Dựa trên kinh nghiệm thực hiện hơn 8.000 ca phẫu thuật đục thủy tinh thể và thay thế thủy tinh thể nhân tạo (intraocular lens - IOL) trong 5 năm qua, Shannon Wong, MD đã tổng kết 10 bài học quan trọng về các loại IOL hiện có trên thị trường Hoa Kỳ. Intraocular lens exchange là quy trình phẫu thuật loại bỏ IOL hiện tại và thay thế bằng một IOL khác do bệnh nhân không hài lòng với thị lực, bao gồm hai mục đích chính: điều chỉnh lại công suất khúc xạ để cải thiện độ sắc nét hoặc thay đổi loại IOL để cải thiện phạm vi, chất lượng thị lực và giảm tác dụng phụ quang học.
Phân tích dữ liệu thay thế IOL
Trong tổng số 435 ca phẫu thuật thay thế IOL, khoảng 2/3 số ca được thực hiện trên chính các bệnh nhân do tác giả phẫu thuật ban đầu, 1/3 còn lại là các bệnh nhân chuyển đến từ phẫu thuật viên khác. Có 32% các ca thay thế được thực hiện bằng cách thay thế cùng loại IOL nhưng với công suất khác để cải thiện tiêu điểm hoặc điều trị chứng negative dysphotopsia (hiện tượng mất thị lực ngoại vi do bóng của cạnh IOL). 68% các ca còn lại được thay thế bằng một loại IOL khác để cải thiện chất lượng thị lực hoặc giảm tác dụng phụ.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tổng số ca thay thế IOL | 435 ca, theo dõi 5 năm |
| Tỷ lệ thay thế cùng loại IOL | 32% |
| Tỷ lệ thay thế khác loại IOL | 68% |
| Tỷ lệ explant Envy multifocal | 0,37% (3/815 ca, theo dõi 14 tháng) |
| Tỷ lệ không hài lòng với Synergy | 30% |
| Tỷ lệ không hài lòng với IC-8 | 30% |
| Tỷ lệ không hài lòng với Odyssey | 3-4% |
Bình luận: Thông tin theo Shannon Wong, MD (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc lắng nghe bệnh nhân là chìa khóa để đánh giá sự hài lòng thực tế thay vì chỉ dựa vào ý kiến từ các đại diện ngành hoặc lãnh đạo ý kiến chủ chốt (key opinion leaders).
Đánh giá các loại IOL trên thị trường
Tác giả đánh giá Envy multifocal là loại IOL đa tiêu cự tốt nhất với tỷ lệ explant thấp nhất (0,37%). Đối với IOL đơn tiêu cự, Bausch & Lomb LI61AO được coi là lựa chọn tốt nhất cho bệnh nhân chấp nhận đeo kính toàn thời gian để tránh mọi tác dụng phụ. EnVista Aspire toric là lựa chọn cho bệnh nhân có loạn thị muốn thị lực xa tốt. Đối với PanOptix và PanOptix Pro, tác giả ghi nhận tỷ lệ hài lòng rất cao, tuy nhiên khoảng 3-4% bệnh nhân có thể gặp tác dụng phụ gây khó chịu. Các loại IOL như Synergy và IC-8 đã bị tác giả ngừng sử dụng do tỷ lệ không hài lòng lên tới 30%. Odyssey được đánh giá là IOL tốt nhưng có 3-4% bệnh nhân gặp vấn đề về thị lực ban đêm. Light adjustable lens (LAL) hiện ít được sử dụng do quy trình hậu phẫu phức tạp, không dự đoán được kết quả và nguy cơ xuất hiện các artifact thị giác.
Chiến lược tinh chỉnh thị lực
Đối với bệnh nhân không hài lòng với thị lực sau phẫu thuật, tác giả ưu tiên thực hiện thay thế IOL (intraocular lens exchange) thay vì LASIK như trước đây. Việc thay thế bằng một IOL cùng thương hiệu nhưng khác công suất được đánh giá là phương pháp hiệu quả và dự đoán được tốt hơn để điều trị các trường hợp sai lệch tiêu điểm nhỏ (misfocus). Phương pháp này giúp bệnh nhân đạt được thị lực sắc nét hơn với ít thời gian và công sức hơn so với các can thiệp khác.
- Ưu tiên lắng nghe phản hồi chủ quan của bệnh nhân về chất lượng thị lực thay vì chỉ dựa vào thông số kỹ thuật.
- Cân nhắc thay thế IOL thay vì LASIK để tinh chỉnh khúc xạ cho các trường hợp không hài lòng sau phẫu thuật đục thủy tinh thể.
- Cảnh báo về tỷ lệ không hài lòng cao (30%) đối với một số dòng IOL đa tiêu cự hoặc IOL có cơ chế đặc biệt như Synergy hoặc IC-8.
- Sử dụng IOL đơn tiêu cự như LI61AO cho bệnh nhân ưu tiên chất lượng thị lực tối đa và chấp nhận đeo kính.
Tài liệu tham khảo:
Shannon Wong, MD, 2026, Best lens implants 2026. Top 10 lessons learned after 435 IOL exchanges over 5 y, YouTube, Video ID: 3lwJUYCtoew.