Kinh nghiệm phẫu thuật đục thủy tinh thể hỗ trợ bằng laser femtosecond (FLACS) trong các ca phức tạp

Bs Ngô Hữu Thế
31.10.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026 (IC522), các chuyên gia đã thảo luận về vai trò của phẫu thuật đục thủy tinh thể hỗ trợ bằng laser femtosecond (Femtosecond Laser Assisted Cataract Surgery - FLACS) trong việc giải quyết các ca bệnh phức tạp. Công nghệ này không chỉ là xu hướng mà còn là công cụ hỗ trợ quan trọng giúp tăng tính an toàn, độ chính xác và khả năng dự đoán kết quả trong các tình huống lâm sàng khó khăn.

Vai trò của FLACS trong các ca bệnh phức tạp

FLACS mang lại lợi ích đáng kể trong việc xử lý các trường hợp như đồng tử nhỏ, đục thủy tinh thể trắng (white cataract), đục thủy tinh thể nâu (brown cataract), yếu dây chằng treo thủy tinh thể (zonular weakness) và phức hợp thủy tinh thể bị bán trật (subluxated lens). Trong các ca này, việc tạo đường xé bao (capsulorhexis) thủ công thường gặp nhiều rủi ro như xé bao không đều, tăng nguy cơ rách bao sau hoặc mất dịch kính. FLACS cho phép kiểm soát tốt hơn các bước đầu tiên, giúp phẫu thuật viên tự tin hơn ngay cả khi đối mặt với các tình huống khó khăn như mắt nhỏ (trục nhãn cầu 21.71 mm, độ sâu tiền phòng 2.41 mm) hoặc bệnh nhân chỉ còn một mắt.

Kỹ thuật xử lý đục thủy tinh thể phức tạp

Đối với đục thủy tinh thể nâu, việc tạo đường xé bao lớn là yếu tố then chốt để tránh biến chứng. Laser giúp phân mảnh nhân thủy tinh thể theo các vòng tròn đồng tâm (concentric rings), cho phép loại bỏ nhân theo từng lớp mà không cần sử dụng kỹ thuật chẻ nhân (chop mechanism) truyền thống. Trong các ca bán trật, việc điều chỉnh đường xé bao ngay cả khi thủy tinh thể bị nghiêng (10-15 độ) giúp giảm áp lực lên dây chằng. Đối với đục thủy tinh thể trắng, việc can thiệp nhanh chóng vào bao trước giúp ngăn ngừa dấu hiệu Argentinian flag. Kỹ thuật visco-dissection đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nội mô và duy trì sự ổn định của tiền phòng.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ rách bao sau (PCR) trong đục thủy tinh thể cực sau26%
Độ sâu tối đa của laser8,000 micron
Độ sâu thực tế sử dụng7,337 micron
Khoảng cách an toàn để lại ở đáy700 micron
Áp lực nội nhãn (IOP) trong phẫu thuật20 mmHg
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các tác giả nhấn mạnh việc sử dụng visco-dissection thay vì hydro-dissection trong các ca đục thủy tinh thể cực sau để tránh rách bao. Hạn chế của FLACS là không thể thực hiện trên các mắt có sẹo giác mạc trung tâm (4.9-5 mm) hoặc loạn dưỡng nội mô do laser không thể xuyên thấu.

Tư vấn bệnh nhân và quản lý kỳ vọng

Tư vấn trước phẫu thuật là trụ cột quan trọng nhất. Cần giải thích rõ ràng về các rủi ro, đặc biệt trong các ca phức tạp, để bệnh nhân có kỳ vọng thực tế. Việc dành thời gian tư vấn (chair time) giúp giảm bớt các vấn đề hậu phẫu. Cần thận trọng với những bệnh nhân có kỳ vọng không thực tế hoặc đang sử dụng thuốc chống trầm cảm, thuốc chống loạn thần, vì họ thường có xu hướng không hài lòng với kết quả phẫu thuật. Mục tiêu cuối cùng là sự hài lòng của bệnh nhân, không chỉ đơn thuần là thị lực 6/6.

  • Luôn ưu tiên sự an toàn, thực hiện visco-dissection kỹ lưỡng trong các ca phức tạp.
  • Sử dụng nhuộm bao (trypan blue) để xác định rõ vị trí đường rạch, tránh tổn thương biểu mô.
  • Tư vấn kỹ về khả năng cần phẫu thuật hai thì hoặc can thiệp đoạn sau nếu có biến chứng.
  • Học cách từ chối các ca bệnh có nguy cơ cao hoặc bệnh nhân có tâm lý không ổn định để tránh rắc rối hậu phẫu.
  • Cá nhân hóa thiết kế đường rạch (flared incision) để giảm thiểu biến dạng vết mổ và loạn thị do phẫu thuật (SIA).

Tài liệu tham khảo:

AIOS Editor Proceedings, 2026, High Volume Experience of Femtosecond Laser Assisted Cataract Surgery, AIOC 2026 IC522, Video ID: HWAhtjrFDuU.

Xem thêm