Tại hội nghị AIOC 2026, Dr. Reshma Jhaveri đã trình bày một ca lâm sàng về phản ứng tiền phòng bất thường sau phẫu thuật đục thủy tinh thể (cataract surgery) trên bệnh nhân 66 tuổi. Bệnh nhân có tiền sử đái tháo đường được kiểm soát tốt, nhập viện với triệu chứng mờ mắt ở mắt phải nhiều hơn mắt trái, không kèm đỏ, đau, chảy nước mắt hay tiết dịch.
Diễn tiến lâm sàng và xử trí ban đầu
Bệnh nhân được phẫu thuật đục thủy tinh thể với kính nội nhãn (Intraocular lens - IOL) đơn tiêu cự EDOF (Extended Depth of Focus). Phẫu thuật diễn ra thuận lợi, không biến chứng, có tiêm moxifloxacin nội nhãn (intracameral moxifloxacin) cuối ca. Ngày hậu phẫu thứ hai, mắt bệnh nhân có phản ứng tiền phòng (Anterior Chamber - AC) mức độ 1-2, thị lực 6/12, không đau hay đỏ mắt. Bệnh nhân được kê đơn prednisolone acetate 6 lần/ngày, Nevanac 2 lần/ngày, Vigamox 4 lần/ngày. Tuy nhiên, đến ngày thứ 7, bệnh nhân quay lại với tình trạng phù biểu mô và nhu mô giác mạc dày, xuất hiện tế bào trong tiền phòng, đồng tử giãn nhẹ và cố định. Bệnh nhân thừa nhận không tuân thủ phác đồ nhỏ thuốc, chỉ dùng 1-2 lần/ngày. Sau đó, bệnh nhân được bổ sung Hyparzole (5 lần/ngày) và thuốc mỡ Hyparzole (6 lần/ngày) cùng Repatek. Việc sử dụng Repatek gây ra hình ảnh "cobblestone" (giả mạc dạng đá cuội), tình trạng này biến mất sau khi ngừng thuốc 2 ngày.
Can thiệp phẫu thuật và chẩn đoán TASS
Do phù nhu mô giác mạc không cải thiện sau 3 tháng, bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật DSEK (Descemet Stripping Endothelial Keratoplasty) kết hợp tạo hình đồng tử (pupilloplasty) 4 nút. Sau phẫu thuật DSEK, ngày thứ 15 ghi nhận 40% màng Descemet bị bong, cần bơm khí bổ sung. Tình trạng phù kéo dài dẫn đến nghi ngờ hội chứng TASS (Toxic Anterior Segment Syndrome). TASS là phản ứng viêm vô khuẩn cấp tính sau phẫu thuật, khu trú ở tiền phòng, không liên quan đến dịch kính. Khác biệt chính với viêm nội nhãn (endophthalmitis) là TASS không gây đau hoặc đau nhẹ, trong khi viêm nội nhãn gây đau từ trung bình đến dữ dội. TASS thường khởi phát trong 24 giờ đầu, có phù giác mạc toàn bộ từ rìa đến rìa, đồng tử giãn cố định, trong khi viêm nội nhãn có đồng tử phản xạ. Cấy khuẩn trong TASS thường âm tính, đáp ứng tốt với steroid tại chỗ.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 1 bệnh nhân, báo cáo ca lâm sàng |
| Thời gian theo dõi | 3 tháng trước phẫu thuật DSEK |
| Phản ứng AC ngày hậu phẫu 2 | Grade 1-2 |
| Thị lực ngày hậu phẫu 2 | 6/12 |
| Tỷ lệ bong màng Descemet sau DSEK | 40% |
| Thời gian khởi phát TASS | Trong vòng 24 giờ |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân biệt TASS và viêm nội nhãn dựa trên triệu chứng đau và phản xạ đồng tử. Việc tuân thủ điều trị hậu phẫu là yếu tố then chốt, tuy nhiên, cần lưu ý rằng các phản ứng bất thường có thể do nhiều nguyên nhân (như độc tính từ thuốc hoặc kỹ thuật phẫu thuật). Hạn chế của báo cáo này là thiếu dữ liệu chi tiết về nồng độ thuốc hoặc các yếu tố môi trường phòng mổ có thể gây TASS.
- Luôn phân biệt TASS và viêm nội nhãn dựa trên mức độ đau và phản xạ đồng tử trong 48 giờ đầu.
- Tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ nhỏ thuốc hậu phẫu để tránh các biến chứng phù giác mạc kéo dài.
- Cảnh giác với các phản ứng phụ của thuốc nhỏ mắt (như hình ảnh cobblestone do Repatek).
- Kiên trì trong quản lý bệnh nhân sau phẫu thuật DSEK vì quá trình hồi phục có thể kéo dài.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Reshma Jhaveri, 2026, Unusual anterior chamber reaction following cataract surgery, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: 1QOq225bdyg.