Giải phẫu nhãn khoa: Cấu trúc hốc mắt, mi mắt, lệ bộ và nhãn cầu

Bs Ngô Hữu Thế
10.10.26
Last Updated

Bài giảng này (Mednotes, 2026) hệ thống hóa các cấu trúc giải phẫu cơ bản của cơ quan thị giác, bao gồm hốc mắt, mi mắt, lệ bộ và nhãn cầu. Việc nắm vững các mốc giải phẫu này là nền tảng thiết yếu để chẩn đoán và xử trí các bệnh lý nhãn khoa thường gặp trong thực hành lâm sàng.

Cơ chế sinh lý bệnh liên quan

Cơ chế bảo vệ và duy trì nhãn áp phụ thuộc vào sự lưu thông của thủy dịch từ hậu phòng qua lỗ đồng tử ra tiền phòng, sau đó thoát qua vùng bè (trabecular meshwork) vào ống Schlemm. Sự tắc nghẽn tại vùng bè dẫn đến tăng nhãn áp, gây đau nhức và tổn thương cấu trúc nhãn cầu. Ngoài ra, khả năng tái tạo nhanh của lớp biểu mô giác mạc (corneal epithelium) cho phép phục hồi các tổn thương nông, trong khi tổn thương sâu qua màng Bowman (Bowman's membrane) thường để lại sẹo vĩnh viễn.

Dữ liệu giải phẫu học

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Thành hốc mắt dễ gãy nhấtThành dưới (90% trường hợp chấn thương)
Số lượng cơ vận nhãn6 cơ
Đường kính đồng tử bình thường3 đến 5 mm
Công suất thấu kính của thể thủy tinhKhoảng 20 D
Nhãn áp bình thường10 đến 20 mmHg
Chiều dài dây thần kinh thị trong hốc mắt24 đến 27 mm
Chiều dài đoạn gai thị1 mm
Bình luận: Tài liệu cung cấp kiến thức giải phẫu cơ bản phục vụ giảng dạy. Cần lưu ý rằng các con số về nhãn áp và kích thước giải phẫu là giá trị trung bình tham khảo. Hạn chế của tài liệu là định dạng video bài giảng, thiếu các bằng chứng lâm sàng cụ thể hoặc số liệu thống kê từ các nghiên cứu lớn để minh họa cho các bệnh lý như glocom hay chấn thương hốc mắt.

Ứng dụng thực hành lâm sàng

  • Kiểm tra kỹ vùng bè và góc tiền phòng (anterior chamber angle) khi bệnh nhân có dấu hiệu tăng nhãn áp.
  • Phân biệt rõ tổn thương biểu mô giác mạc nông và tổn thương sâu qua màng Bowman để tiên lượng sẹo giác mạc.
  • Nhận diện sớm hội chứng đỉnh hốc mắt (orbital apex syndrome) khi bệnh nhân có tổn thương các dây thần kinh sọ não (dây III, IV, V, VI).
  • Sử dụng thuốc mỡ và băng mắt trong 24 giờ để hỗ trợ tái tạo biểu mô giác mạc trong các trường hợp tróc biểu mô nông.

Tài liệu tham khảo:

Mednotes, 2026, Nhãn khoa Bài 1 Giải phẫu mắt, Kênh YouTube Mednotes - Y khoa, Video ID: kV-gdpIMHYs.

Xem thêm