Lựa chọn thể thủy tinh nhân tạo Isopure Serenity Toric trên bệnh nhân đục thể thủy tinh kèm thoái hóa hoàng điểm

Bs Ngô Hữu Thế
22.10.26
Last Updated

Tại hội nghị AIOC 2026, bác sĩ Sheetal Brar đã báo cáo ca lâm sàng phẫu thuật đục thể thủy tinh ở bệnh nhân 73 tuổi có bệnh võng mạc kết hợp, qua đó phân tích tiêu chí lựa chọn thể thủy tinh nhân tạo đơn tiêu cự cải tiến (enhanced monofocal) ngả toric.

Đặc điểm ca lâm sàng và chiến lược tiếp cận khúc xạ

Bệnh nhân là nam, 73 tuổi, nguyên Trưởng bộ môn Giải phẫu bệnh, duy trì lối sống hoạt động mức độ trung bình với nhu cầu tự lái xe, sử dụng máy tính xách tay và điện thoại thông minh là chủ yếu, trong khi nhu cầu đọc sách nhìn gần chỉ diễn ra không thường xuyên. Về tiền sử toàn thân, bệnh nhân mắc bệnh đái tháo đường suốt 15 năm đang duy trì điều trị nội khoa ổn định. Khám lâm sàng ghi nhận đục thể thủy tinh độ 2 ở cả hai mắt, thị lực chỉnh kính tối đa (best-corrected visual acuity) đạt mức 6/9. Đáng lưu ý, kết quả chụp cắt lớp quang học vùng hoàng điểm (macular scan) phát hiện tổn thương thoái hóa hoàng điểm tuổi già (age-related macular degeneration - ARMD) kèm các lắng đọng drusen tại mắt phải.

Sự xuất hiện của bệnh lý hoàng điểm tiềm tàng là yếu tố chống chỉ định tương đối đối với việc cấy ghép thể thủy tinh nhân tạo ba tiêu cự (trifocal IOL), do nguy cơ suy giảm độ nhạy tương phản và hiện tượng tán xạ ánh sáng. Sau khi thảo luận chi tiết về kỳ vọng thị giác, bệnh nhân chấp nhận mang kính số nhỏ cho các công việc đọc gần chi tiết thỉnh thoảng, nhưng ưu tiên tối đa thị lực trung gian chức năng không cần kính để làm việc với màn hình và lái xe. Do đó, nhóm thể thủy tinh đơn tiêu cự cải tiến trở thành giải pháp tối ưu, và dòng IOL Isopure được chỉ định nhằm đảm bảo độ an toàn quang học.

Thách thức loạn thị giác mạc và sự chuyển đổi sang Isopure Serenity

Quá trình tính toán sinh trắc học nhãn cầu (biometry) ghi nhận độ loạn thị giác mạc đáng kể: mắt phải có loạn thị khoảng 0,73 D và mắt trái là 1,60 D. Tại thời điểm đó ở Ấn Độ, dòng kính Isopure truyền thống không có sẵn phiên bản toric để giải quyết độ loạn thị này. Để đạt mục tiêu giải phóng kính tối đa cho bệnh nhân, phẫu thuật viên đã tiếp cận mẫu kính Isopure Serenity toric vừa được ra mắt tại châu Âu thông qua hội nghị ESCRS, trở thành ca cấy ghép đầu tiên của dòng kính này tại Ấn Độ.

Isopure Serenity là thế hệ thứ hai kế thừa nền tảng của mẫu kính Isopure 123. Thiết kế quang học vẫn giữ nguyên công nghệ Isopure (isofocal technology) dựa trên biến đổi quang sai cầu phi hình cầu (aspheric surface) để mở rộng độ sâu tiêu cự mà không sử dụng các vòng nhiễu xạ (diffractive rings). Điểm thay đổi cốt lõi nằm ở thiết kế càng kính (haptics): thay thế dạng 4 vòng kín (closed four-loop haptic hay bunny design) của Isopure đời đầu bằng thiết kế chân kép dạng pod (double coop/pod design) tích hợp công nghệ Rigtech lấy từ nền tảng FineVision trifocal. Cải tiến cơ học này mang lại khả năng chống xoay vượt trội, hỗ trợ định hình toric chính xác trong bao thể thủy tinh.

Thông số kỹ thuật và đặc tính cơ quang học của kính

Hệ thống quang học của Isopure Serenity được thiết kế nhằm bù trừ quang sai cầu tùy chỉnh theo từng dải công suất và độ cong bề mặt, giúp duy trì chất lượng thị giác và độ sâu trường ảnh đồng nhất bất kể tật khúc xạ cận thị hay viễn thị. Về mặt cơ học, kính có đường kính toàn bộ 11,4 mm, thiết kế góc càng nghiêng về phía sau (posterior angulation) và tối ưu hóa diện tiếp xúc 4 điểm trong bao thể thủy tinh, cung cấp góc tiếp xúc rộng hơn đáng kể so với thiết kế quai chữ C (C-loop design).

Chất liệu quang học kỵ nước không tạo bọng nước (glistening-free material) kết hợp công nghệ gờ chắn (ridge technology) ngăn ngừa hiện tượng dính càng kính vào bề mặt quang học khi nạp và bung kính. Phiên bản toric của dòng kính này có khả năng hiệu chỉnh độ loạn thị lên đến 6,0 D tại mặt phẳng thể thủy tinh nhân tạo. Trong trường hợp cụ thể của bệnh nhân, công suất thấu kính được tính toán cho mắt cần phẫu thuật là +22,5 D công suất cầu kết hợp +2,25 D công suất trụ toric.

Chỉ số/Thông số kỹ thuậtKết quả theo tài liệu
Độ tuổi bệnh nhân và bệnh kèm73 tuổi, đái tháo đường 15 năm, ARMD và drusen mắt phải
Độ loạn thị giác mạc đo đượcMắt phải 0,73 D; mắt trái 1,60 D
Công suất IOL tính toán cấy ghép+22,5 D cầu kèm 2,25 D trụ toric
Đường kính tổng thể thấu kính11,4 mm
Khả năng chỉnh loạn thị tối đa (IOL plane)Lên đến 6,0 D
Kích thước đường mổ tương thích2,2 mm
Thời gian phẫu thuật thực hiệnKhoảng 12 phút
Khoảng cách giữa hai mắt phẫu thuậtCách nhau 2 ngày

Kỹ thuật phẫu thuật và thao tác xoay chỉnh thấu kính

Quy trình phẫu thuật bắt đầu bằng bước đánh dấu trục 0° - 180° trên sinh hiển vi khám trước mổ. Trong phòng mổ, thể thủy tinh nhân tạo tương thích với đường rạch giác mạc nhỏ kích thước 2,2 mm. Kỹ thuật nạp kính tương đồng với hệ thống bơm của dòng kính FineVision trifocal mà phẫu thuật viên đã quen thuộc. Đầu kim tiêm được đưa sâu vào tiền phòng để bắt đầu mở và giải phóng thể thủy tinh nhân tạo.

Haptic dẫn đầu bung trực tiếp vào lòng bao thể thủy tinh, phẫu thuật viên dùng dụng cụ thứ hai hỗ trợ định vị để haptic đi sau trượt êm vào bao. Do đây là thấu kính ngả toric, thao tác căn chỉnh trục đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối. Thiết kế haptic dạng pod tạo điều kiện thuận lợi cho việc xoay thấu kính cả theo chiều kim đồng hồ lẫn ngược chiều kim đồng hồ nhằm đưa trục toric về đúng vạch đánh dấu. Quá trình hút chất nhầy dính (ophthalmic viscosurgical device - OVD) được thực hiện triệt để ở cả mặt trước và mặt sau thấu kính. Kết thúc phẫu thuật kéo dài 12 phút, thấu kính định tâm hoàn hảo, không có khuyết tật bề mặt, ổn định tuyệt đối trong bao. Mắt thứ hai được tiến hành can thiệp sau mắt thứ nhất 2 ngày.

Kết quả lâm sàng 3 tháng và thảo luận hội trường

Đánh giá tại thời điểm 3 tháng hậu phẫu cho thấy kết quả khúc xạ và thị giác vượt trội. Mắt phải đạt thị lực xa 6/6 một phần (partial), mắt trái đạt 6/5 không cần chỉnh kính, và thị lực thị giác hai mắt (binocular vision) đạt 6/5. Ở cự ly nhìn gần chức năng, bệnh nhân đọc thoải mái cỡ chữ N8 và có thể đọc được cỡ chữ N6 với một chút nỗ lực. Đường cong mất nét (defocus curve) tại mốc 3 tháng ghi nhận phạm vi tiêu cự rõ (range of focus) đạt xấp xỉ 2,0 D, cao hơn mức kỳ vọng thông thường của nhóm đơn tiêu cự cải tiến (thường chỉ dao động quanh 1,0 D hoặc thấp hơn).

Bệnh nhân hoàn toàn độc lập với kính gọng khi thực hiện các hoạt động thường nhật: tự quan sát bảng điều khiển ô tô, cài đặt định vị GPS, lái xe an toàn cả ban ngày lẫn ban đêm. Khảo sát chất lượng thị giác ghi nhận hoàn toàn không có hiện tượng quầng tán xạ (halos), chói lóa (glare) hay các rối loạn thị giác phát sinh (dysphotopsia). Trong phần thảo luận, các chuyên gia ghi nhận việc bổ sung cơ chế toric trên nền tảng Isopure Serenity đã giải quyết khoảng trống lớn cho lâm sàng, đặc biệt hỗ trợ triệt tiêu cả những độ loạn nhỏ từ 0,75 D, đồng thời cấu trúc chân kính tripod/pod được kỳ vọng sẽ gia tăng độ ổn định xoay và góp phần giảm tỷ lệ đục bao sau (posterior capsule opacification - PCO).

Chỉ số thị giác sau 3 thángKết quả theo tài liệu
Thị lực không chỉnh kính mắt phải (xa)6/6 partial, 1 mắt
Thị lực không chỉnh kính mắt trái (xa)6/5, không chấp nhận kính thêm
Thị lực nhìn xa hai mắt kết hợp6/5 binocular
Thị lực nhìn gần chức năngN8 thoải mái, đọc được N6 khi gắng sức nhẹ
Độ rộng tiêu cự trên đường cong defocusKhoảng 2,0 D
Quầng sáng (halos) và chói lóa (glare)Hoàn toàn không ghi nhận
Tỷ lệ độc lập với kính gọng100% cho thị giác xa và trung gian
Bình luận: Báo cáo của bác sĩ Sheetal Brar nhấn mạnh một tình huống lâm sàng rất thực tế: bệnh nhân có bệnh lý võng mạc giai đoạn sớm (ARMD, drusen) kết hợp loạn thị giác mạc. Việc từ chối IOL đa tiêu cự tán xạ nhằm bảo toàn độ nhạy tương phản và tránh hiện tượng rối loạn thị giác ban đêm là chỉ định hoàn toàn chuẩn xác. Điểm đáng chú ý là dòng kính Isopure Serenity với thiết kế chân pod kép đã khắc phục được nhược điểm thiếu phiên bản toric của Isopure thế hệ trước, đồng thời việc đường cong defocus đạt tới 2,0 D trên ca bệnh này là kết quả rất ấn tượng so với lý thuyết của IOL đơn tiêu cự cải tiến thông thường. Tuy nhiên, đây là dữ liệu từ một ca lâm sàng duy nhất (n = 1) do tác giả phẫu thuật cho người thân và tự đánh giá kết quả, nên mức độ bằng chứng khoa học còn hạn chế và có thể tồn tại sai số chủ quan; cần chờ đợi các nghiên cứu đoàn hệ lớn hơn để khẳng định tính tái lập của độ sâu tiêu cự 2,0 D này trên quần thể chung.
  • Cân nhắc IOL đơn tiêu cự cải tiến: Ưu tiên nhóm thấu kính này cho những bệnh nhân có nhu cầu nhìn trung gian (máy tính, lái xe) nhưng có bệnh lý dịch kính võng mạc đi kèm chống chỉ định IOL đa tiêu cự.
  • Triệt tiêu triệt để loạn thị giác mạc: Luôn kiểm soát loạn thị tồn dư dù ở mức thấp (từ 0,75 D trở lên) bằng phiên bản toric để bảo toàn chất lượng quang học và tối đa hóa độ sâu trường ảnh.
  • Khai thác ưu thế cơ học haptic: Thiết kế càng kính chân pod/tripod cho phép thao tác xoay chỉnh hai chiều thuận lợi trong bao và duy trì độ ổn định xoay lâu dài cho các mẫu IOL toric.

Tài liệu tham khảo:

Sheetal Brar, 2026, Lens choice for family, AIOC2026 GP212, Kênh YouTube aioseditorproceedings, Video ID: Cb__EF0UGTA.

Xem thêm