Nền tảng nano dựa trên Hyaluronic Acid trong quản lý ung thư miệng

Bs Ngô Hữu Thế
26.10.26
Last Updated

Nghiên cứu của Samadder và cộng sự (2026) về các nền tảng nano dựa trên Hyaluronic Acid (HA) đã tổng hợp các tiến bộ trong việc quản lý ung thư biểu mô tế bào vảy khoang miệng (OSCC), một bệnh lý ác tính với 377.713 ca mới được ghi nhận toàn cầu vào năm 2020. HA là một glycosaminoglycan tự nhiên có khả năng tương tác với thụ thể CD44, vốn biểu hiện quá mức trên tế bào OSCC, đóng vai trò quan trọng trong sự tiến triển, di căn và kháng hóa trị của khối u.

Đặc tính lý hóa của Hyaluronic Acid

HA là một polymer tuyến tính bao gồm các đơn vị D-glucuronic acid và N-acetyl-D-glucosamine. Hiệu quả của HA như một chất mang thuốc được quyết định bởi tính ưa nước, khả năng tương thích sinh học, khả năng phân hủy sinh học và khả năng nhắm mục tiêu thụ thể CD44. Trọng lượng phân tử (MW) của HA ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng sinh học: HA trọng lượng phân tử cao (HMW-HA) hỗ trợ tính chất viscoelastic, hydrat hóa và ổn định cơ học, trong khi các mảnh HA trọng lượng phân tử thấp (LMW-HA) có đặc tính tiền viêm và thúc đẩy quá trình lành thương. HA có khả năng hấp thụ nước lên đến 1000 lần trọng lượng phân tử của chính nó, tạo thành các mạng lưới nước hydrat hóa cao, rất hữu ích trong các hệ thống phân phối thuốc tại chỗ.

Biến đổi hóa học của HA cho phân phối thuốc ung thư miệng

Việc biến đổi hóa học HA cho phép điều chỉnh các đặc tính như điện tích, tính ưa nước, khả năng liên kết ngang và khả năng phân hủy. Các dẫn xuất HA như (Meth)acrylated HA, Aldehyde-modified HA, và Thiol-modified HA (HA-SH) được thiết kế để tạo ra các mạng lưới hydrogel có thể tiêm hoặc hình thành tại chỗ. Tuy nhiên, mức độ thay thế (DS) cần được tối ưu hóa để tránh làm thay đổi khả năng nhận diện sinh học của HA đối với thụ thể CD44. Việc lựa chọn dẫn xuất HA phải dựa trên thách thức phân phối cụ thể của khối u miệng, ưu tiên bảo tồn khả năng mucoadhesion (độ bám dính niêm mạc) cho các tổn thương bề mặt.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứuTài liệu không nêu
Tỷ lệ OSCC trong các bệnh ác tính khoang miệngKhoảng 90%
Số ca OSCC mới toàn cầu (2020)377.713 ca
Số ca OSCC mới tại Ấn Độ (2022)143.759 ca
Số ca tử vong do OSCC tại Ấn Độ (2022)79.979 ca
Kích thước hạt ZFH NPs~196 nm
Zeta potential ZFH NPs~38,8 mV
Tỷ lệ giảm IC50 (HA, FU, HA+FU) so với Fisetin1,7-, 2,1-, và 2,9-lần
Tỷ lệ tăng tế bào apoptotic (ZFH so với Fisetin)~32,34% so với ~7,1%
Đường kính sợi nano glycyrrhizin-loaded~207,6 nm
Khả năng giữ ẩm của sợi nano696,66%
Bình luận: Thông tin theo Samadder et al., 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các nghiên cứu được trích dẫn chủ yếu ở giai đoạn tiền lâm sàng (in vitro hoặc mô hình chuột), do đó cần thận trọng khi ngoại suy hiệu quả điều trị sang người. Hạn chế lớn nhất là thiếu các mô hình orthotopic (cấy ghép vào vị trí giải phẫu tương ứng) để đánh giá chính xác sự tương tác giữa thuốc và môi trường vi mô khối u miệng.

Các nền tảng phân phối thuốc dựa trên HA

Các hệ thống phân phối thuốc dựa trên HA bao gồm hạt nano (nanoparticles), sợi nano (nanofibers), hydrogel và microneedles. Hạt nano ZFH (Fisetin-laden zein nanoparticles crosslinked with HA and Fucoidan) cho thấy khả năng giảm IC50 đáng kể và tăng cường hấp thụ tế bào. Các hệ thống sợi nano như glycyrrhizin-loaded HA nanofiber được thiết kế để quản lý viêm niêm mạc miệng, tận dụng khả năng giữ ẩm và bám dính niêm mạc. Hydrogel nhạy cảm với MMP-2 cho phép giải phóng thuốc do enzyme kích hoạt, trong khi microneedles (như AC17@HAMNs) giúp vượt qua rào cản biểu mô miệng để phân phối thuốc vào mô dưới niêm mạc với độ sâu xuyên thấu hơn 300 μm.

  • Ưu tiên sử dụng các hệ thống HA có khả năng bám dính niêm mạc cho các tổn thương bề mặt dễ tiếp cận.
  • Cần thực hiện các thí nghiệm chặn thụ thể (receptor-blocking) hoặc làm cạn kiệt CD44 để xác nhận cơ chế nhắm mục tiêu cụ thể.
  • Cần chuẩn hóa đặc tính lý hóa của HA (trọng lượng phân tử, mức độ biến đổi) trong các nghiên cứu tiền lâm sàng để đảm bảo tính nhất quán.
  • Các mô hình nghiên cứu tương lai nên chuyển từ nuôi cấy tế bào tiêu chuẩn sang các mô hình OSCC có liên quan lâm sàng.
  • Cần đánh giá kỹ lưỡng tính an toàn miễn dịch và các sản phẩm phân hủy của HA trong các nghiên cứu dài hạn.

Tài liệu tham khảo:

Bishal Samadder, Suraj Wagh, Giriraj Pandey, et al., 2026, Hyaluronic acid-navigated nanoplatforms for oral cancer management: Current advances, translational perspectives, and future outlook—A review, International Journal of Biological Macromolecules, 384, 154705, DOI: 10.1016/j.ijbiomac.2026.154705

Xem thêm