Kỹ thuật cố định thủy tinh thể vào củng mạc (SFIOL): Kỹ thuật và Xử trí biến chứng

Bs Ngô Hữu Thế
31.10.26
Last Updated

Khóa học AIOC2026 IC237 (2026) về kỹ thuật cố định thủy tinh thể vào củng mạc (Scleral Fixated IOL - SFIOL) đã cung cấp cái nhìn toàn diện về các phương pháp phẫu thuật và xử trí biến chứng cho các phẫu thuật viên tiền phòng và hậu phòng. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn kỹ thuật phù hợp dựa trên tình trạng lâm sàng cụ thể của bệnh nhân để đạt được kết quả thị giác tối ưu.

Kỹ thuật SFIOL có khâu

Kỹ thuật SFIOL có khâu (sutured SFIOL) vẫn là một lựa chọn phổ biến trong thực hành lâm sàng. Các phẫu thuật viên sử dụng các loại chỉ như 9-0 Prolene hoặc chỉ PTFE (polyetraalene) để cố định haptic của thủy tinh thể vào củng mạc. Một điểm quan trọng là việc vùi nút chỉ vào trong củng mạc (sclerostomy) để tránh xói mòn kết mạc và giảm nguy cơ viêm nội nhãn (endophthalmitis). Kỹ thuật cố định 4 điểm (four-point fixation) được đánh giá cao nhờ khả năng phân bổ lực đều, giúp cải thiện độ ổn định và giảm nguy cơ nghiêng (tilt) thủy tinh thể so với kỹ thuật 2 điểm.

Kỹ thuật SFIOL không khâu (Glued IOL)

Kỹ thuật SFIOL không khâu, hay còn gọi là Glued IOL, đã có lịch sử phát triển từ năm 2007. Phương pháp này sử dụng vạt củng mạc và keo fibrin để cố định haptic. Ưu điểm chính là tính ổn định cơ học cao, thời gian phẫu thuật ngắn hơn và giảm nguy cơ biến chứng liên quan đến chỉ khâu. Các nghiên cứu cho thấy kết quả thị giác cải thiện đáng kể, ví dụ trong series 44 ca hội chứng Marfan, thị lực cải thiện từ 1.08 logMAR xuống 0.14 logMAR. Việc làm sạch kỹ vitrectomy tại vị trí củng mạc là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn.

Xử trí biến chứng và Pitfalls

Các biến chứng thường gặp bao gồm nghiêng thủy tinh thể, lệch tâm (decentration), và xói mòn kết mạc. Nếu phát hiện nghiêng trên UBM (Ultrasound Biomicroscopy) lớn hơn 100 micron, đây được coi là mức có ý nghĩa lâm sàng. Đối với trường hợp haptic bị gãy hoặc lệch, phẫu thuật viên có thể cân nhắc tạo đường hầm mới hoặc sử dụng kỹ thuật M&A (dithermizing tip) để tái cố định. Việc đo đạc chính xác khoảng cách từ limbus (thường là 1.5-2 mm) và đảm bảo vị trí các điểm cố định là yếu tố quyết định thành công.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu RITAL35 bệnh nhân, 18-60 tuổi
Tỷ lệ nghiêng (tilt) nhóm A (không khâu)40%
Tỷ lệ nghiêng (tilt) nhóm B (4 điểm)0% (100% trung tâm)
Tỷ lệ biến chứng Glued IOL28%
Tỷ lệ biến chứng SFIOL có khâu56%
Tỷ lệ biến chứng endophthalmitis0% (trong nghiên cứu Kumar 2021)
Khoảng cách từ limbus1.5 - 2 mm
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật SFIOL đòi hỏi đường cong học tập đáng kể (khoảng 25 ca để đạt độ thành thạo). Việc lựa chọn giữa kỹ thuật có khâu và không khâu phụ thuộc vào kinh nghiệm phẫu thuật viên và tình trạng củng mạc của bệnh nhân. Kỹ thuật không khâu (Glued IOL) có ưu thế về thời gian và giảm biến chứng liên quan đến chỉ, nhưng cần kỹ năng xử lý vạt củng mạc tinh tế.
  • Luôn vùi nút chỉ vào trong củng mạc để tránh xói mòn kết mạc.
  • Sử dụng UBM để đánh giá độ nghiêng thủy tinh thể nếu nghi ngờ lệch tâm.
  • Đo đạc khoảng cách từ limbus chính xác (1.5-2 mm) trước khi tạo đường hầm.
  • Thực hiện vitrectomy kỹ lưỡng tại vị trí củng mạc để giảm nguy cơ biến chứng hậu phẫu.
  • Cân nhắc kỹ thuật Glued IOL cho các trường hợp cần phẫu thuật nhanh và bảo tồn kết mạc.

Tài liệu tham khảo:

Chitaranjan Misra et al., 2026, AIOC2026 IC237 - Mastering Scleral Fixated Iol (sfiol): Techniques, Troubleshooting, aioseditorproceedings, Video ID: 7tDJC9zzPpA.

Xem thêm