Một bệnh nhi 2 tháng tuổi được chẩn đoán mắc hội chứng Down-Klinefelter (karyotype XXY kèm trisomy 21) đã được báo cáo trong nghiên cứu năm 2026, với biểu hiện đục thủy tinh thể bẩm sinh hai mắt. Bệnh nhi này còn mang một đột biến mới trên gen MAPKAPK3, một biến thể di truyền hiếm gặp không thường liên quan đến đục thủy tinh thể bẩm sinh.
Đặc điểm lâm sàng và di truyền
Bệnh nhi 2 tháng tuổi được xác định mắc hội chứng Down-Klinefelter thông qua xét nghiệm di truyền, biểu hiện với đục thủy tinh thể bẩm sinh hai mắt dạng cực sau dưới bao (posterior subcapsular cataract). Ngoài các bất thường di truyền điển hình của hội chứng Down và Klinefelter, bệnh nhân mang đột biến MAPKAPK3 mới. Trong y văn, đột biến này trước đây từng được ghi nhận liên quan đến bệnh lý biểu mô sắc tố võng mạc Martinique (Martinique retinal pigment epitheliopathy) tại vùng West Indies. Việc phát hiện đột biến này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện xét nghiệm di truyền toàn diện ở những bệnh nhi có biểu hiện lâm sàng không điển hình, thay vì chỉ dừng lại ở chẩn đoán karyotype ban đầu.
Quản lý phẫu thuật và chẩn đoán hình ảnh
Bệnh nhi được chuyển đến Bascom Palmer Eye Institute sau khi sàng lọc nhi khoa phát hiện mất phản xạ đỏ (red reflex) ngay sau sinh. Quy trình xử trí bao gồm thăm khám dưới gây mê (Examination under anesthesia - EUA) tại bệnh viện Jackson Memorial. Phẫu thuật được thực hiện là cắt bỏ thủy tinh thể qua đường củng mạc (limbal lens ectomy) kết hợp cắt dịch kính (vitrectomy) hai mắt tuần tự. Đội ngũ phẫu thuật nhấn mạnh việc sử dụng hình ảnh học tích cực trong phòng mổ, bao gồm siêu âm A-scan và B-scan để đánh giá tình trạng võng mạc và loại trừ các chẩn đoán phân biệt như tồn lưu mạch máu bào thai (persistent fetal vasculature). Việc sử dụng chụp mạch máu trong quá trình EUA cũng được áp dụng để quan sát các tổn thương không hiển thị rõ qua soi đáy mắt gián tiếp.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tuổi bệnh nhi | 2 tháng tuổi |
| Chẩn đoán di truyền | Hội chứng Down-Klinefelter (XXY, trisomy 21) |
| Đột biến gen | MAPKAPK3 (đột biến mới) |
| Loại đục thủy tinh thể | Đục cực sau dưới bao hai mắt |
| Phương pháp phẫu thuật | Cắt bỏ thủy tinh thể qua đường củng mạc và cắt dịch kính |
Bình luận: Đây là một ca lâm sàng hiếm gặp về sự kết hợp giữa bất thường nhiễm sắc thể kép và đột biến gen đơn lẻ. Hạn chế của báo cáo là dữ liệu về kết quả thị lực dài hạn chưa được nêu do bệnh nhân còn quá nhỏ. Việc ưu tiên tình trạng aphakia (không thủy tinh thể) ở trẻ nhỏ là một lựa chọn lâm sàng hợp lý để tránh các biến chứng viêm nhiễm và dính mống mắt (synechiae) thường gặp khi đặt thủy tinh thể nhân tạo ở mắt đang phát triển.
- Thực hiện xét nghiệm di truyền rộng rãi cho các trường hợp đục thủy tinh thể bẩm sinh có biểu hiện không điển hình.
- Ưu tiên duy trì tình trạng aphakia ở trẻ sơ sinh và sử dụng kính tiếp xúc để điều chỉnh khúc xạ.
- Luôn đánh giá kỹ tình trạng võng mạc bằng hình ảnh học trong phòng mổ trước khi quyết định phẫu thuật thủy tinh thể.
- Thiết lập quy trình theo dõi chặt chẽ sau phẫu thuật để phát hiện sớm các phản ứng viêm hoặc biến chứng dính mống mắt.
- Phối hợp đa chuyên khoa giữa bác sĩ nhãn khoa nhi, chuyên gia bán phần trước và chuyên gia võng mạc để tối ưu hóa kết quả.
Tài liệu tham khảo:
Timothy Murray, Hong-Wing Wu Ah, 2026, Down-Klinefelter Syndrome, Congenital Cataracts, and a Novel MAPKAPK3 Mutation, JVRD Authors Forum, ASRS, Video ID: k2hddELElKo.