Tại hội thảo AIOC2026, bài giảng IC302 của Dr. Piyush Bansal đã trình bày các tiêu chuẩn kỹ thuật cho thủ thuật tiêm nội nhãn (intravitreal injection), một trong những can thiệp phẫu thuật phổ biến nhất với hơn 40 triệu ca thực hiện hàng năm trên toàn cầu. Việc chuẩn hóa quy trình không chỉ giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị mà còn là yếu tố then chốt để giảm thiểu các biến chứng nghiêm trọng như viêm nội nhãn (endophthalmitis).
Quy trình chuẩn bị và kiểm soát nhiễm khuẩn
Trước khi thực hiện tiêm, bác sĩ cần tuân thủ nghiêm ngặt bảng kiểm (checklist) bao gồm xác định đúng bệnh nhân, đúng mắt, đúng loại thuốc và đúng liều lượng. Môi trường thực hiện lý tưởng là phòng mổ với giao thức vô khuẩn (aseptic protocol) và hạn chế tối đa việc nói chuyện. Sử dụng kẹp mi (lid speculum) được khuyến cáo để đảm bảo phơi bày tốt nhãn cầu và tránh nhiễm khuẩn từ mi mắt. Sát khuẩn bằng povidone-iodine 5% là bước quan trọng nhất, cần đảm bảo thời gian tiếp xúc tối thiểu 2 phút trước khi tiêm.
Kỹ thuật tiêm và các thông số lâm sàng
Vị trí tiêm cần được đo đạc chính xác bằng thước đo (caliper) hoặc các dụng cụ đánh dấu củng mạc. Khoảng cách từ rìa giác mạc (limbus) được quy định cụ thể: 4 mm đối với mắt phakic, 3.5 mm đối với mắt pseudophakic và 3 mm đối với mắt aphakic. Việc tiêm cần thực hiện chậm, có kiểm soát để tránh trào ngược dịch kính (vitreous reflux). Nếu xảy ra trào ngược, có thể sử dụng tăm bông (cotton-tipped applicator) đặt ngay tại vị trí tiêm trước khi rút kim. Thể tích tiêm chuẩn là 0.05 ml bằng kim 30 gauge.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tần suất tiêm hàng năm | Hơn 40 triệu ca |
| Tỷ lệ viêm nội nhãn | 0.02% đến 0.05% mỗi ca tiêm |
| Khoảng cách tiêm (mắt phakic) | 4 mm từ rìa giác mạc |
| Khoảng cách tiêm (mắt pseudophakic) | 3.5 mm từ rìa giác mạc |
| Khoảng cách tiêm (mắt aphakic) | 3 mm từ rìa giác mạc |
| Thể tích tiêm | 0.05 ml |
| Kim tiêm | 30 gauge (hoặc 32 gauge) |
| Thời gian tiếp xúc povidone-iodine | 2 phút |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc cá nhân hóa vị trí tiêm (inferotemporal hoặc superonasal) dựa trên kinh nghiệm và sự thoải mái của bệnh nhân, tuy nhiên cần duy trì tính nhất quán để đảm bảo khả năng lặp lại (reproducibility). Cần lưu ý rằng việc sử dụng kháng sinh sau tiêm hiện không có bằng chứng rõ ràng về việc giảm tỷ lệ viêm nội nhãn, và tác giả đã ngừng sử dụng Betadine sau tiêm do lo ngại độc tính biểu mô.
Quản lý biến chứng và theo dõi sau tiêm
Sau khi tiêm, cần xác nhận sự tưới máu thần kinh thị giác (optic nerve perfusion) bằng cách kiểm tra khả năng nhận biết ánh sáng của bệnh nhân. Tăng nhãn áp (IOP) sau tiêm thường là thoáng qua và tự giới hạn. Trong trường hợp cần tiêm hai mắt cùng ngày, phải coi đây là hai bệnh nhân riêng biệt, thay mới toàn bộ găng tay và dụng cụ. Nếu xảy ra biến chứng, cần báo cáo qua hệ thống của Vitreo Retinal Society of India (VRSI). Các sai lầm thường gặp bao gồm đo sai vị trí, sát khuẩn không đầy đủ và tiêm quá nhanh.
- Luôn sử dụng kẹp mi để tránh nhiễm khuẩn từ mi mắt.
- Duy trì thời gian tiếp xúc povidone-iodine 5% ít nhất 2 phút.
- Tiêm chậm, có kiểm soát để giảm thiểu trào ngược dịch kính.
- Xác nhận tưới máu thần kinh thị giác ngay sau khi tiêm.
- Ghi chép đầy đủ tên thuốc, số lô và mắt được tiêm vào hồ sơ bệnh án.
Tài liệu tham khảo:
Piyush Bansal, 2026, Mastering Intravitreal Injection Technique, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: FPj3z4foNYs.