Phân tích ca lâm sàng tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc và các bệnh lý mạch máu võng mạc

Bs Ngô Hữu Thế
17.10.26
Last Updated

Tài liệu từ buổi giảng trực tuyến năm 2022 của kênh COLORFUL PRISM trình bày các ca lâm sàng về tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc (Central Retinal Vein Occlusion - CRVO) và các bệnh lý liên quan. Việc chẩn đoán và quản lý các bệnh lý này đòi hỏi sự kết hợp giữa thăm khám lâm sàng, đánh giá tiền sử bệnh toàn thân và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh hiện đại.

Ca lâm sàng 1: Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc thể thiếu máu

Bệnh nhân nữ, 45 tuổi, tiền sử tăng huyết áp, đến khám vì nhìn mờ mắt trái 10 ngày. Thị lực mắt phải 7/10, mắt trái 1/10. Thăm khám ghi nhận tổn thương phản xạ đồng tử hướng tâm (Relative Afferent Pupillary Defect - RAPD) bên trái. Soi đáy mắt cho thấy phù gai thị, xuất huyết võng mạc lan tỏa và phù hoàng điểm dạng nang. Đây là các dấu hiệu điển hình của CRVO. Việc đánh giá tình trạng tưới máu võng mạc thông qua chụp mạch huỳnh quang (Fluorescein Angiography - FA) hoặc chụp mạch cắt lớp quang học (Optical Coherence Tomography Angiography - OCTA) là cần thiết để phân loại thể thiếu máu hay không thiếu máu, từ đó quyết định hướng điều trị.

Bình luận: Thông tin theo COLORFUL PRISM, 2022; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc phân biệt giữa tuần hoàn bàng hệ và tân mạch là yếu tố then chốt trong tiên lượng. Tân mạch thường đi kèm với rò rỉ dịch và xuất huyết do lớp nội mô bất thường, trong khi tuần hoàn bàng hệ là cơ chế bù trừ tốt hơn.

Ca lâm sàng 2: Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc mạn tính

Bệnh nhân nam, 62 tuổi, tiền sử tăng huyết áp 5 năm, không đái tháo đường, không tăng mỡ máu. Mắt trái nhìn mờ trên 1 tháng, thị lực 20/400. Hình ảnh đáy mắt cho thấy các dấu hiệu xơ cứng động mạch, bắt chéo động-tĩnh mạch bệnh lý. OCTA cho thấy mật độ mạch máu lớp sâu giảm nhiều, giải thích cho thị lực kém dù đáy mắt nhìn tương đối ổn định. Đây là ví dụ về tắc tĩnh mạch mạn tính, nơi tổn thương thiếu máu lớp sâu đóng vai trò quan trọng trong suy giảm thị lực.

Ca lâm sàng 3: Tắc nhánh tĩnh mạch võng mạc

Bệnh nhân nam, 47 tuổi, mắt phải nhìn mờ 1 tuần, thị lực 7/10. Hình ảnh đáy mắt ghi nhận giãn tĩnh mạch ngoằn ngoèo tại cung mạch thái dương trên, kèm theo các đám xuất tiết dạng bông (cotton-wool spots). Đây là biểu hiện của tắc nhánh tĩnh mạch võng mạc (Branch Retinal Vein Occlusion - BRVO) tại vị trí bắt chéo động-tĩnh mạch. Chụp mạch huỳnh quang giúp xác định vùng thiếu máu và loại trừ tân mạch. Điều trị laser quang đông được chỉ định cho các vùng thiếu máu rộng để phòng ngừa biến chứng tân mạch.

Ca lâm sàng 4: Bệnh võng mạc tăng huyết áp

Bệnh nhân nam, 48 tuổi, thị lực mắt phải đếm ngón tay, mắt trái 8/10, huyết áp 164/100 mmHg. Đáy mắt ghi nhận đĩa thị nhạt màu, mạch máu đổi hướng, dấu hiệu xơ cứng động mạch. Đây là biểu hiện của bệnh võng mạc tăng huyết áp lâu ngày không kiểm soát tốt. Việc soi góc tiền phòng là bắt buộc để loại trừ tân mạch góc tiền phòng, một biến chứng nguy hiểm có thể dẫn đến glaucoma tân mạch.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu4 ca lâm sàng
Độ dày hoàng điểm (Ca 1)662 mm
Huyết áp (Ca 4)164/100 mmHg
Thời gian theo dõi (Ca 2)tài liệu không nêu
  • Luôn sàng lọc tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu và bệnh lý tim mạch ở mọi bệnh nhân tắc tĩnh mạch võng mạc.
  • Sử dụng OCTA để đánh giá mật độ mạch máu lớp sâu, đặc biệt khi thị lực giảm không tương xứng với hình ảnh soi đáy mắt.
  • Phân biệt tân mạch và tuần hoàn bàng hệ dựa trên dấu hiệu rò rỉ dịch và xuất huyết trên lâm sàng hoặc chụp mạch huỳnh quang.
  • Cảnh báo bệnh nhân về nguy cơ glaucoma 100 ngày (100-day glaucoma) sau 3 tháng nếu tắc tĩnh mạch thể thiếu máu không được kiểm soát.

Tài liệu tham khảo:

COLORFUL PRISM, 2022, CASE STUDY TẮC TĨNH MẠCH TRUNG TÂM VÕNG MẠC, YouTube, Video ID: CixkvDsQW1Y.

Xem thêm