Trong báo cáo lâm sàng năm 2025, bác sĩ Shannon Wong đã phân tích các giải pháp lựa chọn thủy tinh thể nhân tạo (intraocular lens - IOL) tối ưu cho bệnh nhân phẫu thuật đục thủy tinh thể hoặc thay thấu kính khúc xạ từ 45 tuổi trở lên.
Cơ chế quang học của các dòng thấu kính nhân tạo thế hệ mới
Cơ chế điều tiết của mắt dựa trên sự linh hoạt của thể thủy tinh tự nhiên. Khi lão hóa, thể thủy tinh xơ cứng, mất khả năng thay đổi hình dạng để hội tụ ánh sáng lên võng mạc (retina), gây ra lão thị (presbyopia) và tiến triển thành đục thủy tinh thể (cataract). Các kính đa tiêu (multifocal IOL) sử dụng nguyên lý nhiễu xạ để phân chia ánh sáng thành nhiều tiêu điểm (xa, trung gian, gần). Kính kéo dài độ sâu tiêu cự (extended depth of focus - EDOF) tạo ra một dải tiêu cự liên tục giúp hạn chế hiện tượng quầng sáng (halos) ban đêm. Kính điều chỉnh bằng ánh sáng (light adjustable lens - LAL) sử dụng các đại phân tử nhạy sáng cho phép thay đổi công suất khúc xạ của thấu kính sau khi đã cố định trong bao noãn bằng tia cực tím tại phòng khám.
Phân loại và tiêu chí lựa chọn thấu kính trên lâm sàng
Dựa trên kinh nghiệm thực hành lâm sàng của tác giả, việc lựa chọn thấu kính được cá nhân hóa theo độ tuổi và nhu cầu thị lực của bệnh nhân:
- Nhóm tuổi từ 45 đến 65 tuổi (chưa đục thủy tinh thể nặng nhưng muốn giảm phụ thuộc kính): Phẫu thuật thay thấu kính khúc xạ cao cấp là giải pháp tối ưu. Dòng kính đa tiêu Envista Envy được đánh giá mang lại chất lượng thị giác toàn diện nhất năm 2025. Dòng kính Panoptics Pro mới đưa vào sử dụng cần thêm thời gian đánh giá.
- Nhóm tuổi từ 65 tuổi trở lên (đục thủy tinh thể ảnh hưởng thị lực): Lựa chọn phụ thuộc vào mức độ chấp nhận đeo kính gọng của bệnh nhân. Kính đơn tiêu Boschome LI61A mang lại chất lượng hình ảnh sắc nét nhất nhưng yêu cầu đeo kính gọng toàn thời gian. Kính Envista Aspire Toric được ưu tiên để sửa loạn thị. Kính EDOF (Vivity, Symphony) phù hợp cho nhu cầu nhìn xa và trung gian (máy tính), nhưng yếu khi nhìn gần (đọc sách).
- Kính điều chỉnh bằng ánh sáng (LAL): Phù hợp cho bệnh nhân muốn tinh chỉnh thị lực cá nhân hóa (monovision/blended vision). Tuy nhiên, quy trình đòi hỏi sự tuân thủ cao do cần nhiều lần điều chỉnh sau mổ.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ hài lòng chung với kính đa tiêu | 98% đến 99% bệnh nhân |
| Cỡ mẫu lâm sàng kính Envista Envy của tác giả | 200 bệnh nhân đầu tiên (báo cáo ngày 25/05/2025) |
| Cỡ mẫu lâm sàng kính Panoptics Pro của tác giả | 18 bệnh nhân (bắt đầu từ 08/04/2025) |
| Số lần tái khám yêu cầu đối với kính LAL | 5 đến 6 lần trong vòng 2 đến 3 tháng |
| Tỷ lệ gặp quầng sáng khó chịu ban đêm với kính đa tiêu | 1% đến 2% bệnh nhân |
| Kính đơn tiêu cơ bản được khuyên dùng | Boschome LI61A (yêu cầu đeo kính gọng toàn thời gian) |
| Kính toric sửa loạn thị được ưa chuộng nhất năm 2025 | Envista Aspire Toric |
| Các dòng kính EDOF được nhắc đến | Vivity và Symphony |
Bình luận: Đây là các báo cáo dựa trên kinh nghiệm thực hành lâm sàng đơn trung tâm của một phẫu thuật viên trong năm 2025, không phải là thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) quy mô lớn. Do đó, các số liệu về tỷ lệ hài lòng (98-99%) hay ưu thế của dòng kính Envista Envy mang tính chất quan sát đơn lẻ và có thể bị ảnh hưởng bởi thiên lệch lựa chọn bệnh nhân (selection bias). Việc so sánh giữa các dòng kính thế hệ mới như Panoptics Pro và Envista Envy vẫn cần thêm thời gian theo dõi dài hạn và cỡ mẫu lớn hơn để đạt được ý nghĩa thống kê đầy đủ.
Khuyến nghị thay đổi thực hành lâm sàng
- Cá nhân hóa việc lựa chọn thấu kính dựa trên độ tuổi, nghề nghiệp và mức độ chấp nhận đeo kính gọng của từng bệnh nhân.
- Tư vấn kỹ lưỡng cho bệnh nhân về hiện tượng quầng sáng ban đêm khi lựa chọn kính đa tiêu, mặc dù tỷ lệ gây khó chịu thực tế chỉ từ 1% đến 2%.
- Giải thích rõ quy trình điều trị phức tạp của kính điều chỉnh bằng ánh sáng (LAL), bao gồm việc tuân thủ 5-6 lần tái khám và khả năng mờ mắt tạm thời trong tháng đầu sau mổ.
- Sử dụng kính đơn tiêu (như Boschome LI61A) làm lựa chọn an toàn nhất cho những bệnh nhân ưu tiên chất lượng hình ảnh sắc nét tuyệt đối và không ngại đeo kính gọng.
Tài liệu tham khảo:
Shannon Wong, MD, 2025, How to select the best basic/premium lens implant for cataract or lens replacement surgery in 2025, YouTube Video ID: F0xSzuZh6D8