Lấy thủy tinh thể trong suốt trong bệnh lý đóng góc: Phân tích từ nghiên cứu EAGLE

Bs Ngô Hữu Thế
13.10.26
Last Updated

Nghiên cứu EAGLE (2026) đánh giá hiệu quả của phẫu thuật lấy thủy tinh thể trong suốt (Clear Lens Extraction - CLE) so với cắt mống mắt ngoại vi bằng laser (Laser Peripheral Iridotomy - LPI) trên bệnh nhân mắc bệnh lý đóng góc (Primary Angle Closure Disease - PACD). Trong một kịch bản lâm sàng điển hình, bệnh nhân nữ 55 tuổi với nhãn áp (IOP) 40 mmHg và góc đóng ở cả bốn góc phần tư được xem xét các lựa chọn can thiệp dựa trên cơ chế bệnh sinh phức tạp của bệnh.

Cơ chế bệnh sinh của bệnh lý đóng góc

Bệnh lý đóng góc là một phổ bệnh với các cơ chế không đồng nhất, không chỉ giới hạn ở nghẽn đồng tử (pupillary block). Các cơ chế khác bao gồm sự hiện diện của mống mắt dày, sự gia tăng độ vồng thủy tinh thể (lens vault) hoặc thủy tinh thể kích thước lớn. Các yếu tố nguy cơ kinh điển bao gồm giới tính nữ, mắt viễn thị, trục nhãn cầu ngắn và tiền phòng nông. Dữ liệu từ Chennai cho thấy không có sự khác biệt đáng kể về độ dày thủy tinh thể giữa người bình thường và nhóm đóng góc, tuy nhiên tỷ lệ độ dày thủy tinh thể trên chiều dài trục nhãn cầu (lens to axial length ratio) lại khác biệt có ý nghĩa thống kê. Một nghiên cứu sử dụng chụp cắt lớp bán phần trước (AS-OCT) cho thấy độ vồng thủy tinh thể quá mức xuất hiện ở 2/3 mắt bạn của bệnh nhân có cơn đóng góc cấp, trong khi chỉ 1/3 mắt PACS hoặc PACG có biểu hiện này.

Kết quả từ thử nghiệm lâm sàng EAGLE

Thử nghiệm EAGLE là một nghiên cứu ngẫu nhiên có đối chứng (Randomized Controlled Trial - RCT) thực hiện trên bệnh nhân PAC với IOP > 30 mmHg hoặc PACG trên 50 tuổi tại 5 quốc gia. Sau 36 tháng theo dõi, kết cục chính là chất lượng cuộc sống của bệnh nhân cho thấy sự cải thiện có ý nghĩa thống kê ở nhóm CLE, mặc dù mức độ cải thiện nhỏ (0,052). Về mặt phẫu thuật, 96% ca được thực hiện qua đường mổ giác mạc trong (clear corneal incision), 9% cần khâu giác mạc và tất cả sử dụng thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu (monofocal IOL). Mặc dù CLE giúp giảm số lượng thuốc nhỏ mắt cần thiết, sự khác biệt về IOP giữa hai nhóm chỉ khoảng 1-2 mmHg. Ngoài ra, 10% mắt bị giảm 10 chữ cái ETDRS trở lên sau phẫu thuật.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu/Thiết kếRCT, 5 quốc gia, theo dõi 36 tháng
Cải thiện chất lượng cuộc sốngCó ý nghĩa thống kê, mức 0,052
Giảm IOP sau CLE so với LPI1-2 mmHg
Tỷ lệ giảm thị lực >10 chữ cái ETDRS10% mắt
Độ chính xác khúc xạ (trong +/- 1D)85% mắt
Bình luận: Nghiên cứu EAGLE nhấn mạnh rằng mặc dù CLE có thể cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm phụ thuộc vào thuốc hạ nhãn áp, nhưng lợi ích về kiểm soát IOP không vượt trội đáng kể so với LPI. Hạn chế lớn nhất là việc thiếu dữ liệu chi tiết về các thông số thủy tinh thể và gonioscopy trong nghiên cứu gốc. Việc chỉ định CLE cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích khúc xạ và rủi ro phẫu thuật trên mắt có trục nhãn cầu ngắn.
  • Thực hiện gonioscopy kỹ lưỡng để xác định cơ chế đóng góc trước khi quyết định can thiệp.
  • Cân nhắc CLE như một lựa chọn để giảm gánh nặng thuốc nhỏ mắt, đặc biệt ở bệnh nhân viễn thị muốn bỏ kính.
  • Thảo luận kỹ với bệnh nhân về kỳ vọng thị lực và rủi ro phẫu thuật, đặc biệt ở mắt có trục nhãn cầu < 22 mm.
  • Không nên coi CLE là giải pháp thay thế duy nhất cho LPI nếu chưa xác định rõ cơ chế bệnh sinh.

Tài liệu tham khảo:

Mona Khurana, 2026, Eagles Eyes Clear Lens Extraction in Angle Closure, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: CGrmxHM_Rfw

Xem thêm