Tại hội nghị AIOC 2026, phiên IC384, Dr. Prashanth Ranganath đã trình bày về các chiến lược tối ưu hóa độ chính xác trong việc đặt Toric IOL (Intraocular Lens) và quản lý các tình huống lệch trục sau phẫu thuật. Tác giả nhấn mạnh rằng chỉ cần 1 độ lệch trục có thể dẫn đến 3,3% mất hiệu quả điều trị loạn thị, và nếu lệch 30 độ, toàn bộ công suất điều trị loạn thị sẽ bị mất hoàn toàn.
Phương pháp đánh dấu trục
Việc đánh dấu trục có thể thực hiện bằng nhiều phương pháp từ đơn giản đến công nghệ cao. Đánh dấu tại đèn khe (slit lamp) là phương pháp phổ biến, dễ thực hiện. Bệnh nhân cần đặt cằm lên tựa cằm, trán chạm thanh tựa, đảm bảo không nghiêng đầu bằng cách quét chùm sáng ngang từ mắt này sang mắt kia để kiểm tra sự thẳng hàng. Sử dụng kim 26 gauge hoặc bút đánh dấu để tạo dấu tại vị trí 0 và 180 độ. Cần lưu ý sử dụng đầu kim siêu nhỏ để tránh tạo vết quá lớn (blob), vì vết đánh dấu không chuẩn có thể gây sai lệch lên đến 2 độ. Ngoài ra, các hệ thống hỗ trợ kỹ thuật số (digital assisted markers) cung cấp tín hiệu hình ảnh và âm thanh, giúp cảnh báo nếu độ lệch chỉ 0,1 độ, với hệ thống màu sắc (xanh/cam/đỏ) để kiểm soát độ chính xác.
Hệ thống hướng dẫn bằng hình ảnh
Các hệ thống như Callisto, Verion và TrueVision giúp tăng cường độ chính xác thông qua việc nhận diện các mốc giải phẫu như mạch máu rìa, mạch máu củng mạc và mô mống mắt. Hệ thống Verion sử dụng đơn vị tham chiếu để chụp ảnh độ phân giải cao của đoạn trước, kết hợp phần mềm lập kế hoạch để xác định vị trí rạch, loại IOL và công suất IOL. Việc đăng ký mắt (eye registration) trước khi phẫu thuật là bắt buộc để khớp các mốc đã ghi nhận. Các hệ thống này cũng hỗ trợ tạo lớp phủ (overlay) để căn chỉnh IOL và kiểm soát kích thước bao (capsulorhexis) khoảng 5 mm, giúp giảm tình trạng lệch tâm (decentration).
Xử trí lệch trục Toric IOL sau phẫu thuật
Khi phát hiện lệch trục, cần xác định mức độ lệch bằng cách kiểm tra dấu Toric trên đèn khe, so sánh với trục dự kiến, sử dụng máy tính Toric của Barrett hoặc iTrace với đo quang sai tia (ray tracing aberrometry). Các nguyên nhân gây lệch bao gồm quản lý bề mặt nhãn cầu kém, không tính đến loạn thị giác mạc sau, hoặc các yếu tố giải phẫu như túi bao lớn (ở người cận thị nặng), trục nhãn cầu dài, hoặc yếu dây chằng treo thủy tinh thể (như trong hội chứng giả bong bao - pseudoexfoliation). Nếu độ lệch dưới 5 độ, có thể theo dõi; từ 5-10 độ và có triệu chứng thì cần xoay lại; trên 10 độ cần xoay lại; trên 30 độ có thể cần thay thế IOL.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Mất hiệu quả điều trị (1 độ lệch) | 3,3% |
| Mất hiệu quả điều trị (30 độ lệch) | 100% |
| Sai lệch do vết đánh dấu lớn | lên đến 2 độ |
| Kích thước bao (capsulorhexis) | 5 mm |
| Độ lệch cần theo dõi | dưới 5 độ |
| Độ lệch cần xoay lại (có triệu chứng) | 5 đến 10 độ |
| Độ lệch cần thay IOL | trên 30 độ |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc loại bỏ triệt để chất nhầy (OVD) sau túi bao để tránh xoay IOL trong 1 giờ đầu sau phẫu thuật. Việc sử dụng vòng căng bao (CTR) được khuyến cáo cho các trường hợp túi bao lớn hoặc cận thị nặng có công suất cầu dưới 10 diopters.
- Đảm bảo đánh dấu trục chính xác bằng hệ thống hỗ trợ hoặc đèn khe với đầu kim siêu nhỏ.
- Loại bỏ hoàn toàn OVD sau túi bao để ngăn ngừa xoay IOL sớm.
- Duy trì áp lực nội nhãn ổn định sau phẫu thuật để tránh tình trạng hạ nhãn áp.
- Sử dụng CTR cho các trường hợp túi bao lớn hoặc yếu dây chằng treo thủy tinh thể.
- Can thiệp xoay lại IOL sớm (trong vòng 1 tuần) để tránh xơ hóa bao.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Prashanth Ranganath, 2026, Precision Placement Perfecting Axis Marking and Post Operat, AIOC2026 IC384, Video ID: LN9QAKiBz8o.