Kỹ thuật Simple Limbal Epithelial Transplantation (SLET) và các cải tiến trong bệnh lý bề mặt nhãn cầu

Bs Ngô Hữu Thế
21.10.26
Last Updated

Bài giảng tại AIOC2026 (2026) về các rối loạn bề mặt nhãn cầu tập trung vào kỹ thuật Simple Limbal Epithelial Transplantation (SLET) và các cải tiến phẫu thuật mới. Kỹ thuật SLET kinh điển bao gồm việc lấy mô limbus từ mắt lành, chia nhỏ và đặt lên màng ối (Amniotic Membrane - AMG) đã được bóc tách pannus, sau đó cố định bằng kính tiếp xúc băng (bandage contact lens).

Cải tiến kỹ thuật SLET trong nhi khoa

Trong thực hành trên bệnh nhi, kỹ thuật SLET kinh điển gặp thách thức về tỷ lệ giữ lại các mảnh ghép limbus tại ngày thứ 7 sau mổ. Tác giả đã nghiên cứu và áp dụng kỹ thuật "sandwich" bằng cách đặt các mảnh ghép limbus trực tiếp lên giác mạc trước khi phủ màng ối lên trên. Phương pháp này giúp tối ưu hóa chi phí và cải thiện tỷ lệ thành công trong các ca thiếu hụt tế bào gốc rìa (Limbal Stem Cell Deficiency - LSCD) diện rộng, vốn trước đây được coi là đi ngược lại với các nguyên tắc giảng dạy kinh điển.

Ứng dụng kỹ thuật Mini-slit trong điều trị mộng thịt

Đối với mộng thịt tái phát, tác giả đề xuất kỹ thuật Mini-slit thay thế cho ghép kết mạc tự thân (Conjunctival Autograft - CAG) truyền thống, đặc biệt ở bệnh nhân có tiền sử phẫu thuật nhiều lần hoặc bệnh nhân Glaucoma cần bảo tồn kết mạc cho phẫu thuật cắt bè củng mạc (trabeculectomy) trong tương lai. Kỹ thuật này bao gồm việc bóc tách xơ hóa, đặt màng ối và các mảnh ghép limbus nhỏ (thường là 4 mảnh) lên vùng rìa. Kết quả theo dõi tại 6 tháng cho thấy không có tái phát và bảo tồn tốt kết mạc.

Ghép màng niêm mạc miệng (MMG) trong hội chứng Stevens-Johnson (SJS)

Kỹ thuật Mucous Membrane Grafting (MMG) được áp dụng cho bệnh nhân SJS có tình trạng keratin hóa mi mắt. Quy trình bao gồm loại bỏ mô keratin hóa, lấy mô từ môi dưới và cố định bằng chỉ 7-0 Vicryl kết hợp với keo dán mô. Tác giả ghi nhận sự cải thiện triệu chứng rõ rệt và sự hài lòng cao từ bệnh nhân.

Ghép tuyến nước bọt phụ điều trị khô mắt nặng

Đối với các trường hợp khô mắt nặng thứ phát do sử dụng thuốc hạ nhãn áp kéo dài, tác giả thực hiện ghép tuyến nước bọt phụ (minor salivary gland transplant). Mô được lấy và cố định vào cơ trực trên để đảm bảo nguồn cung cấp máu nuôi dưỡng. Kết quả sau 30 ngày cho thấy mô đã được mạch máu hóa hoàn toàn, xuất hiện menisc nước mắt và cải thiện tiết dịch, hỗ trợ đáng kể cho sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu SLET cải tiến2 bệnh nhân
Cỡ mẫu nghiên cứu Mini-slit8 bệnh nhân
Thời gian theo dõi kết quả Mini-slit6 tháng
Chỉ Vicryl sử dụng trong MMG7-0
Thời điểm đánh giá mạch máu hóa ghép tuyến nước bọtNgày 30 sau mổ
Bình luận: Các kỹ thuật được trình bày mang tính chất báo cáo kinh nghiệm lâm sàng (case series) từ tác giả. Việc áp dụng SLET "sandwich" hay ghép tuyến nước bọt phụ cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên tình trạng cụ thể của bệnh nhân và cơ sở vật chất tại đơn vị. Thông tin theo [AIOC2026, 2026]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
  • Ưu tiên bảo tồn kết mạc ở bệnh nhân có nguy cơ cần phẫu thuật Glaucoma trong tương lai.
  • Kỹ thuật Mini-slit là lựa chọn thay thế cho CAG trong mộng thịt tái phát có xơ hóa nhiều.
  • Sử dụng màng ối kết hợp mảnh ghép limbus trực tiếp có thể cải thiện tỷ lệ giữ mảnh ghép ở trẻ em.
  • Ghép tuyến nước bọt phụ là giải pháp tiềm năng cho khô mắt nặng không đáp ứng với điều trị nội khoa.

Tài liệu tham khảo:

Alok Sati, 2026, Ocular Surface Slet and Beyond, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: ceTxhSj7uBI.

Xem thêm