Podcast CataractCoach™ số 178 (2026) với khách mời là bác sĩ Richard Packard đã thảo luận về sự tiến hóa của phẫu thuật đục thủy tinh thể (cataract surgery) qua nhiều thập kỷ, từ những ngày đầu đầy tranh cãi đến các kỹ thuật hiện đại. Bác sĩ Packard chia sẻ hành trình chuyển đổi từ phẫu thuật ngoài bao (extra-capsular cataract extraction - ECCE) sang phẫu thuật tán nhuyễn thủy tinh thể (phacoemulsification - FICO) và sự phát triển của các công nghệ hỗ trợ.
Sự khởi đầu đầy tranh cãi của phẫu thuật đặt thủy tinh thể nhân tạo
Vào cuối những năm 1970 tại Vương quốc Anh, việc thực hiện phẫu thuật đặt thủy tinh thể nhân tạo (intraocular lens - IOL) được coi là một hành động gây tranh cãi, thậm chí bị coi là "quả bom hẹn giờ trong mắt". Bác sĩ Packard thực hiện ca phẫu thuật đầu tiên vào tháng 12 năm 1978 bằng thấu kính Binkhorst. Trước đó, Harold Ridley đã đối mặt với sự phản đối gay gắt từ giới chuyên môn sau khi trình bày kết quả tại Đại hội Nhãn khoa Oxford năm 1951. Tuy nhiên, Warren Reese tại Mỹ đã nhận thấy tiềm năng và trở thành người thứ hai đặt IOL tại Hoa Kỳ. Một nghiên cứu năm 1957 trên 115 ca đặt thấu kính Ridley cho thấy kết quả khả quan, dù ban đầu gặp vấn đề viêm do bảo quản thấu kính trong cetramide.
Sự chuyển dịch sang phẫu thuật tán nhuyễn thủy tinh thể
Sự phổ biến của FICO bị cản trở bởi sự hoài nghi và các biến chứng ban đầu. Vào những năm 1970, tại Hoa Kỳ có khoảng 750 máy FICO nhưng phần lớn không được sử dụng do lo ngại biến chứng. Sự thay đổi chỉ thực sự diễn ra khi các thấu kính có thể gập lại (foldable IOL) ra đời, cho phép thực hiện phẫu thuật qua đường mổ nhỏ (khoảng 3.5 mm), thay vì đường mổ 8 mm như trước. Bác sĩ Packard là người đầu tiên thử nghiệm gập thấu kính trên mô hình thỏ New Zealand trắng, chứng minh tính an toàn của vật liệu polymer trong tiền phòng.
Tiến bộ trong kỹ thuật và công nghệ phacoemulsification
Sự ra đời của công nghệ Whitestar vào năm 2001 đã thay đổi cách truyền năng lượng FICO, cho phép sử dụng các xung năng lượng siêu ngắn (microsecond pulses) để giảm nhiệt tại vết mổ, ngăn ngừa biến tính collagen. Bác sĩ Packard cũng giới thiệu đầu tip FICO mang tên ông, được thiết kế với thành mỏng để tối ưu hóa dòng chảy theo định luật Poiseuille, giúp phẫu thuật viên có nhiều không gian hơn trong mắt. Đối với các nhân thủy tinh thể mềm, ông đề xuất kỹ thuật "soft slice" hoặc "soft chop" để đảm bảo kiểm soát tốt nhân trong quá trình tán nhuyễn.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Số ca phẫu thuật FICO thử nghiệm (tác giả) | 100-200 ca |
| Đường mổ phẫu thuật (thời kỳ đầu) | 6-7 mm |
| Đường mổ phẫu thuật (hiện đại) | khoảng 2 mm |
| Liều Mannitol (dự phòng) | 20%, 250 ml, 30 phút trước phẫu thuật |
| Tỷ lệ đỗ kỳ thi FIBOCR (lần đầu) | 30% |
Bình luận: Thông tin theo CataractCoach™ (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như "soft chop" hay "soft slice" là những kinh nghiệm cá nhân quý báu giúp kiểm soát nhân mềm, vốn là thách thức trong phẫu thuật FICO. Việc sử dụng Mannitol 20% cần thận trọng với bệnh nhân có bệnh lý tim mạch hoặc suy thận.
- Luôn phân tích kỹ lưỡng từng bước trong quy trình phẫu thuật để tối ưu hóa số lượng dụng cụ cần thiết.
- Hiểu rõ vật lý của hệ thống máy FICO (bơm, dòng chảy, độ đàn hồi của ống) để duy trì sự ổn định của tiền phòng.
- Sử dụng các kỹ thuật chop thay vì divide and conquer để nâng cao hiệu quả phẫu thuật, đặc biệt với các nhân thủy tinh thể mềm.
- Cá nhân hóa việc lựa chọn thấu kính dựa trên nhu cầu thị giác của bệnh nhân thông qua thử nghiệm lâm sàng.
Tài liệu tham khảo:
Uday Devgan, 2026, CataractCoach™ 3030: Podcast 178: Richard Packard MD, YouTube Video ID: mC40X2676zo.