Hội thảo chuyên môn "Cập nhật các tiến bộ trong điều trị nhãn khoa" diễn ra ngày 06.12.2025 tại Trung tâm Mắt - Bệnh viện Trung ương Huế đã cung cấp cái nhìn tổng quan về các phương pháp đánh giá thị lực và quản lý bệnh võng mạc đái tháo đường. Bài giảng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn bảng thị lực phù hợp trong lâm sàng và nghiên cứu, đồng thời thảo luận về các chiến lược điều trị phù hoàng điểm do đái tháo đường.
Bảng thị lực trong lâm sàng và nghiên cứu khoa học
Thị lực là khả năng nhận thức chi tiết, đánh giá chức năng mắt thông qua việc nhận diện hai điểm gần nhau. Các loại thị lực chính bao gồm: minimum visible acuity (vật thể nhỏ nhất có thể nhìn thấy), resolvable acuity (độ phân giải tối thiểu), độ sắc nét tối thiểu có thể nhận biết và độ sắc nét phân biệt tối thiểu. Việc đánh giá thị lực đòi hỏi điều kiện phòng khám chuẩn (ánh sáng, khoảng cách 4-6m) và sự hợp tác của bệnh nhân. Bảng Snellen (1862) là bảng cổ điển, tuy nhiên có nhược điểm về kích thước chữ không đồng đều giữa các dòng. Bảng LogMAR (Logarithm of the Minimum Angle of Resolution) được coi là tiêu chuẩn vàng trong nghiên cứu khoa học nhờ tính đồng bộ, khoảng cách giữa các chữ và dòng được chuẩn hóa. Ngoài ra, bảng ETDRS (Early Treatment Diabetic Retinopathy Study) với khoảng cách đo 4m đặc biệt có giá trị trong theo dõi các bệnh lý đáy mắt như võng mạc đái tháo đường.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Khoảng cách đo Snellen | 6m |
| Khoảng cách đo ETDRS | 4m |
| Đơn vị LogMAR mỗi dòng | 0.1 log |
| Giá trị mỗi chữ cái LogMAR | 0.02 log |
Bình luận: Thông tin theo [Cập nhật các tiến bộ trong điều trị nhãn khoa, 2025]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc chuyển đổi giữa các bảng thị lực (Snellen sang LogMAR) không hoàn toàn chính xác, do đó cần sử dụng bảng đo chuẩn ngay từ đầu trong các nghiên cứu lâm sàng để đảm bảo độ tin cậy.
Tiên lượng điều trị phù hoàng điểm do đái tháo đường
Bệnh võng mạc đái tháo đường là gánh nặng lớn, với cơ chế bệnh sinh chính là tình trạng đường huyết cao gây phá vỡ hàng rào máu - võng mạc và tăng nồng độ VEGF (Vascular Endothelial Growth Factor). Điều trị hiện nay tập trung vào các thuốc kháng VEGF (anti-VEGF) và thuốc chống viêm. Đáp ứng sớm sau 3 mũi tiêm (tuần 12) là yếu tố tiên lượng quan trọng cho kết quả thị lực và cấu trúc võng mạc tại thời điểm 12 tháng. Các nghiên cứu như Vista, Vivit và Protocol I cho thấy những trường hợp đáp ứng tốt sớm (thị lực tăng 5-10 chữ hoặc chiều dày võng mạc trung tâm giảm >10%) có khả năng duy trì thị lực tốt hơn trong dài hạn. Ngược lại, các trường hợp đáp ứng kém cần cân nhắc thay đổi phác đồ hoặc phối hợp laser.
Bình luận: Thông tin theo [Cập nhật các tiến bộ trong điều trị nhãn khoa, 2025]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc theo dõi sát các biomarker trên OCT (như nang dịch, chấm tăng phản quang) là cần thiết để tiên lượng đáp ứng điều trị sớm.
- Sử dụng bảng LogMAR hoặc ETDRS trong nghiên cứu để đảm bảo tính chuẩn hóa.
- Đánh giá đáp ứng sớm sau 3 mũi tiêm anti-VEGF để tiên lượng kết quả dài hạn.
- Cân nhắc phối hợp laser trong các trường hợp phù hoàng điểm không đáp ứng tốt với anti-VEGF đơn thuần.
- Theo dõi sát bệnh nhân võng mạc đái tháo đường ngay cả khi đã đạt thị lực ổn định để tránh tái phát.
Tài liệu tham khảo:
Trung tâm Mắt - Bệnh viện Trung ương Huế, 2025, Cập nhật các tiến bộ trong điều trị nhãn khoa, Kênh Phan Đỗ Trọng (Bác sĩ Mắt), Video ID: tr7-djYiJ6M.