Phacoemulsification sau phẫu thuật RK với tình trạng mất vững dây chằng treo thủy tinh thể

Bs Ngô Hữu Thế
16.10.26
Last Updated

Báo cáo ca lâm sàng từ hội thảo AIOC2026 (n=1 bệnh nhân trẻ tuổi) trình bày kỹ thuật phẫu thuật Phacoemulsification (Phaco) trên mắt đã từng thực hiện phẫu thuật rạch giác mạc hình nan hoa (Radial Keratotomy - RK) với 32 đường rạch, kèm theo biến chứng mất vững dây chằng treo thủy tinh thể (zonular instability). Mục tiêu chính của ca phẫu thuật là phục hồi thị lực cho bệnh nhân có sẹo giác mạc dày sau RK.

Thách thức trong phẫu thuật Phaco sau RK

Phẫu thuật trên mắt đã qua RK đối mặt với nhiều thách thức kỹ thuật, đặc biệt là việc điều hướng các đường rạch cũ. Trong ca bệnh này, phẫu thuật viên đã thực hiện các đường rạch chính và phụ để tránh các đường rạch RK hiện có. Một thách thức lớn khác là tình trạng mất vững dây chằng treo thủy tinh thể (zonular instability) được ghi nhận ngay khi bắt đầu thực hiện xé bao (rexis). Việc xé bao quá lớn có thể làm trầm trọng thêm tình trạng yếu dây chằng do làm đứt các điểm bám dây chằng treo thủy tinh thể phía trước (anterior zonular insertions).

Quản lý mất vững dây chằng và đặt vòng căng bao

Để giảm thiểu áp lực lên dây chằng, phẫu thuật viên chủ động tạo một bao xé có kích thước phù hợp. Trong quá trình làm sạch vỏ (cortical clean up), các nếp gấp bao (capsular bag folds) đã xuất hiện tại vị trí mất vững. Quyết định đặt vòng căng bao (Capsular Tension Ring - CTR) loại 12 mm đã được đưa ra. Kỹ thuật đặt CTR đòi hỏi sự khéo léo để tránh việc vòng đi nhầm vào khoang tiền phòng (AC) thay vì vào trong bao. Việc sử dụng chất nhầy (viscoelastic) như Viscoat hoặc Aurocoat giúp duy trì không gian và bảo vệ bao trong quá trình thao tác.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Số đường rạch RK32 đường rạch
Loại vòng căng bao (CTR)Loại 3, kích thước 12 mm
Thị lực trước phẫu thuậtĐếm ngón tay
Thị lực sau phẫu thuật6/60
Loại thủy tinh thể nhân tạo (IOL)Single-piece, hydrophilic
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Phẫu thuật Phaco trên mắt sau RK đòi hỏi sự thận trọng tối đa do nguy cơ mở lại các đường rạch cũ. Việc sử dụng đường rạch củng mạc (scleral incision) thay vì giác mạc trong suốt (clear corneal incision) được các chuyên gia khuyến nghị để tăng độ an toàn. Hạn chế của ca này là thị lực cải thiện khiêm tốn do sẹo giác mạc dày sẵn có.

Góc nhìn nhãn khoa (biên tập bổ sung, cần kiểm chứng): Phẫu thuật Phaco trên mắt sau RK thường gặp khó khăn do giác mạc không ổn định và nguy cơ biến dạng khúc xạ. Việc sử dụng CTR là tiêu chuẩn vàng để ổn định bao thủy tinh thể trong các trường hợp mất vững dây chằng. Các phẫu thuật viên cần lưu ý rằng việc xé bao quá rộng có thể làm mất đi sự hỗ trợ của dây chằng treo thủy tinh thể, do đó cần cân nhắc kỹ thuật xé bao nhỏ hơn hoặc sử dụng các dụng cụ hỗ trợ như capsular hooks nếu cần thiết.

  • Ưu tiên đường rạch củng mạc để tránh mở lại các đường rạch RK cũ.
  • Sử dụng chất nhầy dispersive để bảo vệ bao và duy trì không gian khi đặt CTR.
  • Tránh xé bao quá lớn để bảo tồn các điểm bám dây chằng treo thủy tinh thể còn lại.
  • Sử dụng kỹ thuật đặt CTR hand-on-hand để tránh vòng bị trượt vào tiền phòng.
  • Giảm tốc độ hút (aspiration flow rate) khi làm sạch vỏ ở mắt có dây chằng yếu.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Abhinav Sinsinwar, 2026, Phaco Surgery After RK With Zonular Instability, AIOS Editor Proceedings 3, Video ID: PuGVSUTTChk.

Xem thêm