Giải đáp lâm sàng về bệnh lý võng mạc và quản lý bệnh nhân tiểu đường

Bs Ngô Hữu Thế
8.10.26
Last Updated

Trong phiên hỏi đáp trực tuyến năm 2025, Dr. Carolyn Majcher đã thảo luận về các vấn đề võng mạc thường gặp và tiêu chuẩn chăm sóc cho bệnh nhân tiểu đường. Tài liệu cung cấp cái nhìn tổng quan về việc phân loại tổn thương võng mạc và tầm quan trọng của việc khám giãn đồng tử trong thực hành lâm sàng.

Cơ chế bệnh sinh

Các tổn thương võng mạc ngoại vi như "guntos" là phản xạ của màng ngăn trong (internal limiting membrane) do các chân tế bào Mueller. Ngược lại, các vết rách võng mạc do lực kéo dịch kính (vitreoretinal traction) gây ra sự di chuyển của dịch kính, thúc đẩy dịch đi vào khoang dưới võng mạc, làm tăng nguy cơ bong võng mạc do rách (rhegmatogenous retinal detachment). Trong bệnh võng mạc tiểu đường, sự biến thiên của nồng độ glucose (glycemic variability) gây tổn thương mạch máu tương tự như sự biến thiên áp lực nội nhãn (intraocular pressure) trong bệnh Glaucoma.

Dữ liệu lâm sàng

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Nghiên cứu Light Site 32 năm, so sánh photobiomodulation và nhóm giả dược
Hiệu quả photobiomodulationCải thiện khoảng 4-5 chữ cái trên biểu đồ thị lực ETDRS
Tỷ lệ tiến triển GA (nhóm giả dược)Khoảng 25% (1 trong 4) sau 2 năm
Tỷ lệ tiến triển GA (nhóm điều trị)Khoảng 7% sau 2 năm
Liều điều trị photobiomodulation9 phiên trong 3-5 tuần, lặp lại mỗi 4 tháng
Bình luận: Tài liệu này là một phiên hỏi đáp trực tuyến, không phải là một nghiên cứu lâm sàng có đối chứng ngẫu nhiên (RCT) chính thức. Các dữ liệu về photobiomodulation được trích dẫn từ phân tích hậu kiểm (post-hoc analysis) của nghiên cứu Light Site 3, do đó cần thận trọng khi áp dụng vào thực hành lâm sàng. Việc khuyến cáo sử dụng A-Reds 2 cho bệnh nhân thoái hóa hoàng điểm tuổi già (AMD) cần cá thể hóa dựa trên giai đoạn bệnh và tình trạng thị lực.

Thực hành lâm sàng

  • Luôn thực hiện khám giãn đồng tử (dilated eye exam) hàng năm cho bệnh nhân tiểu đường để đảm bảo tiêu chuẩn chăm sóc.
  • Sử dụng hình ảnh võng mạc góc rộng (ultra wide field imaging) như một công cụ bổ trợ, không thay thế cho khám giãn đồng tử.
  • Phân biệt rách võng mạc do lực kéo (flap tear) cần chuyển tuyến và lỗ võng mạc teo (atrophic hole) có thể theo dõi tại chỗ.
  • Đánh giá phản xạ đồng tử (pupil reaction) và đáp ứng điều tiết (accommodative response) khi nghi ngờ hiện tượng phân ly ánh sáng - gần (light near dissociation).
  • Cân nhắc sử dụng công thức A-Reds 2 với hàm lượng kẽm thấp hơn cho bệnh nhân có nguy cơ thoái hóa hoàng điểm.

Tài liệu tham khảo:

Carolyn Majcher, 2025, In the Hot Seat: A Live Q&A with Dr. Carolyn Majcher Regarding All Things Retina - Part 1, Eyes On Eyecare - Optometry, Video ID: IazqFulRCtg.

Xem thêm