Kỹ thuật Phaco cho đục thủy tinh thể cứng và mềm: Chiến lược lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
25.10.26
Last Updated

Hội thảo AIOC2026 IC41 với chủ đề "Simple Tips to Make Phaco Easy" đã cung cấp các chiến lược thực hành chi tiết cho phẫu thuật đục thủy tinh thể (cataract) từ thể cứng đến thể mềm. Việc quản lý thành công các ca bệnh phức tạp đòi hỏi sự tỉ mỉ trong từng bước, từ đánh giá tiền phẫu đến kỹ thuật phẫu thuật nội nhãn.

Đánh giá tiền phẫu và chuẩn bị

Đánh giá tiền phẫu đóng vai trò then chốt, bao gồm khai thác bệnh sử chi tiết, khám trên đèn khe (slit lamp), đo sinh trắc học (biometry) và tư vấn bệnh nhân. Đối với đục thủy tinh thể cứng, cần đặc biệt chú ý đến nội mô giác mạc (corneal endothelium) vì nguy cơ phục hồi thị lực chậm sau phẫu thuật do sử dụng năng lượng cao. Khám võng mạc (retina) là bắt buộc; nếu mật độ đục quá dày không thể quan sát đáy mắt, cần thực hiện siêu âm B-scan. Luôn kiểm tra mắt đối diện để dự đoán tình trạng võng mạc. Đối với đo chiều dài trục nhãn cầu (axial length) trong các ca đục cứng, máy Argos với chế độ hiển thị võng mạc tăng cường (enhanced retinal visualization mode) cho kết quả thành công cao hơn 36% so với IOL Master 700. Nếu sử dụng siêu âm, kỹ thuật nhúng (immersion) được khuyến cáo thay vì tiếp xúc trực tiếp để đảm bảo kết quả nhất quán.

Quản lý đục thủy tinh thể cứng

Trong đục thủy tinh thể cứng, việc tạo hình bao (capsular excess) rất quan trọng. Hydrodissection cần thực hiện nhẹ nhàng, loại bỏ một phần chất nhầy (viscoelastic) trước khi thực hiện để tránh vỡ bao sau (PCR). Kỹ thuật "soft shell" sử dụng Viscoat bảo vệ nội mô là lựa chọn tối ưu. Về kỹ thuật nhân, tác giả nhấn mạnh việc thực hiện các đường cắt nông (superficial chop) thay vì cắt sâu vào trung tâm để tránh làm yếu dây chằng treo thủy tinh thể (zonules). Nguyên tắc là: đục càng cứng, đường cắt càng nông; đục càng mềm, đường cắt càng sâu. Khi thực hiện cắt, cần giữ hai dụng cụ gần nhau để tập trung lực. Nếu gặp khó khăn, có thể sử dụng kỹ thuật vòng dây (loop) để hỗ trợ.

Quản lý đục thủy tinh thể mềm

Đục thủy tinh thể mềm thường gặp ở bệnh nhân trẻ, cần phân loại theo hệ thống LOCS (Lens Opacities Classification System). Cần chú ý đến các trường hợp đồng tử nhỏ, đục cực sau (posterior polar cataract) hoặc thể thủy tinh hình nón (lenticonus). Kích thước bao tối ưu là 4.5 đến 5 mm. Nhuộm bao trước bằng trypan blue 0.062% giúp bao dễ rách hơn. Các kỹ thuật nhân bao gồm hydroprolapse, kỹ thuật "smile" (tạo rãnh hình nụ cười) hoặc kỹ thuật "bowl and snail" (tạo lòng chảo và ốc sên). Đối với các ca này, nên sử dụng thông số vacuum cao và flow cao để nhân di chuyển nhanh về phía đầu phaco, tránh việc chỉ ăn từng mảnh nhỏ gây khó khăn.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ thành công scan Argos so với IOL Master 70036% cao hơn
Kích thước bao tối ưu cho đục mềm4.5 đến 5 mm
Nồng độ Trypan blue0.062%
Vacuum trong kỹ thuật smile700 mmHg
Vacuum trong vitrectomy100 đến 150 mmHg
Bình luận: Các kỹ thuật được trình bày trong AIOC2026 (2026) tập trung vào việc tối ưu hóa thông số máy và thao tác cơ học để giảm thiểu biến chứng. Lưu ý rằng việc sử dụng vacuum cao đòi hỏi sự ổn định tuyệt đối của tiền phòng. Thông tin theo AIOC2026 (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
  • Luôn kiểm tra nội mô giác mạc và võng mạc trước phẫu thuật đục cứng.
  • Sử dụng kỹ thuật cắt nông cho nhân cứng và cắt sâu cho nhân mềm.
  • Duy trì đầu phaco ở mặt phẳng mống mắt để bảo vệ nội mô.
  • Sử dụng nhuộm bao (trypan blue) để tăng độ an toàn khi xé bao.
  • Trong trường hợp PCR, giữ bình tĩnh, bơm chất nhầy (OVD) để ổn định tiền phòng trước khi xử lý.

Tài liệu tham khảo:

Naren Shetty, 2026, AIOC2026 IC41 - Simple Tips to Make Phaco Easy, YouTube Channel: aioseditorproceedings, Video ID: _AvA9E8ZOkA.

Xem thêm