Hội thảo AIOC 2026 (IC207) đã tập trung thảo luận về các kỹ thuật phẫu thuật lác nâng cao, bao gồm các phương pháp tiếp cận cho những trường hợp lác phức tạp, lác góc nhỏ và hội chứng mắt nặng (heavy eye syndrome). Các chuyên gia đã chia sẻ kinh nghiệm lâm sàng về việc lựa chọn kỹ thuật phù hợp để tối ưu hóa kết quả chức năng và thẩm mỹ cho bệnh nhân.
Kỹ thuật Mini-plication và Adjustable Faden
Kỹ thuật mini-plication được chỉ định cho các trường hợp lác góc nhỏ, trong khi adjustable Faden (thủ thuật Faden có thể điều chỉnh) được áp dụng cho các độ lác không đồng hành (incomitant deviations) hoặc có sự khác biệt giữa các tư thế nhìn. Đối với lác góc nhỏ, phẫu thuật được thực hiện khi có chỉ định chức năng hoặc gây song thị khó chịu. Kỹ thuật mini-plication bao gồm việc nắm giữ phần trung tâm của cơ (3-5 mm) tại vị trí cách chỗ bám 5 mm và khâu gấp cơ trên củng mạc. Kết quả trung bình cho thấy giảm độ lác khoảng 6.7 prism diopters (PD) đối với cơ trực trong, trong khi cơ trực trên cho kết quả lớn hơn.
Hội chứng Mắt nặng (Heavy Eye Syndrome)
Hội chứng mắt nặng, hay còn gọi là myopic strabismus fixus, thường gặp ở bệnh nhân cận thị nặng do sự sa của phần sau nhãn cầu qua các dải cơ liên cơ (intermuscular septi). Chẩn đoán dựa trên hình ảnh MRI (cắt lớp T2-weighted, lát cắt 3 mm, cách thần kinh thị giác 9 mm) cho thấy sự di lệch xuống dưới của cơ trực ngoài (khoảng 3.4 mm). Phẫu thuật loop myopexy sử dụng chỉ không tiêu (5-0 hoặc 6-0) để cố định cơ trực ngoài và trực trên tại vị trí 14 mm sau chỗ bám, giúp cải thiện đáng kể độ lác và hạn chế vận nhãn.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Giảm độ lác trung bình (mini-plication) | 6.7 prism diopters |
| Di lệch cơ trực ngoài (Hội chứng mắt nặng) | 3.4 mm |
| Vị trí khâu loop myopexy | 14 mm sau chỗ bám |
| Cỡ mẫu nghiên cứu hệ thống (systematic review) | 539 mắt, 19 nghiên cứu |
| Khả năng chỉnh độ lác (ESO) | lên đến 58 diopters |
| Khả năng chỉnh độ lác (Hypo) | khoảng 13 diopters |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như loop myopexy và Faden đòi hỏi sự chính xác cao trong việc xác định vị trí giải phẫu để tránh biến chứng như thủng củng mạc hoặc tổn thương mạch máu. Việc sử dụng chỉ không tiêu là bắt buộc để đảm bảo hiệu quả lâu dài.
Phẫu thuật Cơ chéo dưới và Cơ chéo trên
Phẫu thuật cơ chéo dưới chỉ giới hạn ở các thủ thuật làm yếu cơ do gân cơ ngắn. Các kỹ thuật bao gồm Fink recession, Park recession, và modified Elliot-Nankin. Đối với cơ chéo trên, kỹ thuật chicken suture (khâu kiểu gà) được sử dụng để làm yếu cơ một cách có kiểm soát và có thể đảo ngược, thay thế cho các thủ thuật tenotomy hoặc tenectomy không kiểm soát. Kỹ thuật này cho thấy hiệu quả trong việc cải thiện độ lác và giảm xoay nhãn cầu, với mức độ chỉnh khoảng 3 PD mỗi mm.
- Luôn kiểm tra FDT (Forced Duction Test) trước và sau khi phẫu thuật để đánh giá độ căng cơ.
- Sử dụng các kỹ thuật có thể điều chỉnh (adjustable) trong các ca phẫu thuật lại để tối ưu hóa kết quả.
- Cân nhắc kỹ thuật nasal shift cho các cơ trực dọc khi cần chỉnh độ lác lớn hơn 4-5 mm để tránh tạo ra A-pattern.
- Ưu tiên các kỹ thuật có thể đảo ngược như chicken suture để bảo tồn chức năng cơ.
- Luôn thu thập hồ sơ cũ và hình ảnh trước phẫu thuật để lập kế hoạch cho các ca phẫu thuật lại (resurgeries).
Tài liệu tham khảo:
AIOC, 2026, Mastering Advanced Strabismus Surgery: Techniques, Challenges, AIOC2026 IC207, Video ID: hb8uKINUp2c.