Quản lý biến chứng trong phẫu thuật Phaco: Bài học từ sai lầm lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
31.10.26
Last Updated

Tổng quan về các thách thức trong phẫu thuật Phaco

Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC513 đã thảo luận về các thách thức và biến chứng trong phẫu thuật Phaco (phacoemulsification), nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận diện sớm và xử trí kịp thời các sai lầm trong quá trình thực hành. Các chuyên gia đã chia sẻ kinh nghiệm thực tế về việc quản lý các tình huống khó như rách bao, sa mống mắt, và các vấn đề liên quan đến cấu trúc vết mổ, nhằm tối ưu hóa kết quả thị giác cho bệnh nhân.

Quản lý sa mống mắt và tổn thương vết mổ

Sa mống mắt (iris prolapse) và các vết mổ không đạt chuẩn là những biến chứng thường gặp, đặc biệt ở các phẫu thuật viên đang trong quá trình đào tạo. Vết mổ lý tưởng cần đảm bảo tính tự liền (self-sealing), với chiều dài khoảng 1.5 đến 2 mm và được thực hiện tại vị trí phù hợp để giảm thiểu loạn thị (astigmatism). Việc sử dụng các dụng cụ cùn hoặc kỹ thuật không chính xác có thể dẫn đến vết mổ không đủ độ dày, gây rò rỉ dịch và sa mống mắt. Khi gặp tình trạng này, phẫu thuật viên cần bình tĩnh, tránh bơm quá mức chất nhầy (OVD) qua vết mổ chính vì có thể làm trầm trọng thêm tình trạng sa mống mắt. Thay vào đó, nên sử dụng đường vào từ cổng phụ (side port) để bơm OVD và giải áp tiền phòng.

Xử trí rách bao và biến chứng trong quá trình Phaco

Rách bao (capsular tear) là một biến chứng nghiêm trọng có thể dẫn đến mất dịch kính (vitreous loss). Khi phát hiện rách bao, việc duy trì tiền phòng bằng OVD là ưu tiên hàng đầu để làm phẳng bao và ngăn chặn sự lan rộng của vết rách. Kỹ thuật "Little's procedure" được khuyến cáo để cứu vãn tình huống bằng cách tạo một đường cắt giải phóng (relieving cut) và thực hiện lại bao (re-capsulorhexis) từ hướng đối diện. Trong trường hợp rách bao sau, việc chuyển đổi sang cắt dịch kính (vitrectomy) là cần thiết để làm sạch dịch kính trước khi đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL). Phẫu thuật viên cần tránh các phản ứng "knee-jerk" như rút đầu dò Phaco đột ngột, thay vào đó cần duy trì áp lực tiền phòng ổn định.

Quản lý mắt cứng trong phẫu thuật (Intraoperative Hard Eye)

Tình trạng mắt cứng trong phẫu thuật (intraoperative hard eye) có thể do nhiều nguyên nhân như xuất huyết trên hắc mạc (suprachoroidal hemorrhage) hoặc lệch hướng dịch (fluid misdirection). Khi gặp tình trạng này, phẫu thuật viên cần tạm dừng, đánh giá lại các yếu tố như chiều cao chai dịch, áp lực từ mi mắt (speculum), và sử dụng các biện pháp như truyền Mannitol hoặc cắt dịch kính phẳng (pars plana vitrectomy) nếu cần thiết để làm mềm nhãn cầu trước khi tiếp tục phẫu thuật. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu như tiền phòng nông dần và nhãn cầu cứng là chìa khóa để tránh các tổn thương không thể phục hồi.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫuTài liệu không nêu
Biến chứng chínhSa mống mắt, rách bao, mắt cứng trong phẫu thuật
Kỹ thuật xử trí rách baoLittle's procedure, cắt dịch kính
Thời gian theo dõiTài liệu không nêu
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, IC513; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như Little's procedure đòi hỏi sự khéo léo và kinh nghiệm cao. Việc quản lý mắt cứng trong phẫu thuật cần sự phối hợp đa chuyên khoa và đánh giá cẩn trọng về tình trạng xuất huyết hắc mạc.
  • Luôn kiểm tra độ sắc của lưỡi dao trước khi thực hiện vết mổ để tránh các vết mổ không đạt chuẩn.
  • Khi xảy ra sa mống mắt, hãy ưu tiên giải áp tiền phòng và sử dụng cổng phụ để bơm OVD thay vì cổng chính.
  • Trong trường hợp rách bao, hãy duy trì sự bình tĩnh, không rút đầu dò đột ngột và cân nhắc chuyển đổi sang cắt dịch kính nếu cần.
  • Đối với mắt cứng trong phẫu thuật, cần loại trừ xuất huyết hắc mạc và cân nhắc sử dụng Mannitol hoặc cắt dịch kính phẳng.
  • Luôn có kế hoạch dự phòng và sẵn sàng các dụng cụ hỗ trợ như CTR (Capsular Tension Ring) khi có dấu hiệu tổn thương dây chằng Zinn.

Tài liệu tham khảo:

AIOS Editor Proceedings, 2026, IC513 My Mistake You Learn Managing Peropeartive Challenges and Complications During, AIOC 2026, Video ID: Xg5UqrsDNEY.

Xem thêm