhân, 54 mắt
Độ cộng thêm (add)1.5 đến 1.75 Diopter
Tỷ lệ đạt thị lực gần (N8/N10)100%
Tỷ lệ đạt thị lực gần (N6)80-85%
Số ca cấy ghép (Evolux)500 ca
Bình luận: Thông tin theo Aravind Eye Hospital (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc không nên quá kỳ vọng vào khả năng hoàn toàn không cần kính (glass-free) cho mọi bệnh nhân. Hạn chế của nghiên cứu là quy mô mẫu nhỏ và mang tính chất quan sát nội bộ, chưa phải là thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) đa trung tâm.

Cân nhắc trong thực hành phẫu thuật

Việc lựa chọn thủy tinh thể cần cá nhân hóa dựa trên nhu cầu, nghề nghiệp và sở thích của bệnh nhân. Các phẫu thuật viên cần chú ý đến kỹ thuật tạo bao (capsulorhexis) và độ phủ của mép bao để ngăn ngừa đục bao sau (Posterior Capsule Opacification - PCO). Đối với các bệnh nhân có bệnh lý võng mạc hoặc glaucoma, thủy tinh thể EDOF vẫn có thể được cân nhắc nếu chức năng hoàng điểm còn tốt, vì công nghệ này ít ảnh hưởng đến độ nhạy tương phản (contrast sensitivity) hơn so với các loại thủy tinh thể đa tiêu truyền thống.

  • Luôn tư vấn cho bệnh nhân về khả năng vẫn cần đeo kính hỗ trợ khi đọc chữ nhỏ hoặc trong điều kiện ánh sáng yếu.
  • Ưu tiên kỹ thuật phẫu thuật chính xác, đảm bảo mép bao nhỏ hơn kích thước quang học của thủy tinh thể để giảm thiểu PCO.
  • Sử dụng bảng câu hỏi tư vấn trước phẫu thuật để xác định nhu cầu thực tế của bệnh nhân thay vì chỉ dựa vào quảng cáo của nhà sản xuất.
  • Không nên hứa hẹn bệnh nhân sẽ hoàn toàn không cần kính sau phẫu thuật.
  • Cân nhắc kinh nghiệm cá nhân của phẫu thuật viên với từng loại công nghệ IOL cụ thể.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Naveen, 2026, The Extended Depth of Focus IOLs- “Refined range of vision-stretching clarity across every glance”, Aravind Eye Hospital - AUROTUBE, Video ID: rjRuWK5jVbU.

Xem thêm