Viêm màng bồ đào (Uveitis) là thuật ngữ chung chỉ tình trạng viêm nội nhãn, chiếm 10-15% nguyên nhân gây mù lòa tại Hoa Kỳ và là nguyên nhân thứ năm gây mất thị lực sau đái tháo đường và thoái hóa hoàng điểm tuổi già. Bệnh thường khởi phát ở độ tuổi lao động (30-40 tuổi), gây ảnh hưởng lớn đến cá nhân và kinh tế.
Cơ chế bệnh sinh
Viêm màng bồ đào không phải là một bệnh đơn lẻ mà bao gồm hơn 30 thực thể bệnh lý khác nhau, được phân loại rộng rãi thành nhóm nhiễm trùng, không nhiễm trùng (thường là tự miễn hoặc tự viêm) và nhóm giả viêm (masquerade) hoặc tân sinh. Việc chẩn đoán nguyên nhân thường khó khăn, ngoại trừ các bệnh lý di truyền và nhiễm trùng.
Dữ liệu lâm sàng
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ mù lòa do Uveitis tại Hoa Kỳ | 10-15% |
| Độ tuổi khởi phát đỉnh | 30-40 tuổi |
| Tỷ lệ bệnh nhân viêm màng bồ đào có viêm mạch hệ thống | 1.4% |
| Tỷ lệ bệnh nhân viêm màng bồ đào không nhiễm trùng có HLA-B27 | 50% |
| Tỷ lệ bệnh nhân sarcoidosis có tổn thương đoạn sau | 50% |
| Tỷ lệ bệnh nhân nhi JIA (Juvenile Idiopathic Arthritis) phát triển viêm màng bồ đào | tài liệu không nêu |
Bình luận: Tài liệu này là một bài giảng giới thiệu lâm sàng, không phải nghiên cứu khoa học có cỡ mẫu cụ thể. Các con số được tác giả đưa ra dựa trên kinh nghiệm lâm sàng và y văn tổng quát. Cần lưu ý rằng việc chẩn đoán viêm màng bồ đào đòi hỏi sự kết hợp giữa thăm khám mắt tỉ mỉ và đánh giá hệ thống, tránh lạm dụng xét nghiệm cận lâm sàng (shotgun approach) khi chưa có định hướng chẩn đoán.
Thay đổi thực hành lâm sàng
- Tiếp cận như bác sĩ nội khoa: Luôn thực hiện hỏi bệnh sử kỹ lưỡng và đánh giá hệ thống (review of systems) trước khi chỉ định xét nghiệm.
- Tránh tiêm steroid nội nhãn khi chưa loại trừ nhiễm trùng: Tuyệt đối không tiêm steroid nếu nghi ngờ viêm nhiễm trùng (ví dụ: viêm võng mạc hoại tử cấp - Acute Retinal Necrosis).
- Phân loại giải phẫu: Sử dụng phân loại của SUN Working Group (Standardization of Uveitis Nomenclature) để mô tả vị trí viêm (trước, trung gian, sau, toàn bộ).
- Chẩn đoán hình ảnh đa phương thức: Sử dụng Ultra-widefield angiography để tăng độ nhạy trong phát hiện viêm mạch võng mạc.
- Cá thể hóa điều trị: Ưu tiên điều trị nguyên nhân, sử dụng thuốc tiết kiệm steroid (steroid-sparing agents) cho các trường hợp mạn tính.
Tài liệu tham khảo:
Al Vitali, 2025, Introduction to Uveitis [ARCHIVE], Moran CORE, Video ID: kU35x0fbADI.