Tại hội thảo AIOC2026 IC100, Dr. Virendra Agrawal đã trình bày các kinh nghiệm lâm sàng (pearls) trong việc thực hiện kỹ thuật Yamane, một phương pháp cố định thủy tinh thể nhân tạo (IOL) vào củng mạc (scleral fixation) đã được áp dụng trong 6-7 năm với kết quả ổn định. Kỹ thuật này đặc biệt hữu ích trong các trường hợp cần cố định IOL mà không cần đặt trong bao, giúp duy trì sự tập trung (centration) tốt và ổn định vị trí IOL ngay cả sau các phẫu thuật dịch kính võng mạc (VR surgery).
Nguyên lý và chuẩn bị phẫu thuật
Kỹ thuật Yamane dựa trên việc cố định haptic của IOL ra ngoài củng mạc thay vì bên trong củng mạc, giúp tăng độ ổn định lâu dài. Các bước chuẩn bị quan trọng bao gồm đánh dấu vị trí trung tâm và đảm bảo đặt hai haptic đối diện nhau 180 độ. Việc sử dụng marker tương tự như trong phẫu thuật IOL toric là cần thiết. Tác giả ưu tiên sử dụng IOL loại Johnson Sensar do kinh nghiệm lâm sàng tích lũy. Trong trường hợp phẫu thuật theo kế hoạch, việc lựa chọn IOL có thể linh hoạt hơn, nhưng khi xảy ra biến chứng trong phẫu thuật (intraoperatively), Sensar là lựa chọn ưu tiên. Các dụng cụ cần thiết bao gồm kim (needle), kẹp vi phẫu (microscope forceps) và trocar để thực hiện cắt dịch kính (vitrectomy) hoàn chỉnh.
Kỹ thuật thực hiện và xử lý biến chứng
Trong quá trình phẫu thuật, việc duy trì sự bình tĩnh và kiên nhẫn là rất quan trọng. Phẫu thuật phaco không bắt buộc. Việc kiểm soát dịch học (chamber fluidics) đóng vai trò then chốt để giữ nhãn cầu căng cứng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tạo đường hầm củng mạc (scleral tunnel). Nếu nhãn cầu không đủ căng, việc đưa kim vào sẽ gặp khó khăn. Tác giả lưu ý việc sử dụng móc mống mắt (iris hooks) để hỗ trợ giãn đồng tử trong các trường hợp đồng tử giãn kém do biến chứng phẫu thuật trước đó. Cần lưu ý đặt iris hook ở vị trí không gây cản trở phẫu thuật và tránh làm nghiêng nhãn cầu.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Thời gian áp dụng kỹ thuật | 6-7 năm |
| Vị trí đặt haptic | 180 độ đối diện |
| Kích thước kim sử dụng | 26 gauge (có thể dùng 27-30 gauge) |
| Vị trí rạch củng mạc | 1.5 mm đến 2.5 mm |
| Vết mổ củng mạc | 3 mm hoặc lớn hơn cần khâu |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng kim 26 gauge và cautery nhiệt (heat cautery) thay vì bipolar cautery gắn máy phaco. Một điểm cần lưu ý là kỹ thuật này đòi hỏi đường cong học tập (learning curve) đáng kể để tránh các biến chứng như kẹt haptic, lệch tâm IOL hoặc viêm nội nhãn do haptic không được vùi kín dưới kết mạc.
Các lưu ý quan trọng (Pearls)
Việc tạo bulb ở đầu haptic bằng cautery nhiệt là bước sống còn, bulb phải có đường kính gấp đôi đường hầm củng mạc để tránh trượt haptic vào trong mắt. Sau khi hoàn tất, bulb phải được vùi kín dưới kết mạc để ngăn ngừa nguy cơ viêm nội nhãn (endophthalmitis). Đối với các vết mổ từ 3 mm trở lên, cần thực hiện khâu vết mổ. Tác giả khuyến cáo không nên để tình trạng nhãn áp thấp (hypotony) vào cuối phẫu thuật. Việc sử dụng kim trần (bare needles) được ưu tiên hơn so với kim gắn sẵn syringe để tránh tổn thương do áp lực khi tháo syringe. Cuối cùng, việc kiểm tra độ tập trung của IOL là bắt buộc trước khi kết thúc phẫu thuật.
- Luôn đảm bảo bulb ở đầu haptic được vùi kín dưới kết mạc để tránh nguy cơ viêm nội nhãn.
- Sử dụng kim 26 gauge hoặc nhỏ hơn để tạo đường hầm củng mạc ổn định.
- Duy trì nhãn áp ổn định bằng hệ thống truyền dịch trong suốt quá trình thao tác.
- Thực hiện khâu vết mổ củng mạc nếu kích thước từ 3 mm trở lên.
- Sử dụng cautery nhiệt chuyên dụng để tạo bulb đầu haptic, không dùng bipolar cautery gắn máy phaco.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Virendra Agrawal, 2026, Pearls For The Yamane Technique, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: fW7Ni7HJWwk.