Khám phản xạ đồng tử và chẩn đoán nguyên nhân phù gai thị

Bs Ngô Hữu Thế
9.10.26
Last Updated

Video hội thảo năm 2026 với sự tham gia của hơn 700 bác sĩ đã thảo luận về tầm quan trọng của việc khám phản xạ đồng tử trong chẩn đoán nguyên nhân phù gai thị. Tài liệu nhấn mạnh lỗ hổng y văn khi 60% các trường hợp bệnh lý thần kinh nhãn khoa được chẩn đoán là viêm thị thần kinh nhưng thực tế không chính xác.

Cơ chế phản xạ đồng tử

Phản xạ đồng tử bao gồm đường vào (dây thần kinh thị giác) và đường ra (dây thần kinh số III). Khi chiếu sáng vào một mắt, tín hiệu đi qua nhân Pretectal nucleus (nhân SC Wper) ở thân não, sau đó ra hai đường đến hạch mi (ciliary ganglion) chi phối co đồng tử cả hai mắt. Tổn thương đường vào gây phản xạ đồng tử trực tiếp chậm hoặc mất, nhưng phản xạ đồng thuận vẫn còn nếu mắt lành bình thường.

Dữ liệu lâm sàng

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ chẩn đoán sai viêm thị thần kinh60%, nghiên cứu tại Mỹ
Cỡ mẫu nghiên cứu bệnh lý thần kinhtài liệu không nêu
Tỷ lệ bệnh nhân phù gai thị do thiếu máutài liệu không nêu
Tỷ lệ phù gai trong viêm thị thần kinh điển hình1/3
Bình luận: Đây là tài liệu thảo luận lâm sàng, không phải nghiên cứu khoa học có thiết kế chặt chẽ. Các con số thống kê được trích dẫn từ kinh nghiệm cá nhân và y văn nước ngoài. Cần lưu ý rằng việc chẩn đoán phù gai thị đòi hỏi loại trừ nhiều nguyên nhân khác nhau, không nên mặc định là viêm thị thần kinh. Hạn chế của tài liệu là thiếu dữ liệu định lượng cụ thể cho từng nhóm bệnh lý.

Thay đổi thực hành lâm sàng

  • Luôn thực hiện khám phản xạ đồng tử (Pupillary light reflex) ở mọi bệnh nhân nghi ngờ phù gai thị.
  • Sử dụng nghiệm pháp Swinging flashlight test (IPD - Relative afferent pupillary defect) để đánh giá tổn thương đường dẫn truyền thị giác.
  • Không vội vàng chẩn đoán viêm thị thần kinh khi thấy phù gai thị mà chưa loại trừ các nguyên nhân khác như bệnh lý thiếu máu thị thần kinh (NAION - Non-arteritic anterior ischemic optic neuropathy).
  • Cần phối hợp đa chuyên khoa (nội thần kinh, ngoại thần kinh) trong chẩn đoán các khối u chèn ép hoặc bệnh lý toàn thân.

Tài liệu tham khảo:

Vũ Hưu Quang, 2026, Khám phản xạ đồng tử và chẩn đoán nguyên nhân phù gai thị, Mednotes - Y khoa, Video ID: Moky6qKOFqU.

Xem thêm