Hội thảo AIOC2026 IC86 (2026) đã thảo luận về các chiến lược tích hợp trong quản lý Glaucoma, bao gồm phẫu thuật xâm lấn tối thiểu, ứng dụng genomics và trí tuệ nhân tạo (AI) trong chẩn đoán và theo dõi bệnh. Các chuyên gia nhấn mạnh sự cần thiết của việc cá thể hóa điều trị dựa trên dữ liệu di truyền và công nghệ số.
Phẫu thuật Glaucoma xâm lấn tối thiểu (MIGS)
Phẫu thuật xâm lấn tối thiểu (Minimally Invasive Glaucoma Surgery - MIGS) đã trở thành một lớp thủ thuật mới, mở rộng lựa chọn điều trị với hiệu quả giảm nhãn áp (IOP) cao, an toàn hơn và phục hồi nhanh hơn so với phẫu thuật truyền thống như cắt bè củng mạc (trabeculectomy). Các thiết bị MIGS được phân loại dựa trên cơ chế sinh lý và vị trí giải phẫu, bao gồm các thiết bị cắt hoặc loại bỏ mạng lưới bè (TM) như KDB (Kahook Dual Blade), GAD (Gonioscopy Assisted Transluminal Trabeculotomy) hoặc các thiết bị cấy ghép như iStent và Hydrus. Đối với KDB, thiết bị tạo vết rạch song song và cắt bỏ một dải mạng lưới bè, giúp giảm IOP hiệu quả. Trong khi đó, Hydrus là thiết bị cấy ghép dài 8mm, làm giãn kênh Schlemm và tạo đường thoát dịch thủy dịch qua ba cửa sổ. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh, chi phí và kinh nghiệm của phẫu thuật viên.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Hiệu quả giảm IOP (MIGS) | Khoảng 25% giảm áp lực và giảm thuốc |
| Phạm vi cắt mạng lưới bè (KDB) | 120 đến 150 độ |
| Độ dài Hydrus | 8 mm |
| Phạm vi giãn kênh Schlemm (Hydrus) | 90 độ |
Genomics và Biomarkers trong Glaucoma
Việc sử dụng các dấu ấn sinh học (biomarkers) và phân tích di truyền nhằm mục đích chẩn đoán sớm và dự đoán tiến triển bệnh. Gen myocilin là nguyên nhân phổ biến gây Glaucoma góc mở thiếu niên. Các nghiên cứu genomewide association studies (GWAS) đã xác định hàng trăm biến thể di truyền liên quan đến Glaucoma góc mở nguyên phát. Điểm nguy cơ đa gen (Polygenic Risk Score - PRS) tổng hợp các biến thể di truyền để dự đoán tính nhạy cảm của cá nhân với bệnh. Mặc dù có tiềm năng lớn, các công cụ này hiện chủ yếu khả dụng cho người gốc Âu và đang trong giai đoạn nghiên cứu. Các dấu ấn sinh học protein như Serum Amyloid A hoặc nồng độ citrate trong huyết tương cũng đang được nghiên cứu như các chỉ số dự báo nguy cơ.
Trí tuệ nhân tạo (AI) và Telemedicine trong Glaucoma
AI đang được ứng dụng để chẩn đoán và theo dõi bệnh thông qua các thuật toán học máy (machine learning). Khái niệm Explainable AI (AI có thể giải thích) giúp bác sĩ hiểu lý do máy đưa ra chẩn đoán, ví dụ như dựa trên khuyết tật lớp sợi thần kinh võng mạc (RNFL) hoặc vết lõm gai thị. Các hệ thống AI hiện nay có thể đạt độ nhạy và độ đặc hiệu cao trong việc phân tích hình ảnh OCT và fundus. Telemedicine (y học từ xa) đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng khả năng tiếp cận chăm sóc Glaucoma, đặc biệt ở các vùng sâu vùng xa, thông qua mô hình hub-and-spoke. Các công cụ như iCare Home (đo nhãn áp tại nhà) và các ứng dụng thị trường dựa trên smartphone hỗ trợ theo dõi bệnh nhân liên tục, giúp giảm tỷ lệ bỏ khám.
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026 IC86, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các công nghệ AI và PRS hiện vẫn đang trong giai đoạn phát triển và chưa thay thế được quyết định lâm sàng của bác sĩ. Bác sĩ vẫn chịu trách nhiệm pháp lý hoàn toàn đối với bệnh nhân.
- Cân nhắc sử dụng MIGS cho bệnh nhân Glaucoma mức độ nhẹ đến trung bình kết hợp phẫu thuật đục thủy tinh thể.
- Tận dụng các công cụ theo dõi từ xa để cải thiện sự tuân thủ điều trị của bệnh nhân.
- Cập nhật các tiến bộ về AI trong chẩn đoán hình ảnh để hỗ trợ ra quyết định lâm sàng.
Tài liệu tham khảo:
AIOC2026, 2026, IC86 - Innovations & Integrative Strategies in Glaucoma from Genomics & AI to Next Generation Management, AIOS Editor Proceedings, Video ID: 4d8n9ocT_FQ.