Tại hội thảo AIOC2026, phiên IC161, Dr. Subhrangshu Sengupta đã trình bày về sự tiến hóa của phẫu thuật khúc xạ từ việc chỉ điều chỉnh công suất sang điều chỉnh quang học, với trọng tâm là cá nhân hóa phẫu thuật Femto LASIK. Công nghệ laser femtosecond (Femto laser) sử dụng tia hồng ngoại với bước sóng 1053 nm, hoạt động dựa trên cơ chế quang phân hủy (photo disruption) với thời gian xung 10^-5 giây, giúp giảm thiểu tổn thương mô so với các công nghệ laser cũ hơn.
Cá nhân hóa trong tạo vạt giác mạc
Việc tạo vạt giác mạc (corneal flap) hiện nay có thể tùy chỉnh gần như mọi thông số, bao gồm độ dày vạt, đường kính vạt (từ 8 đến 9,5 mm), vị trí bản lề (hinge position), góc cắt cạnh (side cut angle), năng lượng laser, khoảng cách giữa các điểm bắn (spotted line separation) và các thông số túi (pocket parameters) cho đặt vòng nội mô (ICR). Các nền tảng laser khác nhau có đặc điểm áp lực nội nhãn (IO) khác nhau: nền tảng InLase tạo vạt phẳng dưới giác mạc với IO thường trên 100 mmHg, trong khi nền tảng VisuMax tạo vạt cong với IO thấp hơn, hiếm khi vượt quá 35 mmHg. Vạt tạo bởi laser femtosecond có kiến trúc sạch hơn, độ chính xác cao hơn, giảm tỷ lệ biến chứng như thủng vạt (button holes), vạt rời (free caps) và các vết cắt không đều.
Quản lý quang sai và các phương pháp tùy chỉnh
Cấu trúc mắt là nguồn gốc của các quang sai (aberrations), trong đó giác mạc là thành phần đóng góp chính. Quang sai được chia thành hai nhóm: quang sai bậc thấp (low-level aberrations) như cận thị, loạn thị có thể điều chỉnh bằng kính; và quang sai bậc cao (higher-order aberrations) như coma, quang sai cầu (spherical aberration) không thể điều chỉnh bằng kính thông thường. Các phương pháp tùy chỉnh bao gồm: (1) Tissue-optimized ablation: bù đắp năng lượng do góc chiếu tia laser để giảm thiểu quang sai cầu; (2) Wavefront-guided ablation: sử dụng bản đồ quang sai (aberration map) để điều chỉnh cả khúc xạ chuẩn và quang sai bậc cao; (3) Triple-guided ablation: dựa trên địa hình giác mạc (topography) thay vì chỉ dựa vào khúc xạ chủ quan.
Chiến lược lập kế hoạch phẫu thuật
Chiến lược lập kế hoạch tập trung vào ba thành phần: thành phần cầu, thành phần cầu và giá trị Q (Q value). Giao thức SAND (hoặc L-protocol) tập trung vào việc cân bằng sai số thực tế thay vì chỉ dựa vào khúc xạ chủ quan. Surgeon điều chỉnh sphere cho đến khi C4 (defocus) và C12 (spherical aberration) được cân bằng. Việc sử dụng trục loạn thị đo được (measured cylinder axis) thay vì loạn thị chủ quan (manifest cylinder) được khuyến cáo để tránh các bất ngờ khúc xạ (hypopic surprises). Nếu có quang sai tồn dư sau phẫu thuật, cần tư vấn bệnh nhân chờ đợi từ 3 đến 6 tháng trước khi quyết định can thiệp lại.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Bước sóng laser | 1053 nm |
| Thời gian xung Femto laser | 10^-5 giây |
| Áp lực nội nhãn (InLase) | 100 mmHg hoặc hơn |
| Áp lực nội nhãn (VisuMax) | hiếm khi trên 35 mmHg |
| Đường kính vạt | 8 đến 9,5 mm |
| Thời gian chờ đợi tái can thiệp | 3 đến 6 tháng |
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các thông số kỹ thuật như áp lực nội nhãn và các giao thức lập kế hoạch (SAND protocol) là đặc thù của từng nền tảng laser, người phẫu thuật cần nắm vững phần mềm của máy mình sử dụng. Việc chờ đợi 3-6 tháng trước khi tái can thiệp là kinh nghiệm lâm sàng hợp lý để ổn định khúc xạ.
- Luôn kiểm tra độ dày giác mạc còn lại (residual stromal bed) trước khi quyết định phẫu thuật.
- Sử dụng trục loạn thị đo được từ bản đồ địa hình thay vì chỉ dựa vào khúc xạ chủ quan để tăng độ chính xác.
- Không nên cố gắng loại bỏ hoàn toàn mọi quang sai vì mắt không bao giờ hoàn toàn không có quang sai.
- Ưu tiên quan sát và chờ đợi từ 3-6 tháng đối với các trường hợp có quang sai tồn dư gây triệu chứng trước khi can thiệp lại.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Subhrangshu Sengupta, 2026, Precision Customization with Femto Lasik, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: rooHGcdUCmE.