Bài giảng lớp CK1 K26 năm 2022 về chủ đề Ung thư vòm mũi họng (Nasopharyngeal Carcinoma - NPC) cung cấp cái nhìn tổng quan về bệnh lý khối u ác tính xuất phát từ vùng vòm mũi họng. Tại Việt Nam, đây là một trong những quốc gia có tỷ lệ mắc bệnh cao trong khu vực Đông Nam Á, với tỷ lệ mắc ở nam giới cao gấp khoảng 3 lần so với nữ giới.
Đặc điểm bệnh lý và yếu tố nguy cơ
NPC là loại khối u ác tính xuất phát từ vùng vòm mũi họng. Bệnh có liên quan đến các yếu tố nguy cơ như di truyền, tiếp xúc với hóa chất độc hại và thói quen ăn uống. Về giải phẫu, vùng vòm mũi họng có cấu trúc phức tạp, là nơi xuất phát của khối u, từ đó có thể xâm lấn trực tiếp hoặc di căn đến các vùng lân cận.
Triệu chứng lâm sàng và hướng lan của khối u
Khối u có xu hướng lan theo các vị trí khác nhau: lan lên trên, sang bên hoặc xuống dưới. Sự lan rộng này gây ra các triệu chứng tương ứng như ù tai, nghe kém, đau đầu, hoặc liệt các dây thần kinh sọ (dây III, IV, IX, X, XI, XII). Dịch nhầy lẫn máu là một dấu hiệu đặc biệt, thường xuất hiện ở một bên mũi. Khối u có tính chất dễ chảy máu khi có tác động cơ học.
Thăm khám lâm sàng và cận lâm sàng
Việc thăm khám cần được thực hiện bài bản, bao gồm quan sát, sờ và đánh giá các dây thần kinh sọ. Bác sĩ cần chú ý đến các dấu hiệu như liệt vận nhãn, thay đổi giọng nói, phản xạ nôn, và sự cân đối của màn hầu. Cận lâm sàng tiêu chuẩn vàng là sinh thiết khối u để xác định bản chất tế bào học. Các thăm dò khác như chụp CT scan giúp đánh giá mức độ xâm lấn của khối u.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ nam/nữ | Nam cao gấp 3 lần nữ |
| Tỷ lệ mắc NPC | 90% trường hợp tại Việt Nam |
| Dây thần kinh sọ bị ảnh hưởng | Dây III, IV, IX, X, XI, XII |
| Tiêu chuẩn vàng chẩn đoán | Sinh thiết |
Bình luận: Thông tin theo [QUANG PHAM, 2022]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Bài giảng tập trung vào kỹ năng hỏi bệnh và thăm khám lâm sàng cơ bản cho bác sĩ chuyên khoa 1. Cần lưu ý rằng việc sinh thiết khối u vòm mũi họng cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng để đảm bảo an toàn và tránh biến chứng chảy máu.
- Luôn khai thác kỹ tiền sử bệnh lý tai mũi họng, đặc biệt là các triệu chứng một bên.
- Thực hiện thăm khám toàn diện các dây thần kinh sọ khi nghi ngờ có tổn thương vùng vòm.
- Chủ động chỉ định sinh thiết sớm để xác định bản chất khối u thay vì chỉ dựa vào chẩn đoán hình ảnh.
- Chú ý các dấu hiệu cảnh báo như chảy máu mũi tái phát, ù tai một bên ở bệnh nhân trẻ.
Tài liệu tham khảo:
QUANG PHAM, 2022, LS Ung thư vòm mũi họng | CK1 K26, YouTube, Video ID: tzrznYwrvhw.