Kỹ thuật xác định tâm kính (PD, FH) và vị trí khoan trong mài lắp kính thực chiến

Bs Ngô Hữu Thế
16.10.26
Last Updated

Video hướng dẫn từ OptomDang Academy (2023) về quy trình xác định tâm kính và vị trí khoan trên gọng kính, tập trung vào việc đảm bảo độ chính xác của khoảng cách đồng tử (PD) và chiều cao tâm kính (FH) để tránh sai lệch trục loạn thị. Việc xác định đúng các thông số này là bước then chốt trước khi tiến hành khoan và mài lắp mắt kính vào gọng.

Xác định tâm kính và chiều cao tâm (FH)

Quy trình bắt đầu bằng việc xác định chiều cao tâm kính (FH - Fitting Height) dựa trên đơn kính, ví dụ với thông số FH là 28mm. Kỹ thuật viên cần đo từ mép dưới của vành kính lên vị trí tâm 28mm. Cần lưu ý rằng tâm kính phải nằm trên một đường thẳng ngang đi qua cả hai mắt. Trong trường hợp phôi kính cũ hoặc lắp mắt bị vênh, tâm của hai mắt có thể không cân bằng, đòi hỏi kỹ thuật viên phải kiểm tra kỹ lưỡng để đảm bảo đường ngang đi qua các điểm đã chấm là thẳng tuyệt đối. Sau khi xác định được FH, bước tiếp theo là xác định PD (Pupillary Distance), ví dụ PD là 62mm, nghĩa là mỗi bên cách điểm chính giữa cầu mũi là 31mm đối với mắt bình thường, không bị lác hoặc loạn thị.

Kỹ thuật kẻ trục và căn chỉnh

Sau khi đã xác định được các điểm tâm, kỹ thuật viên cần kẻ một đường thẳng đi qua ba điểm đã chấm trên mắt kính để xác định trục. Việc kẻ đường thẳng này phải cực kỳ chính xác; nếu đường kẻ bị lệch, trục loạn thị (astigmatism axis) sẽ bị sai lệch sau khi mài. Ngoài ra, cần kẻ thêm một đường thẳng vuông góc với đường thẳng nối các tâm để hỗ trợ việc căn chỉnh. Đường thẳng nối ba điểm trên mắt kính phải trùng với đường thẳng đi qua cả gọng kính và trùng vào tâm đã xác định để đảm bảo tính chính xác tuyệt đối trước khi chuyển sang công đoạn khoan.

Xác định vị trí khoan và dán nút

Có hai cách khoan lỗ tùy thuộc vào vị trí tâm kính. Cách thứ nhất là khoan trực tiếp vào tâm nếu tâm không nằm sát mép trên hoặc mép dưới của mắt kính, khi đó nút dán phải được đặt chính xác tại tâm. Cách thứ hai áp dụng khi tâm kính nằm quá cao hoặc quá thấp, khiến việc dán nút tại tâm sẽ bị sát mép và gây lỗi khi mài. Trong trường hợp này, kỹ thuật viên có thể dán nút ở vị trí khác nhưng phải tính toán khoảng cách ngang và dọc tương quan để khi máy quay quanh trục, tâm trên mắt kính vẫn trùng với tâm trên dưỡng và phôi kính. Nếu dán nút sai vị trí, chắc chắn sẽ dẫn đến tình trạng lệch tâm (decentration) sau khi cắt.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
PD (ví dụ)62 mm
FH (ví dụ)28 mm
Khoảng cách từ cầu mũi đến tâm (ví dụ)31 mm
Số cách khoan lỗ2 cách
Bình luận: Thông tin theo OptomDang Academy, 2023; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật viên cần lưu ý rằng việc xác định tâm kính thủ công đòi hỏi sự tỉ mỉ cao. Sai số trong việc dán nút (blocking) là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến lệch tâm kính, đặc biệt với các loại tròng kính có độ loạn thị cao. Hạn chế của phương pháp này là phụ thuộc hoàn toàn vào kỹ năng quan sát và thao tác tay của người thực hiện.
  • Luôn kiểm tra độ thẳng của đường ngang nối tâm hai mắt trước khi khoan.
  • Đảm bảo vị trí dán nút (blocking) phải tương quan chính xác với tâm kính đã đo đạc.
  • Nếu tâm kính nằm sát mép, cần tính toán vị trí dán nút thay thế để tránh lỗi khi mài.
  • Luôn kiểm tra lại trục sau khi kẻ để tránh sai lệch trục loạn thị.

Tài liệu tham khảo:

OptomDang Academy, 2023, Cut 3: Xác định đúng PD và FH trên gọng kính và xác định đúng vị trí khoan | Mài lắp kính thực chiến, YouTube Video ID: 0eBI_h7nKYA.

Xem thêm