Độ chính xác chẩn đoán và tác động lâm sàng của chụp ảnh đáy mắt tại khoa cấp cứu

Bs Ngô Hữu Thế
26.10.26
Last Updated

Nghiên cứu hệ thống và phân tích gộp của Abdullah Al-Ani và cộng sự (2026) trên 6593 bệnh nhân từ 33 nghiên cứu đã đánh giá hiệu quả của việc chụp ảnh đáy mắt tại khoa cấp cứu (ED). Kết quả cho thấy bằng chứng mức độ tin cậy thấp về hiệu suất chẩn đoán ở mức trung bình đến tốt, với độ nhạy gộp là 0,78 (95% CI: 0,66–0,87) và độ đặc hiệu gộp là 0,91 (95% CI: 0,86–0,94).

Đặc điểm các nghiên cứu

Trong tổng số 33 nghiên cứu được đưa vào phân tích, 27 (81,2%) là nghiên cứu tiến cứu và 6 (18,2%) là nghiên cứu hồi cứu. Các phương thức hình ảnh bao gồm chụp ảnh đáy mắt không giãn đồng tử (non-mydriatic fundus photography - NMFP), chụp cắt lớp quang học (optical coherence tomography - OCT), và hình ảnh góc rộng (ultra-widefield imaging). Việc chụp ảnh được thực hiện bởi nhân viên ED (42,4%), học viên y khoa (30,3%), và các nhân viên khác. Hình ảnh được diễn giải chủ yếu bởi bác sĩ nhãn khoa hoặc học viên nhãn khoa trong 22 (66,7%) nghiên cứu. Các nghiên cứu chủ yếu tập trung tại Hoa Kỳ (n = 26, 78,8%).

Hiệu suất chẩn đoán

Phân tích gộp cho thấy hiệu suất chẩn đoán ở mức trung bình đến tốt khi so sánh với khám đáy mắt giãn đồng tử bởi bác sĩ nhãn khoa. Chỉ số HSROC AUC đạt 0,93. Khi phân tầng theo loại thiết bị, cả hình ảnh góc rộng và NMFP đều cho thấy hiệu suất tương đương. Đối với các tình trạng cụ thể, độ nhạy cho phù gai thị (papilledema) là 0,84 (95% CI: 0,70–0,92) và độ đặc hiệu là 0,94 (95% CI: 0,82–0,98). Hiệu suất chẩn đoán không có sự khác biệt đáng kể giữa các nhóm người đọc tại chỗ hoặc từ xa.

Khả năng đọc được của hình ảnh và tác động vận hành

Tỷ lệ hình ảnh có thể đọc được (image gradability) ở mức cao với 0,854 (95% CI: 0,796–0,897), mặc dù có sự không đồng nhất đáng kể giữa các nghiên cứu (I²=87,1%). Về tác động vận hành, việc triển khai chụp ảnh đáy mắt tại ED dẫn đến thay đổi quyết định quản lý lâm sàng ở 53,2% bệnh nhân. Ngoài ra, 41,6% yêu cầu hội chẩn nhãn khoa đã được giải quyết mà không cần khám trực tiếp. Một số nghiên cứu báo cáo giảm thời gian lưu tại ED, ví dụ từ 27 giờ xuống 12 giờ trong một nghiên cứu về phù gai thị.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu6593 bệnh nhân, 33 nghiên cứu
Độ nhạy gộp0,78 (95% CI: 0,66–0,87)
Độ đặc hiệu gộp0,91 (95% CI: 0,86–0,94)
HSROC AUC0,93
Tỷ lệ hình ảnh đọc được0,854 (95% CI: 0,796–0,897)
Thay đổi quản lý lâm sàng0,532 (95% CI: 0,308–0,744)
Tránh hội chẩn trực tiếp0,416 (95% CI: 0,326–0,512)
Bình luận: Thông tin theo Al-Ani et al., 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Nghiên cứu cho thấy tiềm năng lớn của việc tích hợp hình ảnh đáy mắt vào quy trình cấp cứu để giảm tải cho chuyên khoa nhãn khoa. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng độ tin cậy của bằng chứng hiện tại vẫn ở mức thấp đến rất thấp do tính không đồng nhất của các nghiên cứu đơn trung tâm. Việc triển khai cần chú trọng vào đào tạo nhân viên và tích hợp hệ thống lưu trữ hình ảnh.
  • Cân nhắc triển khai chụp ảnh đáy mắt tại ED để hỗ trợ sàng lọc các bệnh lý đe dọa thị lực như phù gai thị hoặc tắc động mạch trung tâm võng mạc.
  • Sử dụng hình ảnh đáy mắt như một công cụ hỗ trợ hội chẩn từ xa để giảm thiểu các yêu cầu khám nhãn khoa trực tiếp không cần thiết.
  • Đảm bảo quy trình đào tạo nhân viên ED về kỹ thuật chụp ảnh để duy trì tỷ lệ hình ảnh có thể đọc được cao.
  • Cần thiết lập quy trình tích hợp hình ảnh vào hồ sơ bệnh án điện tử để đảm bảo tính pháp lý và theo dõi dọc.

Tài liệu tham khảo:

Abdullah Al-Ani, Michelle Pham, et al., 2026, Diagnostic accuracy and clinical impact of ocular fundus imaging in the emergency department: A systematic review and meta-analysis, Survey of Ophthalmology, DOI: 10.1016/j.survophthal.2026.10.004.

Xem thêm