Nghiên cứu này tổng hợp 929 ca bệnh nấm niêm mạc (mucormycosis) từ cuối những năm 1800 đến 2006, đồng thời thảo luận về các thách thức trong chẩn đoán và quản lý bệnh lý albinism và hội chứng thần kinh nhãn khoa. Việc nhận diện sớm các tình trạng suy giảm miễn dịch là yếu tố then chốt để cải thiện tiên lượng bệnh nhân.
Cơ chế bệnh sinh nấm niêm mạc
Trong điều kiện bình thường, các protein liên kết sắt trong huyết thanh ngăn chặn sự tự do của sắt, kết hợp với hoạt động của bạch cầu trung tính (neutrophil) và đại thực bào (macrophage) để ngăn ngừa nhiễm trùng. Ở bệnh nhân nhiễm toan ceton do đái tháo đường (diabetic ketoacidosis), pH acid làm giải phóng sắt tự do, tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển. Nấm xâm nhập qua quá trình xâm lấn mạch máu (angio-invasive process), phá hủy hàng rào bảo vệ nội mô.
Dữ liệu lâm sàng
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tổng số ca nấm niêm mạc | 929 ca |
| Tỷ lệ bệnh nhân đái tháo đường | 36% tổng số ca |
| Tỷ lệ ca không có bệnh nền | 176 bệnh nhân |
| Tỷ lệ tử vong chung | tài liệu không nêu |
| Tỷ lệ tử vong ở nhóm không bệnh nền | thấp hơn so với nhóm có suy giảm miễn dịch |
| Tỷ lệ biến chứng sau tiêm retrobulbar | 4.3% |
Bình luận: Dữ liệu về nấm niêm mạc dựa trên tổng quan các ca bệnh (case series) lịch sử, do đó thiếu nhóm chứng và có độ nhiễu cao. Việc sử dụng tiêm thuốc kháng nấm tại chỗ (retrobulbar injection) là một can thiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên kinh nghiệm lâm sàng, vì bằng chứng về hiệu quả vượt trội so với phẫu thuật cắt bỏ (exenteration) vẫn còn gây tranh cãi trong y văn.
Thực hành lâm sàng
- Cần duy trì chỉ số nghi ngờ cao đối với nấm niêm mạc ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch, ngay cả khi triệu chứng xoang không điển hình.
- Việc đảo ngược tình trạng suy giảm miễn dịch (như kiểm soát đường huyết trong DKA) là ưu tiên hàng đầu trong quản lý.
- Đối với albinism, cần thực hiện đánh giá hệ thống toàn diện để loại trừ các hội chứng di truyền nguy hiểm như Hermansky-Pudlak syndrome.
- Tránh sử dụng thuật ngữ "albino" để tôn trọng cộng đồng bệnh nhân, thay vào đó sử dụng "người mắc albinism".
- Cân nhắc xét nghiệm di truyền cho bệnh nhân có giảm thị lực không giải thích được và có dấu hiệu giảm sản hoàng điểm (foveal hypoplasia) trên OCT.
Tài liệu tham khảo:
Moran CORE, 2025, Orbital Mucormycosis; Diagnosis and Management of Albinism; Neuro-Ophthalmology Smorgasbord!, Moran CORE, 00:56:15.