Trong bài giảng tại sự kiện 32nd Maestro Lecture (2026) về chủ đề Pinhole Pupilloplasty, Giáo sư Amar Agarwal đã trình bày kỹ thuật tạo hình đồng tử lỗ kim (Pinhole Pupilloplasty - PPP) như một giải pháp thay thế cho phẫu thuật ghép giác mạc (Keratoplasty) trong một số trường hợp bệnh lý giác mạc phức tạp. Kỹ thuật này giúp cải thiện thị lực bằng cách tạo ra hiệu ứng lỗ kim, giúp tăng độ sâu tiêu cự (Extended Depth of Focus - EDOF) và giảm thiểu các quang sai bậc cao (Higher Order Aberrations - HOA).
Cơ chế và kỹ thuật Pinhole Pupilloplasty
Cơ chế cốt lõi của PPP là thu nhỏ kích thước đồng tử xuống còn 1 đến 1.5 mm. Việc thu nhỏ này giúp chặn các tia sáng ngoại vi, chỉ cho phép các tia sáng trung tâm đi qua và hội tụ tại võng mạc, từ đó cải thiện đáng kể thị lực cho bệnh nhân có quang sai cao. Kỹ thuật này thường được thực hiện bằng cách sử dụng chỉ khâu (thường là Prolene) để tạo hình đồng tử. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng kỹ thuật "single pass four-throw" (khâu một đường, thắt bốn vòng) để đảm bảo độ bền và sự ổn định của đồng tử sau phẫu thuật. Đối với các trường hợp cần bảo vệ mảnh ghép nội mô, kỹ thuật "reverse pupilloplasty" được khuyến cáo để đưa nút thắt ra phía sau mống mắt, tránh gây tổn thương cho mảnh ghép.
Chỉ định và quản lý bệnh nhân
PPP được chỉ định cho các bệnh nhân có HOA cao, sẹo giác mạc, hoặc các tình trạng như thoái hóa rìa Pellucid (Pellucid Marginal Degeneration - PMD). Việc đánh giá trước phẫu thuật rất quan trọng, bao gồm đo HOA và hỏi ý kiến bệnh nhân về kích thước đồng tử mong muốn (thường là 1 mm hoặc 1.5 mm). Tác giả lưu ý rằng nếu HOA dưới 5 micron, có thể chọn đồng tử 1.5 mm; nếu HOA trên 5 micron, nên chọn đồng tử 1 mm. Trong trường hợp bệnh nhân phàn nàn về độ sáng sau phẫu thuật, có thể sử dụng YAG laser để mở rộng nhẹ đồng tử bằng cách bắn vào mống mắt (tránh bắn vào chỉ khâu).
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Kích thước đồng tử mục tiêu | 1 mm đến 1.5 mm |
| Ngưỡng HOA cho đồng tử 1.5 mm | 5 micron trở xuống |
| Ngưỡng HOA cho đồng tử 1 mm | Trên 5 micron |
| Số vòng thắt chỉ khâu | 4 vòng |
| Thời gian theo dõi | 7-8 năm |
Bình luận: Thông tin theo 32nd Maestro Lecture, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Kỹ thuật PPP là một phương pháp sáng tạo để giải quyết các trường hợp bệnh lý giác mạc khó, đặc biệt trong bối cảnh thiếu hụt nguồn giác mạc hiến tặng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây là kỹ thuật xâm lấn vào mống mắt, đòi hỏi phẫu thuật viên có kinh nghiệm về phẫu thuật tiền phòng. Việc sử dụng YAG laser để điều chỉnh kích thước đồng tử sau phẫu thuật là một thủ thuật bổ trợ cần thận trọng để tránh làm đứt chỉ khâu.
- Ưu tiên thực hiện kỹ thuật single pass four-throw để đảm bảo độ bền của đồng tử.
- Sử dụng thiết bị đo quang sai (như Pentacam) để quyết định kích thước đồng tử tối ưu trước phẫu thuật.
- Cân nhắc kỹ thuật reverse pupilloplasty khi có ghép nội mô để bảo vệ mảnh ghép.
- Sử dụng YAG laser với năng lượng thấp (3-4 mJ) để điều chỉnh kích thước đồng tử nếu bệnh nhân không hài lòng về độ sáng.
- Luôn kiểm tra kỹ thuật khâu để đảm bảo các vòng thắt cùng chiều, tránh tình trạng tự tháo nút.
Tài liệu tham khảo:
Amar Agarwal, 2026, 32nd Maestro Lecture: Professor Amar Agarwal (India): Pinhole Pupilloplasty Instead of Keratoplasty, MAESTRO LECTURES, Video ID: STzMfNDWnZU.