Mối liên hệ giữa Ngưng thở khi ngủ, Bệnh phổi tắc nghẽn và Glaucoma: Tổng quan các nghiên cứu lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
23.10.26
Last Updated

Tại hội nghị AIOC 2026, các báo cáo khoa học đã trình bày dữ liệu về mối liên hệ giữa các bệnh lý hệ thống như ngưng thở khi ngủ (OSA), bệnh phổi tắc nghẽn (OAD) và các thay đổi cấu trúc tại mắt liên quan đến glaucoma. Các nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tầm soát nhãn khoa định kỳ ở những bệnh nhân có bệnh lý hô hấp mạn tính để phát hiện sớm tổn thương thần kinh thị giác.

Nghiên cứu về mối liên hệ giữa OSA và Glaucoma

Nghiên cứu cắt ngang tại bệnh viện với 53 bệnh nhân OSA và 53 nhóm chứng cho thấy OSA dẫn đến tình trạng thiếu oxy ngắt quãng (intermittent hypoxia), gây stress oxy hóa và rối loạn chức năng nội mô, từ đó ảnh hưởng đến đầu dây thần kinh thị giác. Kết quả cho thấy sự mỏng đi của lớp sợi thần kinh võng mạc (RNFL) và viền thần kinh võng mạc (NRR) thường xuyên hơn ở nhóm OSA. Ngoài ra, độ bất đối xứng đĩa thị (disk asymmetry) cũng cao hơn đáng kể ở bệnh nhân OSA. Mặc dù khiếm khuyết thị trường được ghi nhận ở 28,3% bệnh nhân OSA so với 17% nhóm chứng, sự khác biệt này chưa đạt ý nghĩa thống kê.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu53 bệnh nhân OSA, 53 nhóm chứng
Tỷ lệ OSA64,1% nhẹ, 24,5% trung bình, 11,4% nặng
Khiếm khuyết thị trường28,3% ở nhóm OSA, 17% ở nhóm chứng
RNFL và NRRMỏng hơn đáng kể ở nhóm OSA
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Cơ chế thiếu oxy mạn tính trong OSA được tác giả nêu là yếu tố then chốt gây tổn thương thần kinh thị giác độc lập với áp lực nội nhãn (IOP).

Nghiên cứu về Bệnh phổi tắc nghẽn và thay đổi cấu trúc võng mạc

Nghiên cứu tiến cứu trên 26 bệnh nhân OAD cho thấy sự giảm độ dày trung bình của RNFL, đặc biệt ở góc phần tư phía dưới (inferior quadrant), gợi ý các thay đổi cấu trúc sớm ngay cả khi chưa có khiếm khuyết thị trường rõ rệt. Các tác giả cho rằng đây có thể là cơ chế độc lập với IOP, tương tự như các nghiên cứu trên bệnh nhân COPD. Việc tầm soát bằng OCT (Optical Coherence Tomography) được khuyến cáo thực hiện sớm ở bệnh nhân OAD để ngăn ngừa mất thị lực không hồi phục.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu26 bệnh nhân OAD
Thay đổi RNFLGiảm độ dày trung bình, đặc biệt ở góc phần tư phía dưới
Sự khác biệt IOPKhông có ý nghĩa thống kê giữa hai nhóm
Khuyến cáoTầm soát OCT sớm ở bệnh nhân OAD
Bình luận: Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khai thác tiền sử sử dụng steroid toàn thân ở bệnh nhân OAD, vì đây là yếu tố nguy cơ gây tăng nhãn áp thứ phát cần được loại trừ trong chẩn đoán.

Kết luận và thực hành lâm sàng

  • Tầm soát nhãn khoa định kỳ là bắt buộc đối với tất cả bệnh nhân được chẩn đoán OSA hoặc OAD.
  • Sử dụng OCT để đánh giá RNFL là công cụ nhạy bén nhất để phát hiện tổn thương sớm trước khi có thay đổi trên thị trường.
  • Cần khai thác kỹ tiền sử sử dụng steroid toàn thân ở bệnh nhân có bệnh lý hô hấp mạn tính.
  • Cân nhắc cơ chế tổn thương thần kinh thị giác do thiếu oxy mạn tính (vascular dysregulation) thay vì chỉ tập trung vào kiểm soát IOP.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, Poster Podium Presentation Glaucoma, aioseditorproceedings, 2026.

Xem thêm