Đổi mới sáng tạo trong nhãn khoa: Từ ý tưởng lâm sàng đến thực hành

Bs Ngô Hữu Thế
18.10.26
Last Updated

Bài giảng tại AIOC2026 (2026) về chủ đề đổi mới sáng tạo trong nhãn khoa đã trình bày quy trình chuyển đổi từ một ý tưởng lâm sàng thành giải pháp thực tế. Quy trình này bao gồm các bước: xác định vấn đề, hình thành câu hỏi nghiên cứu, thiết kế, phát triển, thử nghiệm, phân tích rủi ro, kiểm định lâm sàng, xin cấp phép, bảo hộ sở hữu trí tuệ và thương mại hóa.

Swivel Haptic IOL

Tác giả giới thiệu loại kính nội nhãn (Intraocular Lens - IOL) với thiết kế swivel haptic nhằm cố định vào bao trước. Ý tưởng xuất phát từ việc quan sát cơ chế hoạt động của chân chống xe đạp. Nguyên mẫu đầu tiên sử dụng haptic bằng PMMA bị gãy, sau đó được thay thế bằng vật liệu độc quyền có độ bền cao. Thiết kế này giúp ổn định trục cho toric IOL, giảm thiểu xoay kính và hỗ trợ loại bỏ chất nhầy (viscoelastic) dễ dàng hơn so với các loại kính cố định bao khác mà không cần hỗ trợ từ laser femtosecond.

Toric Marker

Để giải quyết khó khăn trong việc định vị toric IOL ở những bệnh nhân có đồng tử nhỏ, tác giả đã phát triển dụng cụ đánh dấu toric (toric marker). Dụng cụ này tạo ra các vết đánh dấu tạm thời bằng cách ấn nhẹ (indentation) lên bề mặt kính, giúp phẫu thuật viên căn chỉnh trục chính xác mà không cần thao tác trực tiếp lên mống mắt. Điều này giúp giảm thiểu các biến chứng như giải phóng sắc tố, tăng prostaglandin, phù hoàng điểm dạng nang (Cystoid Macular Edema - CME), viêm màng bồ đào sau phẫu thuật và tăng nhãn áp đột ngột.

System Maker

Tác giả đề xuất chuẩn hóa việc bẻ đầu kim (needle bending) bằng dụng cụ chuyên dụng (system maker) thay vì sử dụng kẹp kim thông thường vốn dễ gây hư hỏng dụng cụ và thiếu tính đồng nhất. Dụng cụ này được thiết kế để bẻ đầu kim 26 gauge (BD) một góc 90° với độ dài chính xác 0,5 mm, giúp tạo ra các đường rạch capsulorhexis đồng nhất, hỗ trợ phẫu thuật viên thực hiện các ca phẫu thuật ổn định bất kể trình độ của trợ thủ.

Thiết bị cứu hộ trong phẫu thuật Phaco

Nhằm giảm thiểu rủi ro rơi nhân vào dịch kính trong trường hợp rách bao sau (Posterior Capsular Rupture - PCR) khi phẫu thuật phaco, tác giả đã thiết kế một thiết bị lưới an toàn (safety net device). Thiết bị này được làm từ vật liệu ưa nước, đưa vào qua đường rạch, đặt trên mống mắt và cố định bằng móc mống mắt (iris hooks). Thiết bị giúp giữ nhân, cho phép phẫu thuật viên nhũ tương hóa nhân an toàn mà không cần mở rộng đường rạch, sau đó thực hiện cắt dịch kính và đặt IOL ba mảnh.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Thời gian tồn tại vết đánh dấu toricKhoảng 2 phút
Thời gian vết đánh dấu biến mất2 đến 5 phút
Độ dài vết bẻ kim 26 gauge0,5 mm
Góc bẻ kim90°
Tỷ lệ rách bao sau (PCR)Khoảng 1/1000 ca phaco
Bình luận: Các giải pháp được trình bày tập trung vào việc giải quyết các vấn đề kỹ thuật cụ thể trong phẫu thuật đục thủy tinh thể. Tác giả nhấn mạnh tư duy giải quyết vấn đề (problem-solving mind) là cốt lõi của đổi mới. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các thiết bị như lưới an toàn cho PCR hiện chưa được thương mại hóa rộng rãi và cần được đánh giá thêm về tính an toàn cũng như hiệu quả trong các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn hơn. Thông tin theo [AIOC2026, 2026]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
  • Luôn quan sát và xác định vấn đề cụ thể trong quá trình phẫu thuật để tìm kiếm giải pháp cải tiến.
  • Ưu tiên các thiết kế giúp chuẩn hóa quy trình phẫu thuật để giảm phụ thuộc vào kỹ năng của trợ thủ.
  • Sử dụng các dụng cụ hỗ trợ định vị trục toric để giảm thiểu thao tác lên mống mắt, từ đó giảm nguy cơ viêm và tăng nhãn áp.
  • Cân nhắc các thiết bị cứu hộ tạm thời trong trường hợp rách bao sau để bảo vệ cấu trúc mắt và ngăn ngừa rơi nhân.
  • Đổi mới không nhất thiết cần công nghệ cao, mà bắt nguồn từ tư duy quan sát thực tế lâm sàng.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Sri Ganesh, 2026, Beyond Boundaries the Key to Innovation, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: sP7l6Y5rReY.

Xem thêm