Hội nghị AIOC 2026, phiên báo cáo "Free Paper Vitreo Retinal Diseases I" đã trình bày dữ liệu từ nhiều nghiên cứu quan sát về các bệnh lý dịch kính võng mạc phức tạp, bao gồm tắc tĩnh mạch võng mạc (CRVO), bong võng mạc sau viêm võng mạc do virus, màng trước võng mạc (ERM) giai đoạn nặng, và bong võng mạc tái phát. Các báo cáo tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các kỹ thuật phẫu thuật mới và các liệu pháp hỗ trợ trong điều trị thực tế.
Đánh giá CRVO bằng OCT Angiography
Nghiên cứu hồi cứu trên 16 mắt (8 mắt CRVO thiếu máu cục bộ, 8 mắt CRVO không thiếu máu cục bộ) đánh giá sự thay đổi dọc của vùng vô mạch hoàng điểm (FAZ), mật độ mạch máu và mật độ tưới máu khi điều trị kết hợp anti-VEGF và cấy dexamethasone nội nhãn. Định nghĩa thiếu máu cục bộ trong nghiên cứu là thị lực ≤ 6/60 tại thời điểm ban đầu và diện tích FAZ > 8 mm2. Kết quả cho thấy các mắt CRVO thiếu máu cục bộ có thị lực thấp hơn trong suốt thời gian theo dõi. Mật độ mạch máu và tưới máu ở nhóm không thiếu máu cục bộ tốt hơn tại thời điểm ban đầu nhưng giảm liên tục sau điều trị. FAZ ở cả hai nhóm đều có xu hướng giãn rộng, tuy nhiên các chỉ số về mật độ mạch máu và FAZ được xác định là các chỉ dấu tiên lượng quan trọng cho kết cục thị lực sau điều trị.
Sử dụng keo Fibrin trong bong võng mạc sau viêm võng mạc
Báo cáo về việc sử dụng keo Fibrin như một chất hỗ trợ cơ học trong các trường hợp bong võng mạc tái phát sau viêm võng mạc do virus (CMV hoặc ARN). Nghiên cứu bao gồm 12 mắt (tuổi trung bình 38). Cơ chế được đề xuất là keo Fibrin tạo ra sự đóng kín cơ học tức thì tại các vết rách võng mạc, đặc biệt hữu ích trong các trường hợp mô võng mạc bị hoại tử, mỏng và dễ tổn thương, nơi các phương pháp retinopexy thông thường có nguy cơ thất bại cao. Kết quả cho thấy keo Fibrin là một chất hỗ trợ an toàn, hiệu quả và ít gây chấn thương, giúp ổn định võng mạc trong các trường hợp khó.
Kết quả thực tế của Faricimab trong điều trị RVO
Nghiên cứu hồi cứu đơn trung tâm tại Tây Bengal trên 30 bệnh nhân (15 BRV, 15 CRV) đánh giá hiệu quả của Faricimab. Bệnh nhân được điều trị với liều nạp 3 mũi tiêm hàng tháng, sau đó theo phác đồ PRN (pro re nata) trong 1 năm. Tuổi trung bình là 64, 67% là nam giới. Thị lực (BCVA) cải thiện đáng kể từ 0,73 xuống 0,01 (logMAR). Độ dày hoàng điểm trung tâm (CMT) giảm từ 563 μm xuống 206 μm. Tỷ lệ đạt độ phân giải dịch hoàn toàn là 93%. Số mũi tiêm trung bình trong 12 tháng là 3,73, thấp hơn so với các nghiên cứu lớn như Luminous hay Copernicus (thường > 5-6 mũi/năm).
Điều trị màng trước võng mạc (ERM) giai đoạn 4 bằng BSS dưới võng mạc
Nghiên cứu báo cáo kết quả của việc tiêm BSS dưới võng mạc để làm phẳng các màng trước võng mạc giai đoạn 4 có sự xáo trộn lớp võng mạc nghiêm trọng. Nghiên cứu bao gồm 4 bệnh nhân (2 nam, 2 nữ), theo dõi từ 6-9 tháng. Kết quả cho thấy sự cải thiện đáng kể về mặt giải phẫu với độ dày hoàng điểm trung tâm giảm trung bình 420 μm (68%). Kỹ thuật này giúp tái tạo đường cong hoàng điểm mà không gây ra các biến chứng nghiêm trọng như rách võng mạc do thầy thuốc hoặc xuất huyết.
Định vị sấp sau phẫu thuật lỗ hoàng điểm kích thước lớn
Nghiên cứu hồi cứu trên 49 mắt bị lỗ hoàng điểm kích thước lớn (đường kính trung bình 624,39 μm) được phẫu thuật cắt dịch kính với kỹ thuật vạt đảo ngược (inverted flap). Bệnh nhân được định vị sấp trong 24 giờ. Kết quả cho thấy tỷ lệ đóng lỗ hoàng điểm là 95,92% sau 2 giờ phẫu thuật (đánh giá bằng OCTA). Việc sử dụng OCTA sớm giúp xác nhận đóng lỗ và giảm thời gian định vị sấp cần thiết cho bệnh nhân.
Sử dụng PFCL trong bong võng mạc phức tạp
Nghiên cứu hồi cứu trên 18 bệnh nhân (14 phẫu thuật nguyên phát, 4 phẫu thuật tái phát) sử dụng PFCL làm chất chèn ép tạm thời trong 3 tuần đối với các trường hợp bong võng mạc có vết rách ở phía dưới. 17/18 bệnh nhân đạt kết quả tái áp võng mạc sau 1 lần phẫu thuật. Không ghi nhận độc tính đáng kể của PFCL trong thời gian lưu giữ tối đa 28 ngày.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu CRVO | 16 mắt |
| Cỡ mẫu Faricimab | 30 bệnh nhân |
| Cỡ mẫu ERM giai đoạn 4 | 4 bệnh nhân |
| Cỡ mẫu lỗ hoàng điểm | 49 mắt |
| Cỡ mẫu PFCL | 18 bệnh nhân |
| Tỷ lệ đóng lỗ hoàng điểm (2 giờ) | 95,92% |
| Số mũi tiêm Faricimab trung bình (12 tháng) | 3,73 |
Bình luận: Các báo cáo tại AIOC 2026 cho thấy xu hướng sử dụng các kỹ thuật hỗ trợ như tiêm BSS dưới võng mạc hoặc keo Fibrin để giải quyết các thách thức trong phẫu thuật dịch kính võng mạc phức tạp. Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu đều có thiết kế hồi cứu và cỡ mẫu nhỏ, do đó cần thận trọng khi áp dụng rộng rãi. Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
- Cân nhắc sử dụng OCTA sớm để xác định tình trạng đóng lỗ hoàng điểm, giúp giảm thời gian định vị sấp cho bệnh nhân.
- Sử dụng keo Fibrin hoặc BSS dưới võng mạc có thể là lựa chọn hỗ trợ trong các trường hợp bong võng mạc hoặc màng trước võng mạc khó, nơi các kỹ thuật thông thường không đạt hiệu quả.
- Faricimab cho thấy tiềm năng giảm gánh nặng điều trị (số mũi tiêm) trong quản lý RVO so với các thuốc anti-VEGF truyền thống.
- Việc lưu giữ PFCL trong thời gian ngắn (2-4 tuần) có thể là một lựa chọn an toàn cho các trường hợp bong võng mạc có vết rách phía dưới, nhưng cần theo dõi chặt chẽ nhãn áp và tình trạng viêm.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, Free Paper Vitreo Retinal Diseases I, YouTube, Video ID: PIo0LRc7kOU, 2026.