Chiến lược đào tạo phẫu thuật viên nhãn khoa trẻ: Mô hình từ NEGOSS

Bs Ngô Hữu Thế
29.10.26
Last Updated

CataractCoach Podcast tập 174 (2026) với khách mời Giáo sư Walid A. Zbiba từ Tunisia đã thảo luận về sự thay đổi mô hình trong đào tạo phẫu thuật viên nhãn khoa trẻ. NEGOSS (Next Generation Ophthalmic Surgical Society) là một tổ chức được thành lập cách đây 2 năm với mục tiêu thu hẹp khoảng cách trong việc chuyển giao kiến thức phẫu thuật, đặt bác sĩ trẻ vào trung tâm của trải nghiệm học tập thay vì chỉ tập trung vào các diễn giả danh tiếng.

Triết lý đào tạo tại NEGOSS

NEGOSS xây dựng mô hình đào tạo dựa trên sự tương tác trực tiếp giữa các chuyên gia và bác sĩ nội trú, không chỉ trong các phiên khoa học mà còn thông qua trao đổi không chính thức. Mục tiêu cốt lõi là xây dựng cầu nối giữa các thế hệ, tạo cơ hội để bác sĩ trẻ phát triển kỹ năng và sự tự tin. Giáo sư Zbiba nhấn mạnh tầm quan trọng của việc để bác sĩ nội trú thực hiện phẫu thuật dưới sự hướng dẫn sát sao, thay vì chỉ quan sát thụ động như mô hình phân cấp cứng nhắc trước đây.

Quản lý rủi ro và tâm lý trong phẫu thuật

Trong môi trường đào tạo tại Tunisia, nơi các phòng thí nghiệm mô phỏng còn hạn chế, bác sĩ nội trú thường bắt đầu phẫu thuật trên bệnh nhân thực tế. Điều này tạo áp lực lớn cho cả người hướng dẫn và người học. Giáo sư Zbiba áp dụng chiến lược "mạng lưới an toàn" (safety net), trong đó người hướng dẫn luôn sẵn sàng can thiệp khi có biến chứng như rơi nhân (lens drop). Việc trấn an bác sĩ trẻ giúp họ giảm bớt lo âu, học hỏi từ sai lầm và tiến bộ nhanh hơn. Các ca phẫu thuật được phân loại theo độ khó để phù hợp với trình độ của từng bác sĩ nội trú.

Kỹ thuật và công cụ hỗ trợ đào tạo

Việc ghi hình phẫu thuật và xem lại cùng nhau hàng tuần là phương pháp quan trọng để phản hồi và rút kinh nghiệm. Đối với kỹ thuật phẫu thuật, Giáo sư Zbiba khuyến khích bác sĩ trẻ bắt đầu với các bước dễ, sử dụng OVD (Ophthalmic Viscosurgical Device) loại dispersive để bảo vệ giác mạc và hỗ trợ thực hiện capsulorhexis. Đối với phacoemulsification, kỹ thuật stop and chop được ưu tiên vì tính an toàn và hiệu quả. Ngoài ra, việc thực hiện phẫu thuật mộng thịt (pterygium) được xem là bước đệm tốt để bác sĩ làm quen với kính hiển vi và kiểm soát bàn đạp chân trước khi bước vào phẫu thuật đục thủy tinh thể.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tuổi thành lập NEGOSS2 năm
Tỷ lệ Pseudoexfoliation (PX) tại TunisiaKhoảng 50%
Tỷ lệ PX tại Los Angeles (theo người dẫn)8-10%
Thời gian xoay vòng nội trú6 tháng mỗi đơn vị
Số lượng video trên Cataract CoachHơn 3.000 video
Bình luận: Thông tin theo CataractCoach Podcast 174, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Giáo sư Zbiba nhấn mạnh việc chuyển đổi từ tư duy "người vận hành" (operator) sang "phẫu thuật viên" (surgeon) đòi hỏi sự cống hiến và kỷ luật. Hạn chế của mô hình này là sự phụ thuộc vào sự hiện diện trực tiếp của người hướng dẫn giàu kinh nghiệm. Việc sử dụng phẫu thuật mộng thịt làm bước đệm cho phẫu thuật nội nhãn là một kinh nghiệm lâm sàng thú vị, cần cân nhắc kỹ về sự khác biệt trong thao tác vi phẫu.
  • Ghi hình mọi ca phẫu thuật để phân tích và phản hồi định kỳ.
  • Thiết lập mạng lưới an toàn tâm lý cho bác sĩ nội trú khi xảy ra biến chứng.
  • Phân loại ca phẫu thuật theo độ khó để cá nhân hóa lộ trình đào tạo.
  • Sử dụng các phẫu thuật ngoài nhãn cầu (như mộng thịt) để rèn luyện kỹ năng kính hiển vi.
  • Ưu tiên sử dụng OVD chất lượng cao để bảo vệ cấu trúc nhãn cầu trong quá trình đào tạo.

Tài liệu tham khảo:

Uday Devgan, 2026, CataractCoach Podcast 174: Prof. Walid Zbiba MD, CataractCoach.com, Video ID: RW-iWRmpNdY.

Xem thêm